Login

De zes Paramita’s deel 6: Wijsheid

$article/block[@lang=$lang]/name

De zes Paramita’s deel 6: Wijsheid
In liefde en oorlog is alles geoorloofd. Maar wat is wijsheid? Rianne zoekt het bij de zesde paramita.

De zes Paramita’s deel 6: Wijsheid

Rianne Pelleboer
Rianne  Pelleboer

In liefde en oorlog is alles geoorloofd. Toch gebruikt Rianne bij voorkeur een paramita, als er weer eens strijd is in haar relatie. Maar welke van de zes moet ze kiezen? 

Bijna een jaar lang ben ik bezig geweest met het onderzoeken van de zes paramita's. Ik ben de pijnlijke confrontatie aangegaan en heb zowel mijzelf als mijn relatie onder de loep genomen. In het proces heb ik me vaak afgevraagd hoe ik moest besluiten op welke paramita ik beroep moest doen in bepaalde situaties. Nu is de tijd rijp voor het verlossende antwoord: wijsheid.

De zes paramita’s of perfecties zijn deugden die een bodhisattva in de loop van zijn spirituele pad ontwikkelt. De paramita’s zoals onderscheiden binnen het Mahayana boeddhisme zijn:

1 Dana - vrijgevigheid
2 Shila – discipline of zedigheid
3 Kshanti - geduld,
4 Virya - toewijding of energie
5 Dhyana - concentratie of meditatie
6 Prajna - inzicht of wijsheid 

In latere versies van de boeddhistische canon  werden er nog vier deugden toegevoegd:

7. Upaya - bekwaamheid, methode
8. Pranidhana - belofte, resolutie, doorzettingsvermogen
9. Bala: spirituele kracht
10. Jnana: niet-conceptuele wijsheid.

Klik hier voor een overzicht van de paramita's volgens het Theravada boeddhisme.

Prajna paramita of de paramita van transcendente wijsheid is de paramita waaruit de vijf andere paramita's groeien. Deze wijsheid is de intelligentie die je nodig hebt om onderscheid te kunnen maken tussen wat goed en wat niet goed is. Het is de intelligentie die je inzicht geeft in hoe je moet handelen. Met de intelligentie van deze paramita weet je of je de paramita van vrijgevigheid, discipline, verdraagzaamheid, ijver of meditatie moet toepassen. De paramita's zou je kunnen beschrijven aan de hand van een keizer die met verschillende legers onderweg gaat om de vijanden te verslaan. Zonder een bevelhebber zouden alle losstaande legers alle kanten op gaan en zou de strijd geen effect hebben. Het leiderschap van de keizer zorgt ervoor dat de legers samenwerken en hun doel bereiken. De keizer, de paramita van wijsheid, heeft het overzicht en kan daarom de andere legers aansturen op een manier die het beste resultaat oplevert.

Ja-maar-ik-dan modus
Als mijn partner en ik het totaal niet met elkaar eens zijn vind ik het soms moeilijk om in te zien wat zijn kant van het verhaal is. Mede omdat we met zijn tweeën aan het touwtrekken zijn en allebei in onze 'ja-maar-ik-dan' modus zitten. Dan lijkt open zijn en communiceren een hele opgave. Tibetaans Boeddhistische leraar Chogyam Trungpa Rinpoche heeft voor deze situatie een goed advies. “Als het verlangen om te communiceren (de paramita van vrijgevigheid) sterk is dan heb je de paramita van wijsheid nodig om te ontdekken wat het onmogelijk maakt om te communiceren.” Er zijn verschillende redenen waarom communicatie niet werkt. Misschien wil je alleen maar praten en jouw verhaal vertellen maar ben je niet bereid om naar je vriend te luisteren. Misschien wil je zo graag communiceren, waardoor de ander zich overweldigd voelt en geen ruimte heeft om op je te reageren. “Je doet dit natuurlijk met de beste bedoeling”, zegt Trungpa, “maar we moeten behoedzaam zijn dat we de hele situatie zien. We moeten leren om ook het standpunt van de ander te zien.” Vaak proberen we onze eigen ideeën en meningen aan de ander op te dringen en dat is een hele hardhandige manier van communiceren. Een manier van communiceren die volgens Trungpa niet werkt. De enige manier om goed te communiceren, zegt hij, is om te leren hoe we de andere ruimte en openheid kunnen geven.

Als je gaat nadenken over waarom de communicatie niet goed loopt is het makkelijk om de situatie te veel te analyseren. Ik kan na een ruzie best een uur na denken over wat is gebeurd en mezelf een schouderklopje geven omdat ik heb begrepen wat er mis ging. 'Gefeliciteerd Rianne, wat ben je toch wijs' denk ik dan. Vervolgens verandert er niks en dan vraag ik me af hoeveel zin het eigenlijk had om zoveel tijd te steken in het analyseren van wat er is gebeurd.

Comfort zone
Susan Piver, lerares binnen de Shambhala traditie, zegt dat de wijsheid van deze paramita los staat van onze opvattingen en onze inzichten. Door het idee dat iets 'mijn' wijsheid is op te geven. Door een connectie te maken met wijsheid zelf ontstaat er ruimte. Uit die ruimte komt een soort intelligentie voort die allesomvattend is en veel groter is dan 'ik'. Ze zegt dat als je in je relatie denkt dat je het allemaal al weet en begrijpt, dat je denkt precies te weten wat er gaande is, dat het dan moeilijk is om echt contact met je partner te maken omdat jouw opvattingen en ideeën dan als een muur tussen jou en je partner instaan. Het heeft geen zin om elke situatie te analyseren waarom je ruzie maakt en waarom je het weer bijlegt. “Het gaat erom”, zegt Susan, “dat je alle concepten die je hebt over wie je bent, wie de ander is en wat het in zou moeten houden om lief te hebben los moet laten." Als je dat doet kom je terecht in die ruimte buiten je comfort zone, die het mogelijk maakt om echt met iemand te communiceren.”

The battle of San Romeo door Paolo Ucello. Bron: Wikimedia


Waarom?
Net als iedereen heb ik ook weleens mijn slechte dagen, maar dat is niet voor iedereen even zichtbaar. Op mijn slechte dagen is de wereld een donkere plek en is alles verschrikkelijk moeilijk en is iedereen tegen mij. De dagen dat mijn inlevingsvermogen in anderen op nul staat zijn ironisch genoeg de dagen dat ik de meeste conflicten heb. Een grap van mijn vriend valt verkeerd. Een mug verandert binnen drie seconden in een gigantische olifant en vanuit het niets is er een situatie waar we allebei niet meer omheen kunnen. Ik zou kunnen zeggen dat we een conflict hebben omdat ik mijn grijze zonnebril op heb, omdat hij gewoon geen rekening met mijn gevoelens kan houden, omdat hij niet snapt dat het mijn dag niet is, omdat ik waarschijnlijk gewoon waardeloos ben en omdat het mijn lot is om te eindigen als een oude vrijster met minstens twintig katten, maar wat schiet ik er mee op?

Toen ik weer eens verstrikt zat in een gedachte kronkel waarom een situatie was zoals die was ontdekte ik dat het helpt om het 'waarom' los te laten. Waarom is een vraag om je hoofd bezig te houden. Het is geen vraag die je helpt een oplossing te vinden. Het lijkt alsof die waarom het onmogelijk maakt om de hele situatie te zien. Een korte vraag die het onmogelijk maakt om contact te maken met mijn eigen gevoelens en de gevoelens van een ander.

Wat ik ontdekt heb in mijn onderzoek naar de paramita's is dat elke situatie, elk gevoel en elke gedachte mij kunnen helpen om bodhicitta, een ontwaakt hart, te ontwikkelen. Als ik in staat ben om mezelf, met zowel mijn goede als minder goede eigenschappen, te accepteren, om compassie te hebben voor mezelf als ik weer meegesleurd wordt in een tsunami van emoties en gedachten, als ik mijn concepten los kan laten en mijn plek in kan nemen in de ruimte die zich buiten mijn comfort zone bevind dan is er niks meer wat me ervan weerhoud om mijn hart voor iedereen te openen. Elk moment van de dag kan ik trainen om liefdevoller en compassievoller te zijn. Zo kan ik, zelfs op mijn meest donkere dagen, met mijn gereedschapskist vol paramita's werken aan een goede relatie met mijn vriend.

Lees ook de andere delen in deze serie:

Deel 1: Vrijgevigheid
Deel 2: Discipline
Deel 3: Verdraagzaamheid
Deel 4: IJver
Deel 5: Meditatie

Houd boeddhisme in beeld, word hier vriend van de BOS

Ook interessant

header_gevenzonderbijbedoeling.jpg

Geven zonder bijbedoeling


Tijdens een rondje shoppen wordt Kitty geconfronteerd met haar ongemak als het op vrijgevigheid aankomt. Aan de hand van de zes paramita’s gaat ze op zoek naar verlichting.

Nog interessanter

Laatste artikelen

Boeddhistische culturen: Chinese chants voor Kwan Yin
19-04
Boeddhistische culturen: Chinese chants voor Kwan Yin
Veel westerlingen associëren het boeddhisme als eerste met mediteren. Maar wat doen boeddhisten uit andere culturen? Judith Sudhölter gaat op tournee langs verschillende niet-westerse boeddhistische groepen. In dit eerste deel viert ze de verjaardag van Kwan Yin in de Chinees-boeddhistische Longquan-tempel te Utrecht.
TV: Wijsheid van de Himalaya
06-04
TV: Wijsheid van de Himalaya
In het Tibetaans boeddhisme kan een leraar reïncarneren als een nieuwe persoon, als een nieuwe “manifestatie van wijsheid”. Sey Rinpoche is zo iemand. Zondag 22 april om 15.50 uur op NPO 2 bij de Boeddhistische Blik.
Mediteren met kinderen
06-04
Mediteren met kinderen
“Soms mediteer ik in bed en dan zet ik mijn knuffels rechtop zodat ze ook mee kunnen doen.” Op de Troelstraschool kijkt niemand er van op als een kind dit zegt. Al acht jaar mag de school in Geuzenveld zich ‘Mindful School’ noemen. René woont er een mindfulnessles bij en spreekt met mindfulnesstrainer Eline Snel.
Misbruik in het boeddhisme: egoprojectie, overgave en groepsdynamiek
24-03
Misbruik in het boeddhisme: egoprojectie, overgave en groepsdynamiek
Overal waar mensen samenkomen in complexe en hiërarchische systemen, ligt misbruik op de loer. Ook binnen het boeddhisme, getuige de vele misbruikzaken die de laatste jaren in de openbaarheid kwamen. Wat zijn mogelijke valkuilen binnen een student-leraar relatie? En hoe kunnen we hier bewuster mee omgaan?
KFC's Comfort Zone: Een worden met een hartig taartje
12-04
KFC's Comfort Zone: Een worden met een hartig taartje
Meditatie is blijkbaar zo mainstream geworden dat het zelfs de aandacht trekt van grote adverteerders. Goed nieuws, of het begin van het einde? Een analyse van Rod Meade Sperry.
TV: Becoming Who I Was
06-04
TV: Becoming Who I Was
Padma Angdu, een gewoon jongetje uit het Indiase Ladakh, is ontdekt als reïncarnatie van een legendarische hoge Tibetaanse leraar. Het betekent een grote transformatie voor Padma. Zondag 15 april om 14.55 uur op NPO 2 bij de Boeddhistische Blik.
TV: Buddha to Be
29-03
TV: Buddha to Be
De boeddhistische non en vredesactivist Sister Chân Không werkt al vanaf de jaren zeventig samen met Thich Nhat Hanh om het boeddhistische gedachtengoed over te brengen naar het Westen. 8 april om 15:50 op NPO2 bij de Boeddhistische Blik.
TV: Een Andere Kijk - Jacob Ter Veldhuis
23-03
TV: Een Andere Kijk - Jacob Ter Veldhuis
Meer dan 1000 uitvoeringen van zijn composities worden jaarlijks over de hele wereld gespeeld. Jacob Ter Veldhuis is daarmee een van de meest gewilde hedendaagse componisten in Europa. Zondag 1 april op NPO2 om 15.50 bij de boeddhistische blik.

Pagina 1 | 2 | 3 | .. | 115