Login

Fedde luistert: Geshe Pema Dorjee

$article/block[@lang=$lang]/name

Fedde luistert: Geshe Pema Dorjee
Niet schaden, anderen helpen, mededogen, liefdevolle vriendelijkheid: de thema's keren steeds terug. Gelukkig keren ze terug!

Fedde luistert: Geshe Pema Dorjee

Fedde de Vries
Fedde  de Vries


Een geleerde man was pas geleden in Nederland: de boeddhistische professor – Geshe – Pema Dorjee, onder andere betrokken bij verschillende liefdadigheidsprojecten. De eerste keer dat ik hem hoorde spreken en ontmoette was als gastdocent in een college in Leiden. In dat academisch vaarwater voer hij goed met een informatieve en gedetailleerde lezing over zijn werk voor de bijna uitgestorven Tibetaanse Podong traditie. Bijna een week later was hij weer in Leiden, in het museum Volkenkunde, waar hij op één middag drie lezingen gaf. Dit maal was de toon wederom persoonlijk – hij gaf blijk van z’n onzekerheid over wat hij zou moeten zeggen – en levendig. Anekdotes en persoonlijke voorbeelden maakten zijn woorden inleefbaar.

Tibetaans boeddhisme
De eerste van de drie lezingen, over het Tibetaans boeddhisme, had nog een sterk informatief gehalte. Hij reflecteerde op de vroege westerse houding ten opzichte van het Tibetaans boeddhisme. Tot aan de vroege jaren zeventig zag men het, vaak onder de noemer ‘lamaïsme’, als een onzuivere vorm van het boeddhisme. Langzaamaan kwam hier verandering in door bijvoorbeeld de Dalai lama en door (wetenschappelijke) werken van westerlingen zoals Robert Thurman en Jeffrey Hopkins. Zij gingen het Tibetaans boeddhisme intensiever bestuderen en in het afstudeerjaar van Geshe Pema Dorjee zelf zaten drie westerlingen.

vlaggetjesVerder sprak hij over hoe het boeddhisme Tibet binnenkwam. Hoe koning Gampo, die geroemd wordt om zijn wijsheid en mededogen, jonge mannen naar India stuurde om het boeddhisme te bestuderen; hoe velen daarvan hun leven gaven voor de dharma; en hoe de vertaalprojecten op gang kwamen. Vanwege het feit dat het boeddhisme in Tibet is gekomen en daar lange tijd is bewaard, zo zei hij, noemen we het Tibetaans boeddhisme; in werkelijkheid is het niet van Tibetanen of van enig volk dan ook: het is voor alle levende wezens. Geshe Pema Dorjee wees erop hoe alle grote lama’s hun leringen opschreven omwille van alle levende wezens: niet voor monetair of politiek gewin. Hij heeft grote moeite met het feit dat er geld wordt verdiend aan moderne boeddhistische vertalingen en boeken: ‘Quite a strange thing, isn’t it?’

‘Wilt u gelukkig zijn?’
Maar wat is dan dat boeddhisme dat voor alle levende wezens is? In de tweede lezing in het museum sprak hij daar over. Hij vertelde hoe hij vaak op universiteiten spreekt en dan de toehoorders vraagt hem te vertellen wat het boeddhisme is. Hij krijgt de meest uiteenlopende reacties: van uitgebreide verhalen tot steekwoorden zoals geweldloosheid of compassie. Geshe Pema Dorjee vat zelf het gehele boeddhisme in twee aspecten samen: ‘niet schaden’ en anderen helpen. Om aan te tonen dat dit logisch samenhangt met de algemeen menselijke natuur deed hij alsof hij mensen interviewde. Zijn arm met de denkbeeldige microfoon uitgestrekt vroeg hij: ‘Vindt u het fijn om te lijden?’ ‘Wilt u gelukkig zijn?’ Juist dat de antwoorden op deze vragen zo compleet voor de hand liggen is de basis voor het niet schaden, het niet kwetsen of benadelen van anderen.    

Niet schaden is volgens Geshe Pema Dorjee in feite niet zozeer iets boeddhistisch; het is een basaal aspect van mens-zijn. We zijn als mensen heel diep verbonden met elkaar; een ander pijn doen, doet uiteindelijk ook jezelf pijn; door een ander tekort te doen, doe je uiteindelijk jezelf tekort. Het schaden van anderen roept daarnaast vaak wraakacties op: uiteindelijk kom je in niets anders dan een vicieuze cirkel van pijn doen en pijn gedaan worden terecht.

Intentie
Het klinkt misschien maar al te makkelijk, anderen niet pijn doen, maar schijn bedriegt. Ons lichaam heeft heel veel potentie voor het schaden van anderen. Ook onze geest vindt maar al te gemakkelijk een of andere indirecte methode om iemand anders dwars te zitten. Geshe Pema Dorjee raadde aan om elke dag te beginnen met het creëren van de intentie niet te zullen schaden bij het opstaan, en om de dag te eindigen met reflectie daarop. Geleidelijk aan zal dit je een ander, gelukkiger mens maken.

Dat geluk wordt nog groter wanneer je naast je intentie om niet te schaden, ook de potentie om anderen te helpen benut. Dat kan in de vorm van materiële giften zijn, maar hoeft niet per se; het kunnen ook kleine dingen zijn of niet-materiële zaken, zoals onderwijs. Je kunt iemand anders leren lezen of misschien wat over het boeddhisme vertellen. Daarbij is het dan wel belangrijk niets als vergoeding te verwachten, zelfloos te handelen. En, voegde hij er uit persoonlijke ervaring aan toe, je moet ook slim en kritisch blijven: laat je niet misbruiken!

Spierballen
Doorzettingsvermogen en vertrouwen zijn ook onontbeerlijk als je goed wilt doen. Geshe Pema Dorjee kende het probleem van een vraagsteller maar al te goed: je probeert te helpen, maar de situatie werkt niet mee of de mensen blokkeren, frustratie volgt en eigenlijk wil je opgeven – hoe kun je dan doorzetten? Als je vertrouwen en doorzettingsvermogen hebt en niet opgeeft, zal de situatie jou niet overwinnen maar zul jij zelf overwinnen. Wees niet bang om je spierballen te laten zien. Als je opgeeft zul je slaaf worden van de omstandigheden. Uiteindelijk hebben problemen geen basis: ze komen niet uit de werkelijkheid maar uit misvattingen voort; de waarheid zal altijd winnen.

Niet-schaden en anderen helpen – die twee zullen je leven veranderen als je ze in je dagelijks leven brengt: in je werk, je studie, je gezinsleven, enzovoort. Het zal het leven betekenisvol maken. Veel meer dan wanneer je alleen op zondagen wat tijd vrij maakt voor goedheid. Wanneer je dagelijks goedheid belichaamt, is dat vele malen echter en krachtiger.

Mededogen
Op dat moment in zijn lezing aarzelde Geshe Pema Dorjee even: er was nog tijd over. ‘’Zal ik nog een punt aansnijden?’’ Het publiek stemde daarmee in en werd vervolgens meegevoerd naar een populair onderwerp: mededogen. Ondanks de populariteit, weten mensen nog niet per se wat het is. Als je echt weet wat het is zul je het automatisch compleet willen ontwikkelen. Mededogen, met als basis het niet schaden van anderen, met de kracht jezelf en je omgeving te transformeren, is de wens dat anderen vrij zijn van lijden en de oorzaken van lijden.

Daarmee verbonden is liefdevolle vriendelijkheid: de wens anderen gelukkig te maken. Deze waarde valt volgens de Dalai Lama onder de algemeen menselijke waarden. Aangezien je inderdaad iedereen zou kunnen interviewen en niemand zou vinden die graag ongelukkig is of niet graag gelukkig is, vraagt Geshe Pema Dorjee zich af waarom we dan de verantwoordelijkheid daar toch niet voor nemen: het is zo essentieel voor de familie die de mensheid is.

Praxis
Niet schaden, anderen helpen, mededogen, liefdevolle vriendelijkheid – een vriendin die mee was naar de lezing antwoordde me toen ik vroeg hoe ze het vond: ‘Wel, het is wat iedereen al zegt. Maar het is waar, dus vind ik het niet erg om het nog een keer te horen.’
De thema’s keren inderdaad terug – zie bijvoorbeeld ook mijn eerdere verslag over de lezing van lama Jigmé Namgyal. En gelukkig keren ze terug! Gelukkig worden ze verwoord door mensen die vanuit een goed hart kunnen spreken. Museum Volkenkunde heeft haar Boeddhazaal geopend en vond dat bij het tonen van de beelden ook de cultuur getoond moet worden. Daarom nodigen ze ook echte mensen uit, mensen van vlees en bloed, mensen die kunnen laten zien waar de cultuur, waar de beelden voor staan. Gelijk hebben ze – kunnen ze dat misschien bij de Praxis enzovoorts ook verkopen bij de boeddhabeeldjes?

Houd boeddhisme in beeld, word hier vriend van de BOS

Ook interessant

filmpjes_header-1.png

Dalai Lama-fans aan het woord: Anwar van Naerssen


Kijk je ook zo uit naar de komst van de Dalai Lama? Deze drie fans wel! In dit eerste filmpje in de reeks komt Anwar, Tibetaans boeddhist, aan het woord.

Nog interessanter

Laatste artikelen

Boeddhistische culturen: Chinese chants voor Kwan Yin
19-04
Boeddhistische culturen: Chinese chants voor Kwan Yin
Veel westerlingen associëren het boeddhisme als eerste met mediteren. Maar wat doen boeddhisten uit andere culturen? Judith Sudhölter gaat op tournee langs verschillende niet-westerse boeddhistische groepen. In dit eerste deel viert ze de verjaardag van Kwan Yin in de Chinees-boeddhistische Longquan-tempel te Utrecht.
TV: Wijsheid van de Himalaya
06-04
TV: Wijsheid van de Himalaya
In het Tibetaans boeddhisme kan een leraar reïncarneren als een nieuwe persoon, als een nieuwe “manifestatie van wijsheid”. Sey Rinpoche is zo iemand. Zondag 22 april om 15.50 uur op NPO 2 bij de Boeddhistische Blik.
Mediteren met kinderen
06-04
Mediteren met kinderen
“Soms mediteer ik in bed en dan zet ik mijn knuffels rechtop zodat ze ook mee kunnen doen.” Op de Troelstraschool kijkt niemand er van op als een kind dit zegt. Al acht jaar mag de school in Geuzenveld zich ‘Mindful School’ noemen. René woont er een mindfulnessles bij en spreekt met mindfulnesstrainer Eline Snel.
Misbruik in het boeddhisme: egoprojectie, overgave en groepsdynamiek
24-03
Misbruik in het boeddhisme: egoprojectie, overgave en groepsdynamiek
Overal waar mensen samenkomen in complexe en hiërarchische systemen, ligt misbruik op de loer. Ook binnen het boeddhisme, getuige de vele misbruikzaken die de laatste jaren in de openbaarheid kwamen. Wat zijn mogelijke valkuilen binnen een student-leraar relatie? En hoe kunnen we hier bewuster mee omgaan?
KFC's Comfort Zone: Een worden met een hartig taartje
12-04
KFC's Comfort Zone: Een worden met een hartig taartje
Meditatie is blijkbaar zo mainstream geworden dat het zelfs de aandacht trekt van grote adverteerders. Goed nieuws, of het begin van het einde? Een analyse van Rod Meade Sperry.
TV: Becoming Who I Was
06-04
TV: Becoming Who I Was
Padma Angdu, een gewoon jongetje uit het Indiase Ladakh, is ontdekt als reïncarnatie van een legendarische hoge Tibetaanse leraar. Het betekent een grote transformatie voor Padma. Zondag 15 april om 14.55 uur op NPO 2 bij de Boeddhistische Blik.
TV: Buddha to Be
29-03
TV: Buddha to Be
De boeddhistische non en vredesactivist Sister Chân Không werkt al vanaf de jaren zeventig samen met Thich Nhat Hanh om het boeddhistische gedachtengoed over te brengen naar het Westen. 8 april om 15:50 op NPO2 bij de Boeddhistische Blik.
TV: Een Andere Kijk - Jacob Ter Veldhuis
23-03
TV: Een Andere Kijk - Jacob Ter Veldhuis
Meer dan 1000 uitvoeringen van zijn composities worden jaarlijks over de hele wereld gespeeld. Jacob Ter Veldhuis is daarmee een van de meest gewilde hedendaagse componisten in Europa. Zondag 1 april op NPO2 om 15.50 bij de boeddhistische blik.

Pagina 1 | 2 | 3 | .. | 115