Login

Jeroen leest: het experimentator effect

$article/block[@lang=$lang]/name

Jeroen leest: het experimentator effect
We gaan naar school of naar het werk. We komen thuis en eten. We gaan sporten of op de bank zitten. En zo gaat het maar door, week in week uit. We leven in patronen. Maar waarom eigenlijk en hoe bewust kiezen we onze routines?

Jeroen leest: het experimentator effect

Jeroen Maas
Jeroen  Maas

We gaan naar school of naar het werk. We komen thuis en eten. We gaan sporten of op de bank zitten. En zo gaat het maar door, week in week uit. We leven in patronen. Maar waarom eigenlijk en hoe bewust kiezen we onze routines?

Op het moment dat ik me dit afvraag kijk ik uit het raam. Ik zie auto’s voorbij komen en een vogel op een tak landen. Twee beelden. Maar wat zeggen ze? Waarom zijn ze er? Of bedenk ik me dat ze er zijn? Nee, ik word niet gek, maar wordt even overvallen door de vraag waarom we hier op deze ‘fucking’ planeet rondlopen. Want wat is dat eigenlijk, die ‘werkelijkheid’ waarin we leven en waarover we met zijn allen praten en nadenken?

Het experimentator effect
In dezelfde week dat ik me dit afvraag ben ik ook aan het lezen in het boek Het experimentator effect. Op zoek naar scheurtjes in de werkelijkheid van Peter Vrijdag. Deze schrijver stelde zich een soortgelijke vraag, met betrekking tot de werkelijkheid, getuige de flaptekst van het boek:

Onze werkelijkheid... We ruiken, voelen, horen, zien en proeven `m, maar bestaat hij eigenlijk wel? Wat is écht en wat beelden we ons in?”

Heb je ook wel eens een periode waarin niets lijkt te lukken? Vast wel. Je hebt de neiging om negatief te denken en alles lijkt tegen te zitten. Maar heb je er wel eens bij stil gestaan dat er een verband tussen die twee zou kunnen zijn? De schrijver Peter Vrijdag bemerkte tijdens een negatieve periode dat de ‘ongelukjes’ niet uit de lucht komen vallen. Zo schrijft hij op zijn website:

“Alles zat me tegen. Het vreemde was dat ik alles wat me overkwam van tevoren al een keer had gedacht. De tegenslagen kwamen daarna dus niet echt als een verrassing. Na een poosje begon het me wel op te vallen: waarom kwam de werkelijkheid zo overeen met mijn denken? Ben ik zo goed in het voorspellen van de toekomst, of hebben mijn gedachten er iets mee te maken?”

Scheppende gedachten
Volgens Peter Vrijdag is de fysieke werkelijkheid niet iets wat buiten jou en los van jezelf bestaat. Kijk om je heen. De wereld waarin je loopt, zit, staat ben je zelf:

“Materie kan opduiken of veranderen omdat je kijkt, ziektes genezen of ontstaan omdat je dat waarschijnlijk vindt, waanbeelden, vooroordelen en psychoses, zelfs de tijd, leeftijd en het verleden zijn wat je ervan verwacht. De fysieke werkelijkheid is een hele slimme illusie van ons eigen brein.”

In Vrijdags filosofie heeft de gedachte een scheppende kracht. De onderzoeker, het subject, heeft invloed op de werkelijkheid. Dat verklaart wellicht ook de titel: wij zijn geen vaststaand onderdeel van de werkelijkheid, maar zijn als onderzoekers in een constant voortdurend experiment. De werkelijkheid staat dus niet vast. Laten we dit even proberen wat concreter te maken.

Synchroniciteit
Ieder van ons kent vast wel het zogenaamde ‘placebo effect’. We denken dat iets een medicijn is en het werkt. Terwijl er geen werkzame stoffen in zitten. Dus wat wij denken heeft aantoonbaar invloed op hoe we ons voelen. Een ander voorbeeld is het hypnose effect. Ik heb mensen onder hypnose zien genieten van een heerlijke sappige sinaasappel, terwijl ze in feite een zure citroen aten. Voor hen was de werkelijkheid gelijk aan wat zij aanzagen voor de werkelijkheid.

Over toeval gesproken. Heb je wel eens de ervaring gehad dat je aan een bepaald probleem of oplossing dacht om er vervolgens iets over te zien of te horen? Of dat je aan iemand dacht, waarop een moment later die persoon belt. Jung noemde introduceerde de term ‘synchroniciteit’ om dit fenomeen te duiden. Zo was ik de dag dat ik dit schreef met een ingewikkeld dossier op het werk bezig. Ik kwam er niet helemaal uit. Op het moment dat ik aan iemand dacht om te raadplegen, nam die persoon zelf contact met me op. Volgens de auteur HP Vrijdag komt dit omdat je krijgt wat je onderbewustzijn verwacht, waar je op hoopt, of waar je bang voor bent. Zo schrijft hij in een artikel in Het Boeddhistisch Dagblad:

“Een boeddhist zal nooit zeggen: wat toevallig! Die denkt: wat betekent het dat dit nu gebeurt? Je hoeft je dat natuurlijk niet bij alles af te vragen, maar als sommige dingen je steeds maar blijven overkomen, dan zou je je weleens af kunnen vragen: waarom? Misschien probeert je onderbewustzijn je iets duidelijk te maken.”

Niks weten
In wat voor werkelijkheid leven we? En hoe zit de ‘fucking’ planeet nou elkaar? Antwoorden op die vragen heb ik niet gekregen na het lezen van dit boek. Sterker nog, ik heb alleen maar meer vragen. Zoals de schrijver het zelf al treffend verwoordt:

“Ik kan me voorstellen dat u zich licht zeeziek voelt na het lezen van dit boek.”

Toch heeft het boek me wel een zekere overtuiging gegeven. Wij zijn niet allemaal makke lammetjes in de wereldse weide. De werkelijkheid richt zich naar wat wij denken, op een onbewust niveau. We zijn niet aan ons lot overgelaten. Alles wordt gevormd door de geest. Adem de wereld dus in en uit. Jij bent de werkelijkheid.

Waar ik tegelijkertijd van overtuigd ben geraakt is dat we eigenlijk helemaal niets weten, als er niets is dat vastligt. Is dat niet bevrijdend? Het idee van jezelf overboord gooien? Om je niet te gedragen volgens dat idee of naar wat anderen van je denken. Maar het leven onderzoeken, als één groot experiment. Het te doorleven, zonder te denken dat je nu dan eindelijk begrijpt hoe de wereld in elkaar zit. Want dat zullen wij als mensen nooit weten.

Auteur: HP Vrijdag                                               
Titel: Het experimentator effect                                                                           
ISBN: 978908187850                                      
Jaar: 2012              
Prijs: € 22,90
Uitvoering: gebonden, 303 pag.
Website: www.experimentator-effect.nl

Houd boeddhisme in beeld, word hier vriend van de BOS

Ook interessant

een-andere-kijk-edel-maex-foto-960.jpg

TV: Een Andere Kijk - Edel Maex


“Heimwee naar de realiteit”, een prikkelende uitspraak van de Belgische psychiater, zenleraar en mindfulnesstrainer Edel Maex in de nieuwe aflevering van Een Andere Kijk. Nu online te zien.

Nog interessanter

Laatste artikelen

TV: Terreur, bron van angst
06-11
TV: Terreur, bron van angst
Een indringend boeddhistisch egodocument van filmmaker Camiel Zwart en zijn worsteling met de angst die onze samenleving steeds meer in een wurggreep lijkt te nemen. Zondag 20 november om 15:30 op NPO2.
Leden gezocht voor adviescommissie boeddhistische programma's bij KRO-NCRV
30-10
Leden gezocht voor adviescommissie boeddhistische programma's bij KRO-NCRV
Gezocht: leden voor programma-adviescommissie boeddhistische uitzendingen bij de KRO-NCRV.
TV: Widening Circles
27-10
TV: Widening Circles
De 87 jarige milieu-activiste Joanna Macy laat zien hoe we kunnen leren leven in een bedreigde wereld. Nu online te zien.
TV: Een andere kijk - Adelheid Roosen
19-10
TV: Een andere kijk - Adelheid Roosen
Adelheid Roosen maakt met haar bedrijf Female Economy uniek theater en handelt vanuit de gedachte ‘Ik ben er omdat jij er bent’. Nu online te zien in de laatste aflevering van de serie 'Een andere kijk'.
Een hopeloos geval
03-11
Een hopeloos geval
Hoe brand je niet op als activist? Mari kreeg het boek 'Active Hope: How to Face the Mess We're in Without Going Crazy' van Joanna Macy aangeraden. Maar lukte het ook om het daadwerkelijk te lezen?
Boeddhistische stroming bij KRO-NCRV in goede handen
27-10
Boeddhistische stroming bij KRO-NCRV in goede handen
Het partnerschap tussen de voormalige Boeddhistische Omroep Stichting (BOS) en de publieke omroep KRO-NCRV is er een van goede kwaliteit. ‘We zijn heel warm verwelkomd en er heerst een goede sfeer’, zegt Michael Ritman, voorzitter van de Boeddhistische Unie Nederland (BUN).
TV: Holy Isle
19-10
TV: Holy Isle
Holy Isle is een uniek klein ‘heilig’ eiland dat ligt aan de westkust van Schotland. Madelon Hooykaas maakte een poëtische impressie van het eiland en de boeddhistische leefgemeenschap aldaar. Nu online te zien.
“Als Iraanse vrouwen de straat op gaan, dan stap ik mee”
12-10
“Als Iraanse vrouwen de straat op gaan, dan stap ik mee”
Worden jonge zwarte vrouwen steeds zichtbaarder in onze maatschappij? We checkten het met Tracy Tansia, een Brusselse feministe en politicoloog met Afrikaanse roots. Net als de Rwandees-Nederlandse opiniemaker Hélène Christelle Munganyende (23) die deze maand te gast is in de serie Een andere kijk.

Pagina 1 | 2 | 3 | 4 | .. | 104