Zen-bosonen

$article/block[@lang=$lang]/name

Zen-bosonen
Wat hebben het Higgs-veld en de daarin rondzwemmende bosonen te maken met zen en leegte? Alles, volgens zenleraar Vincent Keisen Vuillemin. Amber Mitchell woonde zijn lezing bij en schreef haar lege kladblok vol.

Zen-bosonen

Amber Mitchell
Amber  Mitchell

Wat hebben het Higgs-veld en de daarin rondzwemmende bosonen te maken met zen en leegte? Alles, volgens zenleraar Vincent Keisen Vuillemin. Amber Mitchell woonde zijn lezing bij en schreef haar lege kladblok vol.    

Vincent Keisen Vuillemin is niet alleen zenmeester, maar werkt ook bij CERN, een organisatie die onderzoek doet naar elementaire deeltjes. Keisen Vuillemin doet hier onderzoek naar het Higgs-veld en de Higgs-bosonen in dat veld. In een collegezaal van de UvA vertelt hij over de relatie tussen de theorie van Peter Higgs en het concept van vorm en leegte in het zenboeddhisme.

Wat is het Higgs-veld?
Het Higgs-veld is een hypothetisch energieveld dat het hele universum doordringt. Het verklaart waarom elementaire deeltjes massa hebben. Volgens de theorie is er interactie tussen het Higgs-veld en de deeltjes. Deeltjes die veel interactie vertonen met het veld hebben veel massa. Deeltjes die geen interactie vertonen met het veld hebben helemaal geen massa.

Eén van de geïnteresseerden in de zaal ben ik: oud-student Literatuurwetenschap en boeddhist met geen greintje kennis van natuurkunde. Op de middelbare school haalde ik met trots een vier voor het vak. Inmiddels heb ik  in vergelijking met toen nóg veel minder kennis van de natuurwetenschap. De lezing van Keisen Vuillemin is dan ook een flinke kluif. Tot in detail begrijpen wat het Higgs-veld en de daarin rondkeuvelende Higgs-bosonen zijn, doe ik dan ook niet. Maar één geciteerde uitspraak van Professor Peter Higgs is blijven hangen:  “In ons universum is leegte niet zomaar leegte.” 

Hmm, dat is interessant! Heeft het boeddhisme ook niet ooit zoiets vermeld? Zeker, meent Keisen Vuillemin, kijk maar naar de Hart Sutra, in Zen ook wel de Hannya Shingyo Sutra genoemd:

“Vorm is niets anders dan leegte
Leegte is niets anders dan vorm”.

Vergankelijkheid en afhankelijkheid
In zowel de zentraditie als de moderne natuurwetenschap is leegte verbonden met vergankelijkheid en onderlinge afhankelijkheid. Ons ego is opgebouwd uit ontelbare factoren die opkomen en weer vergaan, bijvoorbeeld onze gedachten. Zo ook het universum. En toch zijn die factoren er nooit helemaal niet geweest, en lossen ze ook niet op in het niets.

Dat zit volgens Vuillemin Keisen zo:  “Nu, zoals we hier zitten, bestaan we in onze menselijke vorm. Maar waar was je voordat je geboren werd? Je moest toch ergens vandaan komen. Je bestond al eerder, als onderdeel van leegte, in een andere vorm. En wanneer je sterft ga je weer terug naar een andere vorm van leegte. Maar dat betekent niet dat leegte synoniem is aan niets! En dat is precies wat de theorie over het Higgs-veld ons laat zien.”

Wat is een Higgs-boson?
De Higgs-boson is het kleinste deeltje van het higgs-veld. Vergelijk het met water, wat aanvoelt als een onafgebroken geheel: dompel jezelf erin onder en het omgeeft  je helemaal. Toch bestaat water uit miljoenen moleculen, H2O. Zo is het ook met het Higgs-veld, waarvan de higgs-boson de kleinste individuele H2O molecuul is.
Higgs wat?
De onderzoeker  legt de werking van het Higgs-veld uit met een analogie: “Stel je voor: je bent op een feestje waar een grote beroemdheid ineens zijn intrede doet. De ruimte waarin het feestje plaatsvindt is het Higgs-veld. Jij vormt met de andere partygangers de Higgs-bosonen. Die grote beroemdheid is een elementair deeltje. De beroemdheid trekt jullie aan, dus zorgen jullie voor een grote groep om hem heen. Dat is de interactie tussen een deeltje en de Higgs-bosonen die het deeltje meer massa geeft. Maar dat hoeft geen permanente toename in massa te zijn: zodra de beroemdheid weer vertrekt en jullie op het feestje blijven, is die massa om hem heen weer verdwenen, maar toch ook weer niet in rook opgegaan. Jullie zwerven allemaal nog ergens rond.

B-deeltje
Stel nou dat er een andere beroemdheid de kamer binnen was gekomen, een beroemdheid die eigenlijk, nou ja, niet echt heel beroemd is. Een B-ster, zullen we maar zeggen. Dat is het soort deeltje dat niet veel interactie met de Higgs-bosonen heeft. Want jullie zijn natuurlijk helemaal niet geïnteresseerd in B-sterren en blijven lekker op je eigen plek staan. In het eerste geval krijgt de grote beroemdheid (het elementaire deeltje) meer massa doordat wij (de Higgs-bosonen) aan hem gaan plakken. In het tweede geval gebeurt er niet zoveel: het deeltje krijgt geen extra massa van het Higgs-veld.”

De geest als Higgs-veld
Ik vraag me af of we onze geest ook mogen zien als Higgs-veld en onze gedachten als ‘elementaire deeltjes’ in dat veld. Sommige gedachten krijgen meer aandacht, worden groter en groter, terwijl andere vervliegen zonder dat we het door hebben. Zou ons ego dan bij wijze van spreken bestaan uit een verzameling Higgs-bosonen die al dan niet aandacht geeft aan onze gedachten?   

Volgens de Hart Sutra zijn ook onze gedachten zowel leegte als vorm. Ze komen ergens vandaan en dus zijn ze iets, ‘vorm’. Maar ze vergaan ook weer, we vergeten ze en ze gaan weer op in het geheel van leegte. En dan komen ze weer terug. Dus die leegte, waar ze in zitten, is niet een leegte dat gelijk staat aan ‘het niets’. Daarbij staan onze gedachten nooit op zichzelf: ze zijn afhankelijk van elkaar en van andere, externe en interne factoren. Ze zijn vorm: ze bestaan. Maar ook zijn ze leegte: ze bestaan niet op zichzelf.

Leegte als potentie
In zen is leegte niet een volledige leegte, niet een ‘niets’. Het is het domein van alle potentie: materie, energie, gedachten waar we ons niet bewust van zijn. Al deze fenomenen komen uit deze leegte en keren daar weer naar terug. Daarom is de essentie van alle vorm eigenlijk leegte: alles wat is,  bestaat uit onderlinge afhankelijkheid en interactie.

Deeltjes en het universum worden gecreëerd uit de leegte die we inmiddels het Higgs-veld noemen. Een leegte die net als de leegte in Zen niet volledig leeg is. Het Higgs-veld is overal, als we Vincent Vuillemin Keisen mogen geloven.

Naam van de lezing: The Higgs Bosson: messenger of vacuity in physics and zen
Deze lezing vond plaats op 23 november 2012 bij de Universiteit van Amsterdam.

Meer weten?

In dit filmpje wordt de werking van het Higgs-veld en de Higgs-bosonen nog eens helder uitgelegd.

Hier een interessant filmpje waarin de Zenvisie op het idee van leegte wordt toegelicht:

Houd boeddhisme in beeld, word hier vriend van de BOS

Ook interessant

vrede-in-srebrenica-960.jpg

TV: Vrede vinden in Srebrenica


Een groep van Zen Peacemakers reist af naar Srebrenica om de gruwelijkheden en het verdriet van de oorlog in Bosnië onder ogen te komen. Zijn deze gebeurtenissen in het vervolg te voorkomen? Nu online te zien.

Nog interessanter

Laatste artikelen

Eco-Dharma: Boeddha als natuuractivist
23-05
Eco-Dharma: Boeddha als natuuractivist
Rupert Marques is niet alleen natuuronderwijzer en beoefenaar van vipassana, maar ook natuuractivist. Met het organiseren van de Wildcamp Retreat combineert hij deze drie bezigheden. Waarom doet hij en dat en hoe gaan boeddhisme en ecologie samen? René van der Stok ging mee op kamp en interviewde Marques.
Dalai lama in september naar Nederland
11-05
Dalai lama in september naar Nederland
De dalai lama komt in september naar Nederland. Op 16 en 17 september geeft hij in Rotterdam Ahoy twee openbare lezingen. De eerste wordt ingeleid met een gesprek tussen de dalai lama en Richard Gere, acteur en voorzitter van International Campaign for Tibet. Tickets zijn nu online te koop.
TV: Raghu Rai – An Unframed Portrait
04-05
TV: Raghu Rai – An Unframed Portrait
Een intiem portret over de gepassioneerde Magnum fotograaf Raghu Rai, de vader van de Indiase fotografie, gezien door de ogen van zijn even ambitieuze dochter Avani Rai. Woensdag 16 mei om 22.40 uur op NPO 2 bij de Boeddhistische Blik..
Boeddhistische culturen: Chinese chants voor Kwan Yin
19-04
Boeddhistische culturen: Chinese chants voor Kwan Yin
Veel westerlingen associëren het boeddhisme als eerste met mediteren. Maar wat doen boeddhisten uit andere culturen? Judith Sudhölter gaat op tournee langs verschillende niet-westerse boeddhistische groepen. In dit eerste deel viert ze de verjaardag van Kwan Yin in de Chinees-boeddhistische Longquan-tempel te Utrecht.
Boekrecensie - The Lost Art of Good Conversation
15-05
Boekrecensie - The Lost Art of Good Conversation
Dat het voeren van een goed gesprek een kunst is, besefte Kitty voor het eerst toen ze net was gestopt met roken. Nu, 21 jaar later, moest ze daar weer aan denken, toen ze het boek "The Lost Art of Good Conversation las, van Sakyong Mipham. Dit is haar recensie.
Symposium over leegte in Amsterdam
04-05
Symposium over leegte in Amsterdam
De westerse filosofen, een paar uitzonderingen daar gelaten, hebben er altijd angst voor gehad. Maar in de boeddhistische filosofie is leegte een, zo niet het centrale begrip. Vrijdagavond 4 mei in Arti et Amicitiae in Amsterdam. Met Melissa Tun Tun, Bruno Nagel en Thomas van Huut
Subsidie voor Belgische Boeddha’s
03-05
Subsidie voor Belgische Boeddha’s
Al sinds 2006 zijn Belgische boeddhisten bezig om als religie door de staat erkend te worden. Waarom is zo’n erkenning nodig en wat zijn de gevolgen? Loes sprak met voor- en tegenstanders.
KFC's Comfort Zone: Een worden met een hartig taartje
12-04
KFC's Comfort Zone: Een worden met een hartig taartje
Meditatie is blijkbaar zo mainstream geworden dat het zelfs de aandacht trekt van grote adverteerders. Goed nieuws, of het begin van het einde? Een analyse van Rod Meade Sperry.

Pagina 1 | 2 | 3 | .. | 116