Ferry luistert naar Dzogchen Rinpoche

• Auteur: Ferry van Haastert
• Geschreven op: 29-08-2011
• Reacties: 0
• Waardering: 3,3 Sterren
• Tags:
  • Tibet
  • dharma talk
  • vergankelijkheid

Praktische wijsheid voor de 21^e eeuw
Na 400 jaar en diverse incarnaties verder, timmert de huidige Dzogchen Rinpoche onverminderd hard aan de weg om de eeuwenoude wijsheidstraditie te verspreiden in het Westen. Dzogchen, een meditatieoefening die behoort tot de hoogste disciplines binnen het Tibetaans boeddhisme, past volgens deze leraar perfect in onze tijd.

Na twintig minuten met de metro en tien minuten met de benenwagen word ik in Amstelveen verwelkomd door Tibetaanse gebedsvlaggetjes op de poëtisch genaamde Laan der Helende Meesters. Zijne Eminentie de 7^e Dzogchen Rinpoche, Jigme Losel Wangpo, is in Nederland voor openbare lessen en andere activiteiten voor zijn studenten. Het onderwerp van de les in Amstelveen luidt ‘Liefde zonder twijfel’. Het zaaltje zit vol, er is genoeg animo voor lezingen van Tibetaanse leraren. Eigenlijk is het heel bijzonder dat we als moderne Nederlanders met minder dan een uurtje reizen ‘live’ bij een ‘teaching’ aanwezig kunnen zijn. In het oude India bofte je als je in je leven überhaupt een boeddhistisch leraar tegenkwam, laat staan dat je keuze had.

Lineage
In het eerste deel van de lezing legt Dzogchen Rinpoche haarfijn de 400-jarige geschiedenis van zijn lineage – de overdrachtslijn die een leraar vertegenwoordigt – uit. Zijn zes voorgangers, alle rampspoed die het Dzogchen-klooster heeft meegemaakt, het komt allemaal aan bod. In de brochure staat ook een uitgebreide versie van de geschiedenis van de lineage. Nu ben ik inmiddels gewend dat hier in Tibetaans-boeddhistische kringen veel nadruk op gelegd wordt en dat er veel belang aan wordt gehecht, maar ik heb het nog niet eerder meegemaakt dat het onderdeel van de lezing is. Over de reden ga ik verder niet speculeren. Uit de woorden van Rinpoche begrijp ik in ieder geval dat het behoud van een lineage van groot belang is en hij beschouwt het als zijn verantwoordelijkheid om het Dzogchen-onderricht naar het Westen te brengen.

Wetenschap
Volgens Rinpoche gaat het bij het Tibetaans boeddhisme niet om religie of geloof. Hij spreekt eerder over boeddhistische wetenschap. Iedereen heeft een ‘mind’, een geest, of op z’n minst een stel ideeën, gedachten en conditioneringen. Deze geest kan ons veel positiefs brengen, maar ook veel hoofdpijn. Er zijn twee paden om te bewandelen, het relatieve en het absolute. Alles wat de geest afleidt is het relatieve: emoties, gedachten etc. Alles wat de geest tot rust brengt is het absolute. Volgens Rinpoche is Dzogchen, de Grote Perfectie, ideaal voor de 21^e eeuw. Het is een praktische lering die snel resultaat biedt, iets wat mensen graag willen nu niemand tijd heeft voor studie en beoefening. Het gaat er namelijk vanuit dat we alles al hebben wat nodig is voor blijvend geluk. Je hoeft dus niks te verkrijgen, je hoeft het alleen maar in jezelf te ontdekken.

Gezond verstand
Volgens Dzogchen Rinpoche lost gezond verstand al onze problemen op. We ervaren onze geest allemaal anders. Het ene moment voelen we ons goed, een volgend moment zijn we chagrijnig omdat we misschien slecht geslapen hebben. Die verandering in gemoedstoestand is nu eenmaal onderdeel van de vergankelijkheid van dingen. Maar die vergankelijkheid creëren we zelf. Deze goede en slechte gevoelens komen allemaal voort uit onze eigen geest. Iemand die verliefd wordt kijkt immers van de ene op de andere dag heel anders naar de wereld. Als we – gebruikmakend van ons gezonde verstand – doorkrijgen dat onze geest de bron is van de veranderende indrukken, wordt het makkelijker om niet heftig te reageren op verstorende gedachten en emoties.

Rinpoche raadt de aanwezigen aan om zich niet te gedragen als vissen. Die hebben trek en zien wat eten bungelen in het water, niet wetende dat er een haakje in verstopt zit die via een draad aan een hengel vastzit. Ze willen hun verlangen om te eten vervullen, maar dit genot is van zeer korte duur en ze bekopen het met hun leven. De mens doet soms hetzelfde en jaagt ten koste van langdurig geluk allerlei tijdelijke pleziertjes na.

Vriendelijkheid
Altijd maar happen is dus geen goed idee, maar wat wel? Liefdevolle vriendelijkheid beoefenen naar alle voelende wezens toe. Zoals een ouder liefdevolle zorg geeft aan een kind. Daarbij is ook compassie van groot belang. Als voorbeeld voor dit gevoel geeft Rinpoche het mededogen dat je ervaart als een goede bekende een kind verliest aan een ziekte of ongeval. Dit gevoel kun je ook ervaren als mensen lijden die je niet kent, bijvoorbeeld in het geval van een natuurramp. Een praktische oefening daarbij is tonglen, waarbij je via de ademhaling het lijden van wezens en de wereld opneemt. Bij de uitademing stuur je gezondheid en positieve energie terug de wereld in. Dat komt dus neer op nemen wat ‘slecht’ is en weggeven wat ‘goed’ is, iets dat voor veel mensen helaas erg onnatuurlijk aanvoelt.

Het derde onderdeel van deze twijfelloze of onvoorwaardelijke liefde is sympathische vreugde. Dit gevoel zou je kunnen ervaren als je hoort dat een goede bekende zijn vermiste kind na een week heeft teruggevonden. Maar ook mensen die gewoon goed voor zichzelf en andere zorgen, die weten wat de oorzaken zijn van gezondheid en geluk, kunnen deze speciale vreugde bij je oproepen. Zo kom je steeds dichterbij het absolute pad. Als je liefdevolle vriendelijkheid, compassie en sympathische vreugde voor alle levende wezens kunt voelen, in gelijke mate, dan ben je bij het vierde aspect van liefde: gelijkmoedigheid.

Rusten
Liefdevol doen tegen jezelf en je medemens is allemaal leuk en aardig, maar het positieve aspect van de relatieve werkelijkheid behoort nog steeds tot het rijk der illusies. Om toegang te krijgen tot het absolute en ultieme pad hoeven we volgens Dzogchen Rinpoche alleen maar onze geest tot rust te brengen. Dat klinkt simpel genoeg, maar blijkt in de praktijk toch heel lastig. Hiervoor is meditatie een geschikt instrument, maar dan niet de meditatie die ergens op gericht is. Dzogchen-meditatie is eigenlijk geen meditatie. Je doet namelijk niets. Je laat de geest simpelweg met rust, er is geen noodzaak voor intellectuele trucjes. Dit doe je door je lichaam te laten rusten, bij voorkeur in een rechte positie, maar vooral bewegingloos, zoals een berg. Of het nu regent of onweert, of het zomer of winter is, een berg maakt het niets uit, die blijft kalm en gelukkig.

Vliegen
De handen rusten losjes op de knieën – uit elkaar dus – want als de handen elkaar aanraken vergroot dit alleen maar de gedachteactiviteit. Het lichaam is ontspannen en je kijkt met open ogen recht voor je uit. Je ademt door je mond, omdat door je neus ademen ook de gedachteactiviteit vergroot. Rinpoche geeft wel als tip om je mond niet te ver open te doen, want dan kunnen er vliegen en andere insecten naar binnen glippen. Het ritme van de ademhaling is langzaam en kalm. Na elke uitademing wacht je een paar seconden voordat je inademt. Dit geeft de zogenaamde Dzogchen-opening, waarin energie kalmeert en beweging tot stilstand komt. Je hoeft niet te dénken aan een kalme geest, die komt vanzelf.

Tot slot een andere goede tip van Dzogchen Rinpoche. Spirituele beoefening vraagt om regelmatige inzet als je de vruchten ervan wilt plukken. Het heeft geen zin om alleen zomers of met kerst een week je tanden te poetsen. Na elf maanden zijn ze al zodanig aan het rotten dat geen tandarts ze nog kan redden. Zo heeft het ook niet zo heel veel zin om je spirituele beoefening te beperken tot één week per jaar. Veel kleine beetjes is waardevoller dan sporadisch iets meer.

Meer weten? Kijk op www.shenpen.nl 

Social media