Moeder en Boeddha: Julio's fiets

• Auteur: Emy van Gorkom
• Geschreven op: 20-02-2012
• Reacties: 0
• Waardering: 2,9 Sterren
• Tags:
  • opvoeding
  • relaties
  • liefde

Jonge moeder Emy van Gorkom schrijft voor Bodhitv over de niet altijd makkelijke opvoeding van haar kinderen. Ditmaal: Julio's fiets.

Vlak voor zijn zesde verjaardag vraag ik Julio of hij nog cadeauwensen heeft, terwijl hij rustig zit te spelen op het kleed in de woonkamer. Ik verwacht er weinig van, want hij heeft alles al. Dat vindt hij zelf ook. Mijn kinderen hoeven namelijk maar ergens naar te kijken om te zorgen dat hun grootouders, de ouders van hun vader, het binnen een week voor ze hebben aangeschaft. In de praktijk betekent dit dat ik alleen af en toe een boek voor ze koop, want dat vinden diezelfde grootouders dan weer onzin. Maar boeken voor de verjaardag van mijn eigen kind kopen? Dat zijn niet echt de cadeaus die hem bijblijven, lijkt mij.
‘Jij mag een nieuwe fiets voor mij kopen mamma’, krijg ik als antwoord, waarna hij zonder op- of omkijken weer verder speelt met zijn autootjes. Ik weet even niet wat ik terug moet zeggen. Die fiets zou ik graag aan hem geven, want zijn oude is inmiddels echt te klein. Maar dat hadden opa en oma ook al bedacht, zo had ik begrepen van zijn vader. En dat weet Julio ook. ‘Dat is heel lief Julio, maar dat kan niet. Opa en oma hebben al gezegd dat zij die voor je gaan kopen’ reageer ik uiteindelijk, terwijl ik probeer om de irritatie te onderdrukken die opa en oma bij mij oproepen. Zonder succes, vermoed ik.
Boeddhisme voor moeders
Elk boeddhistisch opvoedboek dat ik opensla stelt dat kinderen ‘inwonende spirituele leraren’ zijn. Als daarmee bedoeld wordt dat kinderen wandelende spiegels van al je tekortkomingen zijn, dan geldt dat zeker ook voor de mijne. Julio heeft altijd feilloos door wanneer ik geïrriteerd ben en heeft zo zijn eigen manier om dat te laten merken: door overduidelijk te proberen mijn leven makkelijker te maken. Omdat ik natuurlijk vind dat dit niet zijn taak is, probeer ik er voor te zorgen dat eventuele sluimerende irritaties min of meer weg zijn. Natuurlijk ben ik wel eens gefrustreerd of chagrijnig (zoals ook wel blijkt uit mijn opmerking over zijn grootouders en hun interesse in boeken), maar meestal doe ik niet aan ‘echt boos’ zijn. Het levert zo weinig op – of zoals Sarah Napthali ook al zegt in Boeddhisme voor moeders: ‘Woede plaveit het pad naar een toekomst vol problemen. (…) Elke keer dat we kwaad reageren, vergroten we de kans dat we de volgende keer opnieuw kwaad reageren, en zo leren we onszelf een agressieve houding aan’. Bovendien, of misschien belangrijker nog, heeft het zo’n vervelende invloed op je kinderen. In mijn geval gaat mijn oudste het nadoen en mijn jongste het oplossen. Beide lijken mij niet pedagogisch verantwoord en dat is in principe genoeg om mijn woede opzij te zetten zodra de kinderen aan mijn bed staan.
Maar dit keer was dat dus duidelijk niet gelukt, en moest ik – tegen wil en dank - in de spiegel kijken. Draaikolk
De afgelopen maanden zijn, op zijn zachtst gezegd, een uitdaging geweest. Er moesten levensbepalende beslissingen worden gemaakt waar ik niet om gevraagd had - van het type ‘kiezen uit twee kwaden’ en ‘niet kiezen is ook een keuze’  – en ik had het gevoel, in tegenstelling tot wat ik had verwacht, er erg alleen voor te staan. Ik voelde mij eenzaam en gekwetst. Ik ben er niet trots op, maar het gevolg was dat ik boos was. Echt boos. Het soort boosheid dat je niet zomaar opzij zet, maar waarvoor je ook meteen jezelf – met alles erop en eraan – ‘even’ overboord moet gooien om verder te kunnen. Voor de zeer gevorderde boeddhistische leerling is dat misschien geen probleem, maar voor mij was de uitdaging wel erg groot. Ik liet het niet los en kwam in een destructieve draaikolk terecht die ik niet meer heb gezien sinds mijn boze puberteit. Waarna de woede vervolgens deed wat het altijd doet als je het niet loslaat: het vrat de hele dag door en stak op de meest ongelegen momenten zijn monsterlijke kop op – ook als de kinderen aan mijn bed stonden. En zo kon het gebeuren dat ik tegen mijn oudste dochter zei, naar aanleiding van het onderwerp ‘fiets van opa en oma’, ‘dat ik het misschien ook wel leuk zou vinden om een keer wat voor jou en je broertje te kopen’.
Stomste is dat al die boosheid niet eens iets met hun grootouders te maken had. Ja, mijn verhouding met hun is moeizaam sinds hun zoon en ik uit elkaar zijn en zij hebben besloten dat ik de belichaming van het kwaad ben. Maar dat is al jaren zo en normaal lig ik daar niet wakker van -  schoonouders zijn nou eenmaal een slechte uitvinding en met mijn ex heb ik wel een goede verhouding, dus ik kan er niets mee. Normaal brom ik hooguit iets over mensen die allemaal zo hun eigen manier hebben om met moeilijke dingen om te gaan, als ze weer eens een gezagsondermijnende opmerking hebben gemaakt tegen mijn kinderen. Nee, er was geen goede verklaring voor mijn uithaal naar opa en oma, behalve dan dat ze een easy target waren. Met als gevolg dat ík nu Julio’s fiets mag kopen. Wat fijn..
.
Caravan
Na het gesprek met Julio wil ik dan ook het liefst tegen een vriendin mopperen over het moederschap, want het is toch wel heel onpraktisch, oneerlijk zelfs, dat ik niet eens boos kan zijn zonder meteen te falen als moeder. Ik loop weg en ga op mijn balkon zitten – telefoon in de aanslag – maar bedenk mij. Is het echt zo oneerlijk dat ik niet weg kan lopen van mijn boosheid? Als opgefokte puber wilde ik later, als ik groot was, in een klooster gaan wonen of in een caravan in de Australische woestenij. Het leek mij wel een goed idee om in een omgeving te gaan zitten waar ik mijzelf niet kon ontlopen. Was die wens niet alsnog uitgekomen op het moment dat ik moeder werd?
Santiveda, leerling van de madhyamaka-filosoof Jayadeva, zei in de zevende eeuw dat de illusie van het ‘ik’ moest worden losgelaten omdat het vasthouden daaraan ervoor zorgt dat het zelfbewustzijn - de oorzaak van het lijden - toeneemt, maar dat de illusie van het boeddhaschap wel in stand mocht worden gehouden ‘omwille van het tot rust brengen van het lijden’. Mijn boosheid, hoe ernstig ook, was natuurlijk niets meer dan een gekrenkt ego. Dat dit een hoop lijden voor mij veroorzaakt, heb ik de afgelopen tijd aan den lijve mogen ondervinden. Maar het was kennelijk niet genoeg om mij tot het inzicht te brengen dat datzelfde ego nodig weer eens losgelaten moest worden. (Het is trouwens maar de vraag of dat in een caravan anders was geweest. Bij nader inzien lijkt het mij dat je ook daar meer dan genoeg te doen hebt, zoals spinnen ontwijken en emmertjes water halen.) Maar gelukkig mag ik dus wel aan constructieve illusies vasthouden. Als mijn kinderen mijn doel zijn, mijn caravan, mijn klooster, en ik daardoor wat evenwichtigheid in mijn leven kan brengen, dan mag dat. Ik laat de boosheid over me heen denderen, adem een paar keer flink in en uit en besluit nu maar eens echt te beginnen met loslaten. Soms is de uitdaging net te groot om hem alleen voor jezelf aan te gaan. Gelukkig heb ik mijn inwonende meesters. Who needs Buddha if you’ve got kids?

Een paar dagen later stuurt hun vader mij een foto van Julio in de winkel met zijn nieuwe fiets. Hij kijkt precies zo blij als een jongetje van zes hoort te kijken met de nieuwe fiets die hij net van opa en oma heeft gekregen. Het leuke aan een spiegel is dat je er alles in kan zien – niet alleen je tekortkomingen. Ik zet de foto maar als achtergrond op mijn telefoon, zodat ik er ook aan denk om in en uit te ademen als ze op school zitten.

Boeddhisme voor moeders van Sarah Napthali

Social media