Login

Featured item: Wat is jouw nieuwjaarswens voor 2018?

/root/hook/featured-item/block[@lang=$lang]/name

Wat is jouw nieuwjaarswens voor 2018?
Wat wens jij de wereld, je naasten of jezelf toe in 2018? Daarover gaat de laatste Buddha Bites van 2017. Met jullie antwoorden op deze vraag maakt Misha Belien een collectieve nieuwjaarswens voor 2018. Lees meer »

Volkstelling Birma leidt tot nieuw geweld

  • 02-04-2014

Myanmar (voormalig Birma) is bezig aan een volkstelling. Meer dan honderdduizend ambtenaren zijn er zondag op uit getrokken om langs de huizen te gaan. De volkstelling heeft veel kritiek gekregen, omdat die de religieuze en etnische spanningen in het land verder zou opstoken. Hoe zit het met die spanningen in Birma, en met het boeddhistische geweld? Een korte achtergrondschets.

Birma, tegenwoordig Myanmar genoemd, is een van de armste landen ter wereld. Na jaren van eerst Britse en toen Japanse overheersing, en een staatsgreep met een communistische dictatuur als gevolg, is het land in 2011 een democratie geworden. De nieuwe vrijheid heeft nu ruimte geschapen voor een explosie van onderdrukte spanningen tussen boeddhisten en moslims.

89% van de Birmese bevolking is boeddhistisch, 4% is moslim. Alleen langs de grens met Bangladesh zijn moslims (Rohingya) in de meerderheid.

De militaire junta (1962 - 2011) heeft het boeddhisme sterk gepropageerd, wat een van de oorzaken is van de spanningen. Daarnaast is er recentelijk een anti-islamgroepering van extremistische monniken opgekomen (de 969 Movement met de monnik Wirathu als leider) die fanatieke boeddhistische preken houden en bijvoorbeeld huwelijken tussen boeddhisten en moslims willen verbieden. Ook heerst er jaloezie tegen de relatief welvarende moslimminderheid.

Politiek verleden
In een verder verleden bestond Birma uit losse staatjes, die meermaals tot Unie verenigd werden en weer uit elkaar vielen. In de 19e eeuw werd het land een Britse kolonie, vervolgens werd het in de Tweede Wereldoorlog bezet door de Japanners, die het als strategische springplank naar India zagen. Na de oorlog kwam in 1948 de onafhankelijkheid, maar verschillende burgeroorlogen maakten stabiliteit onmogelijk. In 1962 pleegde de militaire junta een staatsgreep: de grondwet werd afgeschaft, Birma werd een communistische dictatuur.

In 1988 braken er opstanden uit van boeddhistische monniken. Dat leidde in 1990 tot het aftreden van de dictator en het uitschrijven van verkiezingen. Die werden gewonnen door de National League for Democracy (de partij van oppositieleidster Aung San Suu Kyi), maar de uitslag werd door de junta verworpen. Aung San Suu Kyi kreeg huisarrest tot 2010 (in 1991 kreeg ze de Nobelprijs voor de Vrede). Het land bleef een dictatuur.

Rond deze tijd veranderende het militaire regime de naam van het land in Myanmar. Die nieuwe naam wordt door onder andere de VS niet erkend.

2007: democratie
Eind september 2007 braken er weer opstanden uit van boeddhistische monniken en nonnen. Met geweldloze optochten wilden zij democratie afdwingen. Ze kregen veel bijstand: er waren soms 25.000 tot 50.000 mensen bij die optochten aanwezig. Het leger greep in met geweld. Er kwamen berichten naar buiten over duizenden doden, monniken zouden zijn afgevoerd door het leger en in de jungle geëxecuteerd, andere monniken zouden vastzitten in hun kloosters.

In 2011 deed de dictator dan toch een stap terug: Birma werd een democratie. Er kwam een nieuwe grondwet, een parlement en een verkozen president: Thein Sein. Hoewel veel van de nieuwe leiders ex-militairen waren, was er reden voor optimisme: Aung San Suu Kyi werd vrijgelaten, politieke gevangenen kregen amnestie en in januari 2012 kwam het tot een wapenstilstand in de guerillaburgeroorlog bij de grens met Thailand.

Boeddhistisch geweld
De nieuw verworven vrijheid van de democratie heeft geleid tot het loskomen van onderdrukte spanningen tussen boeddhisten en moslims. Gewelddadige boeddhisten: het lijkt een contradictio in terminis, maar het is de realiteit, en niet alleen in Birma. De Amerikaanse Zenboeddhist Hozan Alan Senauke somt het op:

“This is not confined to Burma. A decade of conflict between Buddhists and Muslims in southern Thailand has left more than 6,000 dead and 10,000 injured. In Sri Lanka, after the murderous suppression of a Hindu Tamil minority in the north by Singhalese Buddhist nationalist military, tensions between Buddhists and Muslims have taken center stage. In the modern era, we see again and again that where a national state and religious identity merge, nothing wholesome will emerge.”

In juni 2012 brak er in West-Birma geweld uit tussen de Rohingya en boeddhisten, nadat een boeddhistische vrouw zou zijn verkracht en vermoord door een moslim. Dat leidde tot grootschalige rellen, met tientallen doden en geplunderde dorpen. Eind oktober kwam het tot nieuwe rellen met nog tientallen dodelijke slachtoffers. Zeker 100.000 mensen, vooral Rohingya, raakten ontheemd (zie fotogalerij BBC). In maart 2013 werden verscheidene moslimwijken platgebrand door woedende boeddhisten in Midden-Birma, nadat een moslim een boeddhistische monnik zou hebben vermoord, met weer tientallen doden en honderden ontheemden tot gevolg.
    
In april 2013 woedde er een brand in een moslimschooltje, waarbij dertien kinderen overleden. De officiële oorzaak van de brand was kortsluiting, maar moslims geloven dat niet na al het geweld dat er al geweest is. Dit leidde tot vreedzaam protest. Vijfduizend mensen waren aanwezig bij de begrafenissen.

De ontheemde Rohingya zijn uitgeweken naar vluchtelingenkampen die inmiddels zo’n 200.000 mensen herbergen (op een geschatte bevolking van 750.000 moslims in Rakhine). Volgens de VN zijn de Rohingya de meest vervolgde minderheid ter wereld. De Birmese regering lijkt het niet te willen opnemen voor de moslims: de noodtoestand is een paar keer uitgeroepen en er is een avondklok ingevoerd, maar er zijn geen maatregelen getroffen voor de lange termijn. Rohingya zijn rechteloos: ze worden niet erkend als Birmese staatsburgers omdat ze in Bangladesh thuis zouden horen, maar ook Bangladesh wil ze niet hebben.

Volkstelling
Aan de vooravond van de volkstelling zijn de etnische spanningen weer hoog opgelopen in Rakhine. De volkstelling, die op 10 april af moet zijn, omvat een vragenlijst met enkele omstreden vragen over ras en etniciteit. Vooral internationale hulpverleners moesten het dit keer ontgelden: hun kantoren en woningen werden aangevallen door boeddhisten omdat ze de Rohingya’s zouden bevooroordelen. Tientallen buitenlanders moesten worden geëvacueerd.  


De BOS zond vorig weekend een documentaire uit over U Win Tin, grondlegger van de journalistiek in Myanmar. Samen met Aung San Suu Kyi richtte hij de democratische beweging NLD op. Dat kwam hem te staan op 18 jaar gevangenschap. Een portret van een onafhankelijk denker en zijn niet aflatende strijd voor vrijheid, democratie en de waarheid.