Jeroen leest: '14 dagen, 13 nachten'

• Auteur: Jeroen Maas
• Geschreven op: 14-04-2011
• Reacties: 0
• Waardering: 2,8 Sterren
• Tags:
  • boekrecensie
  • Jeroen leest
  • vergankelijkheid
  • liefde
  • lijden

Thuiskomen. Elke dag weer. Hardloopschoentjes aan en op weg naar het bos. Een tochtje van enkele minuten. Ik ren door de wijken, krioel door de huizen. Op zoek naar mijn ‘vrijheid’. Daar in het bos ben ik een van hen. De bomen die me zonder oordeel laten passeren. Een eekhoorn die me begripvol aankijkt terwijl ik hem passeer. De vogels die zich laten dragen door de wind en laten zien wat totale overgave is.

Toen ik afgelopen zomer op weg was naar dit paradijsje werd ik plotseling staande gehouden. Een bejaarde vrouw keerde ongelukkig terug van mijn bestemming. Ze viel en had zichtbaar pijn. Ik hielp haar overeind en wandelde met haar mee naar huis. Ze woonde net om de hoek, in een huis waar ik blijkbaar vaker langsloop, langs mijn route.

Ze woonde samen met andere bejaarden. Een verschijnsel dat door ons bedacht en benoemd is als ‘bejaardenhuis’. Ik leverde haar meteen af bij een verpleegster en beloofde mezelf later terug te komen. Een week na het voorval opende ik weer de deur van het gebouw. Een verzorger leidde me naar de kamer van de mevrouw wiens naam ik immer verschuldigd ben gebleven. We hadden een wat zakelijk gesprek waaruit in elk geval bleek dat ze weer fysiek in orde was.

Ik verliet al een na een paar minuten haar kamer. Ze was erg vermoeid en ik ook wel eigenlijk. Omdat ik de snelste weg naar buiten weer eens niet kon vinden, gaf ik mezelf ongewenst nog een rondleiding door het gebouw. Ik herinner me de saaiheid, de functionele inrichting en de geslotenheid. Én de heerlijke frisse buitenlucht toen ik weer buiten was.

Langer bezoek
Fidessa Docters van Leeuwen (1971) besloot in 2006 om twee weken in een bejaardenhuis te gaan wonen, als journaliste. In 2008 fantaseerde ze over het verblijf in het huis. Zo ontstond de novelle ‘14 dagen en 13 nachten’. Het verhaal is grotendeels fictie, maar de emotie en de uitdrukkingen die ze daar voelde zijn zeer authentiek. Het gaat over een jonge journaliste, Tamar Kraenendock, die haar intrek neemt in een Amsterdams bejaardenhuis voor een serie artikelen. Ze heeft ook een verborgen persoonlijk doel, namelijk naar oudtante en enige familielid voor de eerste keer ontmoeten.

In het bejaardenhuis Sint Antonius wil Tamar zich zoveel mogelijk inmengen in het dagelijks leven, de verhalen induiken om wat op papier te kunnen zetten. Ze gaat met bewoners koffiedrinken, (rollator)fitness doen, theedrinken, sjoelen en dineren in het restaurant. Het lukt haar om enige interactie uit te lokken, maar ze moet de aandacht vooral zelf opzoeken.

Op een gegeven moment ontmoet ze haar oudtante, Cecile Kraenendonck. Er ontvouwt zich daarbij een bijzondere geschiedenis. Wat is haar levensverhaal? Was ze echt getrouwd met een beroemde fotograaf? Wat zit er in de geheimzinnige kist die op haar kast in de woonkamer staat? Tamar tuiniert regelmatig met meneer Bosboom. Ze wieden onkruid, besproeien het gras, beplanten het geheel en kijken ernaar. Ze draait een nachtdienst met verzorgster Eva. Breidt met haar overbuurvrouw. Ze doet van alles, maar bovenal ervaart ze het leven in een bejaardenhuis.

Liefde, ouderdom en vergankelijk
Soms moet een mens zijn eigen angsten en gektes onder ogen durven zien. Het personage van Fidessa doet dat door zich terug te trekken in een bejaardenhuis, een confrontatie met het leven in haar verschillende gedaantes. Ze denkt veel terug aan haar overleden ouders. Zij zouden nu ook in dit bejaardenhuis kunnen zitten. Als zwanen die elkaar de eeuwige trouw beloven. Als de één sterft, sterft de ander ook. Ze zou ze bezoeken en meenemen op een verrassingsreis door het park. Ontvoeren naar een restaurant om oesters te eten. Tamar denkt veel aan haar vriend Tom. Ze hebben een zeven jaar durende liefdesrelatie. Maar is het wel liefde? Het oog valt plots op twee bejaarde monden die traag bewegen, lippen die elkaar nauwelijks raken. Ze hebben elkaar pas een paar dagen geleden ontmoet. De één sterft binnenkort aan een ongeneeslijke ziekte. De ander weet het. Een langdurige relatie zal niet ontstaan, maar toch laten ze de liefde ontspringen. Zonder begrenzingen, zonder kaders, zonder voorwaarden. Tom? Is dat echte liefde? Ze denkt veel na over vergankelijkheid. Het bejaardenhuis is een plek van afscheid en verlies. Ook tijdens haar verblijf sterft er iemand. Er is één constante in het leven en dat is de verandering. We weten, maar we vergeten. Groei van het bewustzijn dat is wat Tamar ervaart.

Thuiskomen
Daar waar ik het bejaardenhuis zowat uitvluchtte, vluchtte Fidessa er nu juist naar toe. Als journalist, maar vooral als mens. Haar dagelijkse patronen achterlatend en de confrontatie tegemoet. Om jezelf te ontmoeten, moet je soms een andere deur openen. Zoals die van een bejaardenhuis. Ik zou er nooit aan hebben gedacht, maar Fidessa gelukkig wel. Ze ervaarde werkelijk wat liefde is, wat lijden is, wat vergankelijkheid inhoudt. Verpakt in een verhaal dat tot het einde blijft boeien.

Wat heeft Cecile Kraenendonck te verbergen? Haar aura is één groot vraagteken. En dan de bewoners van het bejaardenhuis. Die zijn op hun eigen manier weer interessant. Om hen tegen te komen in het dagelijks leven doet wellicht wegduikgedrag ontstaan. Maar toch. Ze verhalen het leven. Is dat al niet spannend genoeg? Mijn kijk op een bejaardenhuis is in ieder geval drastisch veranderd. Bejaarden die je prikkelen. Is dat niet prachtig? Tamar, dank dat ik mee mocht op je zoektocht.  

14 dagen, 13 nachten
Door: Fidessa Docters van Leeuwen
ISBN: 9789065232373
Prijs: €12,50

Meer werk van Fidessa: www.fidessaschrijft.nl

Social media