Login

Brad Warner en God: een ramble over het onbeschrijfbare

$article/block[@lang=$lang]/name

Brad Warner en God: een ramble over het onbeschrijfbare
Het boeddhisme is geen religie zegt men, want er is geen god. Brad Warner is het daar niet mee eens. Hij ging als jonge man op zoek naar god, en kwam uiteindelijk bij het zenboeddhisme uit. Nog steeds gelooft hij in God. Hoe valt dat met elkaar te rijmen?

Brad Warner en God: een ramble over het onbeschrijfbare

Loes Liemburg
Loes   Liemburg

Brad Warner kennen we van boeken als Hardcore Zen en Sit Down and Shut Up. Hij is naast zenboeddhist ook punkbassist. Loes houdt wel van een beetje punk en was dan ook benieuwd naar zijn nieuwe boek. There is no God and he is always with you is (helaas nogal zoutloos) vertaald als Een godloze kijk op God.

Het boeddhisme is geen religie zegt men, want er is geen god. Brad Warner is het daar niet mee eens. Hij ging als jonge man op zoek naar god, en kwam uiteindelijk bij het zenboeddhisme uit. En Warner gelooft nog steeds in God. Hoe valt dat met elkaar te rijmen?

Wie is deze God?
De God van Brad Warner is natuurlijk geen alwetende Kerstman met een baard in de hemel. Eerder is God het leven zelf, of nou ja, daar kom ik nog op terug. Hoe dan ook, Warner vindt dat het woord ‘God’ prima binnen het boeddhisme kan bestaan. Het is voor ons westerlingen namelijk zo’n veelomvattend en gewichtig woord dat we het beter in de plaats van boeddhistische begrippen als ‘verlichting’, ‘leegte’ en ‘nirvana’ zouden kunnen gebruiken. Hij vreest dat een woord als ‘verlichting’ doet vermoeden dat het met een snelle methode hop te bereiken zou zijn, terwijl het een veel complexere zaak is, zo complex als het woord ‘God’ bijvoorbeeld.

Dat vind ik wel een interessante gedachte, maar wat Warner verder over God wil zeggen blijft een beetje vaag. In het begin heeft hij het over het begrip ‘tijd’ en stelt hij dat God tijd is. Later zegt hij dat het léven een manifestatie van God is. Het direct ervaren van het leven = God, oftewel: God = het nu. Verderop in het boek wordt er nog iets gezegd over “God’s wil”, die je kunt vinden in je eigen hart (wel wat zweverig), dus zeg maar God = intuïtie, of ja: de Boeddhanatuur! En op het eind wordt het: God is stilte. Maarrr eigenlijk kun je dus niks over God zeggen, zegt ‘ie ook nog. Hmm.

Diep in de boeddhistische filosofie
Wel toont Warner zich een belezen man. Hij put naast teksten van Dogen (de grondlegger van de Soto-zenschool uit de 13e eeuw in Japan) ook uit teksten van de 9e-eeuwse Ierse theoloog Eriugena, die zei: “We weten niet wat God is. God weet zelf niet wat hij is want hij is niets. Letterlijk is God niets, want hij gaat voorbij aan het zijn.”

Die uitspraak ziet Warner als in lijn met de boeddhistische filosofie: al het bestaan gaat immers voorbij aan dualiteiten als zijn/niet-zijn. Hij citeert Dogen’s gebruik van het woord ‘het’ of ‘immo’ om iets aan te duiden wat onverklaarbaar is. Dit ‘het’ van Dogen is wat Warner ‘God’ wil noemen.

Terwijl atheïsten de materie op een voetstuk plaatsen en gelovigen de geest, zeggen boeddhisten: geest is materie en materie is geest. Warner leidt daaruit af dat God, die dus bestaat, niet buiten de wereld is, maar in álles. Dat zou je pantheïsme kunnen noemen, maar Warner doet dat zelf niet, omdat dat een sterk intellectueel idee is, terwijl het boeddhisme uitgaat van de directe ervaring.

Het onbeschrijfbare
Dat laatste is een zwakte van het boek: de praktijk, de directe ervaring (oftewel God) is zo moeilijk in woorden te vatten. En Warner zegt zelf meermaals dat je dat eigenlijk niet zou moeten proberen. Dingen als God en de aard van de werkelijkheid gaan voorbij aan ons conceptuele denken. De manier om het toch te begrijpen is meditatie, waardoor je God basically kan ervaren. Maar Warner zegt meermaals dat hij mensen absoluut niet tot meditatie wil aanzetten.

Dus wat wil dit boek? De conclusie op de laatste bladzijde is dat we beter voor de wereld en voor elkaar zullen zorgen, als we begrijpen dat alles God is. Dat komt totaal uit de lucht vallen, het lijkt wel een achteraf verzonnen bedoeling of boodschap van het boek. Zo van: Brad, wat wilde je nu eigenlijk zeggen met al die losse flodders over God? Nou, eh, bedenk eens wat. Gelooft Warner dan in God omdat we een God nodig hebben om een betere wereld te creëren? Nee, hij zei eerder in het boek al van niet.

Interessante dingen maar geen lijn
Het is dus een lastig boek, dat op een directe-ervaring-manier lijkt te zijn geschreven. Gedachten -> papier! Het is daardoor nogal een ramble. Het ingewikkelde punt dat Brad Warner wil maken, wordt niet stapsgewijs uiteengezet. Een groot deel van de tijd bewandelt hij zijpaadjes: het leven na de dood/reïncarnatie/karma, tijd, wonderen, zelfmoord, godsdienstoorlogen en nog veel meer. De zin “ik kom hier later nog op terug” komt héél vaak voor in het boek, maar wanneer en hoe hij er dan op terugkomt wordt nooit duidelijk. Een verwarrende leeservaring.

Ik ergerde me ook aan de slordige vertaling met spelfouten en kromme zinnen. Eigenlijk ben ik bang dat de Nederlandse vertaling de licht-anarchistische frisheid van Brad’s schrijfsels niet heeft kunnen overdragen. Ook problematisch: de Engelse ondertitel van het boek, A search for God in odd places, is in de vertaling weggevallen. Maar het boek schijnt te zijn opgehangen aan die odd places: alle plekken op de wereld waar Brad als reiziger en boeddhistisch spreker geweest is. Aha! Dat verklaart al die anekdotes. Die lijn in het boek, die zo node gemist wordt, is samen met de ondertitel verdwenen.

Eigenlijk vond ik een hoop dingen interessant in dit boek. Maar wie God is en waarom we in hem moeten geloven, of waarom we zelfs maar het woord God zouden moeten willen gebruiken (en dat is toch waar het boek over schijnt te gaan), dat is mij niet duidelijk geworden.

Header foto: God the father, van Cima da Conegliano

Houd boeddhisme in beeld, word hier vriend van de BOS

Ook interessant

boeddha-badkamer_header.jpg

Tom Hannes' nieuwe boek: over zen en kunst (en poep en pies)


"De Boeddha van de badkamer" is het nieuwe boek van de Vlaamse zenboeddhist Tom Hannes. Hij koppelt daarin het boeddhisme aan de kunst: Bodhidharma versus Marcel Duchamp.

Nog interessanter

Laatste artikelen

Mindful samenwonen in Wake Up Leef
18-01
Mindful samenwonen in Wake Up Leef
Leven in een boeddhistische woongroep: zou dat je beoefening niet enorm verrijken? Judith vroeg het aan de bewoners van Wake Up Leef in Nijmegen Lent.
TV: The Next Guardian
29-12
TV: The Next Guardian
Een film over de diepe kloof tussen vader en zoon in een Bhutaans gezin, waar de tegengestelde verlangens van twee generaties met elkaar in botsing komen. Nu online te zien.
Bezoek Tibetaanse parlementariërs aan Nederland
15-12
Bezoek Tibetaanse parlementariërs aan Nederland
Vier leden van het Tibetaanse parlement in ballingschap brachten eind november een bezoek aan Nederland op uitnodiging van International Campaign for Tibet.
Wat is jouw nieuwjaarswens voor 2018?
14-12
Wat is jouw nieuwjaarswens voor 2018?
Wat wens jij de wereld, je naasten of jezelf toe in 2018? Daarover gaat de laatste Buddha Bites van 2017. Met jullie antwoorden op deze vraag maakt Misha Belien een collectieve nieuwjaarswens voor 2018.
Geven zonder bijbedoeling
11-01
Geven zonder bijbedoeling
Tijdens een rondje shoppen wordt Kitty geconfronteerd met haar ongemak als het op vrijgevigheid aankomt. Aan de hand van de zes paramita’s gaat ze op zoek naar verlichting.
Boeddhistische wijsheid in kersthits
21-12
Boeddhistische wijsheid in kersthits
Zoetsappig, clichématig, oppervlakkig én hardnekkig, want ieder jaar zijn ze er weer: kerstliedjes. Weerstand bieden is zinloos, daarom kun je de oorwurm-veroorzakende deuntjes beter omarmen. Want zit er niet stiekem heel veel wijsheid verscholen in de kerstklappers?
TV: Tussen meten en weten - Wetenschap
15-12
TV: Tussen meten en weten - Wetenschap
Jan Bor ontmoet mensen die in het gebied tussen meten en weten wetenschap bedrijven. Waaronder natuurkundigen Carlo Rovelli en Erik Verlinde en de astrofysicus Trinh Xuan Tuan. Die zegt dat fysica niet de enige manier is om de werkelijkheid te beschrijven. Dinsdag om 22:55 op NPO2 bij de Boeddhistische Blik.
TV: Tussen meten en weten - Gezondheid
07-12
TV: Tussen meten en weten - Gezondheid
In deze aflevering kijkt Jan Bor kritisch naar onze wens om ons lichaam op te delen in segmenten en cijfers. 12 december om 22:55 op NPO2 bij de Boeddhistische Blik.

Pagina 1 | 2 | 3 | .. | 113