Essay Mabel: ‘Ik ben een homoseksuele boeddhist’

• Auteur: Mabel van den Dungen
• Geschreven op: 04-08-2011
• Reacties: 1
• Waardering: 2,8 Sterren
• Tags:
  • Essay
  • westers boeddhisme
  • Nichiren boeddhisme
  • zen
  • Japan
  • Thailand
  • India
  • Dalai Lama

‘Ik ben een homoseksuele boeddhist.’ Kun je dat tegenwoordig al hardop zeggen of moet je dan bang zijn dat je hardhandig uit je wekelijkse chant-clubje wordt gezet? Als je er achter wilt komen of je nou wel of geen homoseksueel mag zijn van boeddha, moet je over een lange adem beschikken en flink graven.

In de Pali-Canon, waar je Jataka’s vindt (populaire boeddhistische teksten), lees je dat liefde en toewijding tussen twee mannen zeer te prijzen is. Dat Boeddha deze relaties een warm hart toedroeg wordt dus duidelijk, maar nergens wordt er openlijk over homofilie gesproken.

Zenmeester Nico Tydeman is een heldere verademing als hij zegt dat binnen de zencultuur homoseksualiteit eigenlijk geen issue is en ook mijn eigen boeddhistische stroming, het Japanse Nichiren, maakt er op het eerste gezicht geen punt van. Ze zien gay zijn eerder als een kwestie van oorzaak en gevolg; of je wel of niet homo bent, is karmisch bepaald.

Kathoi’s en hijra’s
Paul van der Velde doceert hindoeïsme en boeddhisme aan de afdeling Godsdienstwetenschappen van de Katholieke Universiteit Nijmegen. Volgens hem wordt er bijvoorbeeld in Thailand aan homo- en transseksuelen een aparte plaats toegekend. ‘Meer op basis van het boeddhistisch animisme dan boeddhistische tradities op zich. De ‘kathoi’ is bijvoorbeeld in Thailand een verweven cultureel fenomeen.’ Een kathoi is een man die zich als een vrouw kleedt, gedraagt en seks heeft met mannen. En ondanks dat de samenleving het accepteert, is het in familiekringen nog steeds een gevoelig onderwerp en is het percentage zelfdoding onder kathoi’s schrikbarend hoog.

Cabaretier Narsingh Balwantsingh werkt aan een nieuwe theatershow, ‘Trots op rotiland’, waarin hij ingaat op homoseksualiteit in zijn land. Hij vertelde mij onlangs dat ze in India uitgaan van drie geslachten: mannen, vrouwen en eunuchen (http://nl.wikipedia.org/wiki/Eunuch) oftewel hijra’s.

Narsingh: ‘Je komt ze in elke grote stad in India tegen. Ze zijn altijd in groepjes, bijna nooit alleen. Hijra’s worden natuurlijk niet officieel erkend als ‘het 3^e geslacht’, maar officieus bestaan ze al duizenden jaren en hebben ze binnen de samenleving hun plek met bepaalde rechten en plichten. In noordelijke deelstaten van India, zoals Rajasthan, Punjab en Bihar, worden ze beschouwd als ‘boodschappers van God’ en worden ze met respect behandeld. Wanneer ergens een kind geboren wordt, dan worden de hijra’s uitgenodigd om het kind te zegenen. Dit doen de hijra’s door te zingen en te dansen, waarbij zij zichzelf instrumentaal begeleiden met een trommel en cimbalen. Op een gegeven moment nemen ze het pasgeboren kind bij zich en wordt de zegen voor een lang en vruchtbaar leven uitgesproken. Voor hun optreden en zegeningen ontvangen ze van de gastheer kleding, geld en voedsel.

‘Wat heeft verlichting en ontwaken nou te maken met in wiens mond ik mijn tong stop?’Zo sterk als dat men hun zegeningen beschouwd, net zo sterk beschouwt men hun vloek. Vooral die angst zorgt ervoor dat de hijra’s binnen de samenleving hun plek hebben en een leven kunnen leiden waarin ze niet uitgesloten of gediscrimineerd.’ Nou dat zou ik nou nog eens geweldig vinden als alle homo’s vloeken en zegeningen uit zouden kunnen spreken of ze nu wel of niet boeddhistisch zijn.

Narsingh: ‘In mijn voorstelling vertel ik dus over het taboe dat rondom homoseksualiteit heerst en dat dat zo’n raar fenomeen is omdat die hijara’s dat al duizenden jaren nogal zichtbaar maken.’

Is er wel een conclusie?
Persoonlijk heb ik er totaal geen moeite mee om een knappe vrouw te zoenen, terwijl ik altijd relaties met mannen heb en nu zelfs een hele gelukkige met één. Maar of ik nou biseksueel ben, zou ik niet eens hardop van mijzelf durven zeggen. Laat staan  vragen aan mijn boeddhistische mentor of het oké is. Ik ga er eigenlijk gewoon van uit dat mijn wezen zuiver is, want wat heeft verlichting en ontwaken nou te maken, in wiens mond ik mijn tong stop?

Foto: Een Thaise Eunuch >>>

De meer algemene conclusie van de liberale boeddhisten is daarom gelukkig ook dat als een seksuele daad gedreven is door liefde, het niet uitmaakt wat het geslacht van de twee betrokkenen is, terwijl de strenge boeddhistische stromingen daar tegenover fanatiek schermen met het derde gebod.

Godzijdank bestaan er in Thailand, Laos, Cambodja, Vietnam, Mongolië, Japan en Zuid-Korea geen wetten die homoseksualiteit strafbaar maken. Tenzij er natuurlijk sprake is van homoseksuele verkrachting of homoseksuele handelingen met minderjarigen, maar die straffen gelden uiteraard ook voor heteroseksuelen. Onlangs is er wel in Sri Lanka een wet aangenomen tegen homoseksualiteit omdat ze zo op een kromme manier hopen het sekstoerisme tegen te gaan.

Dalai Lama
De Dalai Lama was in 1997 nog openlijk tegen homoseksualiteit. ‘Vanuit een boeddhistisch perspectief wordt homoseksualiteit over het algemeen beschouwd als seksueel wangedrag’, zo stelde hij. Maar gelukkig is onze Lama wijs genoeg om te onderkennen wanneer hij ongelijk heeft. Daardoor herstelde hij zich na een ontmoeting met vertegenwoordigers van de gayscene: ‘Ik ben bereid sommige stellingen te heroverwegen.’

Later bracht Dawa Tsering, woordvoerder van het Bureau van Tibet een duidelijker statement naar buiten: ‘Zijne Heiligheid is tegen geweld en discriminatie op grond van seksuele geaardheid.’ Maar wat de Dalai Lama er nou werkelijk van vindt, doet er eigenlijk niet toe. Boeddha’s wijsheid leert mij altijd dat het draait om de intentie achter de daad. Fijne woordspeling ook. Dus je kunt als beginnende of ‘opperboeddhist’ nooit zeggen dat homoseksualiteit een onnatuurlijk handeling is. Het gaat allemaal om de intentie. Dus als het een liefdevolle verbinding is, gestoeld op respect en gelijkwaardigheid, mag je zelf weten wat je met elkaars lichaam doet. En iedereen die zegt dat het niet mag, is in mijn ogen een boeddhist die er nog niet veel van snapt.


Mabel van den Dungen is journalist en mental coach, gebaseerd op boeddhistische principes.  www.mabelvandendungen.nl

‘Trots op Rotiland’ is vanaf November in het theater. Info: www.mojotheater.nl

Social media