Bushido: het pad van de krijger

Laurens van Aarle

• Geschreven op: 22-08-2011
• Reacties: 0
• Waardering: 3 Sterren
• Tags:
  • Japan
  • bushido
  • martial arts

Dit artikel is eerder geplaatst op Bodhitv in 2008

Ik raakte voor het eerst gefascineerd door spiritualiteit en de Japanse cultuur tijdens het beoefenen van een tweetal Japanse vechtkunsten; aikibujutsu en shinkendo (Japans zwaardvechten). Ik was op zoek naar een vechtkunst die naast fysiek uitdagend ook spiritueel stimulerend was. Daar was ik na jarenlang alleen maar fitnessen en krachttraining wel aan toe.

Ik vond dit uiteindelijjk bij de dojo van Brent Hire in Amsterdam.
Brent sensei geeft les in traditionele Japanse vechtsporten als zwaardvechten, stokvechten, jujutsu en aikibujutsu. Destijds studeerde ik in Maastricht en reisde een jaarlang in de weekenden naar Amsterdam om daar deel te nemen aan de trainingen van shinkendo en aikibujutsu. Door middel van keihard trainen je lichaam en geest op de proef stellen en doorontwikkelen.
Dat leek me wel wat.

Bushido
Onder invloed van het zenboeddhisme, het confucianisme en de inheemse religie van Japan, het shintoïsme, ontwikkelden de samoerai hun vechtkunsten uiteindelijk tot een levenswijze waarbij de beoefenaars humanistische waardes cultiveren en zich er bewust van worden dat de grootste vijand uiteindelijk in jezelf ligt. Deze unieke levenswijze en filosofie staat bekend als ‘bushido’.
De term ‘bushi’ kan worden vertaald als een krijger die  zich met welke middelen dan ook inzet voor het behouden of herstellen van de harmonie. Het Japanse concept ‘do’ betekent een weg of pad, als in een manier van leven. Niet zozeer een pad om ergens te komen, maar dat juist levenslang kan worden bewandeld en verkend zonder dat het ooit uitgeput raakt.

Kenmerken van bushido:
1.    zonder twijfel of uitstel doen wat de situatie van je vereist
2.    loyaliteit en toewijding
3.    eervol leven en sterven
4.    acceptatie van het onvermijdelijke
5.    waardering van een eenvoudige manier van leven
6.    verkenning van en reflectie op de dood
7.    snel de essentie van dingen weten te grijpen
8.    juiste balans tussen vastberadenheid en flexibiliteit
9.    moed; durven handelen ook al voel je angst
10.    hoffelijkheid en compassie
11.    leven met bezieling, zonder reserve, alsof je in het volgende moment kunt sterven

Afzien...
Ik herinner me een trainingskamp waarbij de grondlegger van shinkendo, Toshihiro Obata sensei, naar Amsterdam was afgereisd. Gedurende een drietal dagen zouden hij en de andere instructeurs proberen ons wat vaardiger te maken in de fijne kneepjes van deze nobele vechtkunsten. Dat kon ik als ietwat onbeholpen beginneling zeker gebruiken. Drie dagen van veel trainen, veel zweten, veel vallen en weer doorgaan. En van onverwachte openingen ....
Aan het einde van de eerste twee dagen was ik fysiek zo uitgeput en gekneusd dat ik me afvroeg of ik de volgende dag nog wel in staat zou zijn om iets te kunnen doen. Door alle beurse plekken sliep ik nauwelijks en toen de wekker afging zette ik mij met enige tegenzin in beweging.

... en loslaten
Eenmaal aangekomen in de trainingshal begonnen we weer met de opwarming en het stretchen. Bij elke beweging kwam er een gedeelte van mijn lichaam in opstand. Na het uitvoeren van wat basisoefeningen was het tijd om de geleerde technieken te oefenen met meerdere ‘aanvallers’. ‘Ik kan niet meer’, schoot door mijn hoofd.
‘Laurens’, riep mijn leraar krachtig. Een diepe zucht en zweethandjes waren het gevolg. Het was mijn beurt om de aanvallers te ontwijken en uit te schakelen. Een van hen kwam in vollle vaart op me afrennen. In dat moment viel alle vermoeidheid van me af, evenals alle pijn. Ik kwam uit mijn hoofd terug in mijn lichaam en met een onverwachte golf van energie voerde ik de technieken soepel en snel uit.
Waar kwam die energie plotseling vandaan en wat belemmerde me hem niet eerder te vinden?

Sporen van bushido
Vanaf de 10e eeuw groeiden de samoerai langzaamaan uit tot de heersende klasse van Japan, met vanaf 1185 de shogun als politiek en militair leider van het hele land. Gedurende een periode van ongeveer 700 jaar werd Japan geregeerd en gecontroleerd door deze samoeraikrijgers. Naar schatting vormden zij tussen de 5 en de 10 procent van de totale bevolking.
Alhoewel bushido werd ontwikkeld voor en door de samoerai, was de impact van deze groep op de Japanse samenleving en cultuur dan ook gigantisch en is, voor wie goed kijkt, nog steeds merkbaar aan:
-    de discipline en toewijding waarmee veel Japanners zich toeleggen op hun doelen
-    het belang dat wordt gehecht aan duidelijke en harmonieuze relaties en sociale structuren
-    een waardering voor het eenvoudige, het tijdelijke en  het vergankelijke
-    de loyaliteit en binding met de werkgever, de familie en de voorouders
-    en de populariteit van traditionele vechtkunsten als judo, kendo en karate op met name lagere en middelbare scholen

In mijn opinie bieden de traditionele Japanse vechtsporten, naast sublieme vechttechnieken, ook een manier om door middel van mentale en fysieke training een ingang te verkrijgen tot het spirituele. Zoals zen dat doet via lange periodes van zittende meditatie.

Uiteindelijk ben ik na anderhalf jaar gestopt met het trainen bij de dojo van Brent sensei.  De krachtige en gegronde levensvisie die deze sporten vertegenwoordigen inspireert me echter tot op de dag van vandaag en heeft me uiteindelijk ook naar Japan en naar het zenboeddhisme geleid.

Foto's: copyright Laurens van Aarle

Lees ook het eerste deel van de serie Japan en spiritualiteit: Hoe zen is Japan?

Ook trainen?
De shinkendo dojo van Brent Hire in Amsterdam: www.shinkendo.nl
Budo Akademie Shudokan in Utrecht: www.budo-akademie-shudokan.nl
Budo bij Shofukan in Rotterdam: www.shofukan.nl

Bushido filmpje:
www.youtube.com

Aanbevolen bushido literatuur:
- The Zen Way to the Martial Arts, Taisen Deshimaru
- The Japanese Art of War, Thomas Cleary
- The Unfettered Mind, Takuan Soho
- The Sword of No-Sword: The Life of Master warrior Tesshu, John Stevens
- The Demon’s Sermon on the Martial Arts, Issai Chozanshi
- The Life-Giving Sword, Yagyu Munenori
- Hagakure: The Book of the Samurai, Tsunetomo Yamamoto

Social media