Ferry luistert naar: Noah Levine

• Auteur: Ferry van Haastert
• Geschreven op: 11-04-2011
• Reacties: 0
• Waardering: 3,3 Sterren
• Tags:
  • Ferry luistert naar
  • Vipassana
  • meditatie
  • liefde
  • compassie

Samen tegen de stroom in

Copyright fotografie: Lucy Lambriex, 2011

Zo schreeuwerig als zijn kale hoofd en tatoeages zijn, zo zacht zijn zijn stem en boodschap. Dharma Punker Noah Levine kwam voor de tweede maal naar Nederland om mensen te motiveren tegen de stroom van hebzucht, haat en waanzin in te zwemmen. Spontaan vormden de ruim tachtig aanwezigen een sangha tijdens zijn lezing.

<<< Foto, met dank aan: tweezenmeesters.blogspot.com

‘Verwondering.’ ‘Dankbaarheid.’ ‘Sangha.’ ‘Stilte.’ ‘Inspiratie.’ ‘Gemeenschap.’ ‘Verfrist.’ ‘Vreugde.’ ‘Saamhorigheid.’ ‘Ontspanning.’ ‘Compassie.’ Deze woorden vliegen door een dansstudio in Amsterdam op zomaar een zaterdagmiddag in maart. Stuk voor stuk antwoorden op de vraag van Noah Levine: ‘Zouden jullie je ervaring van deze dag in één woord kunnen samenvatten?’ Zelf noem ik ook het woord compassie. Hoe dat komt? We spoelen even terug.

‘Een van mijn belangrijkste motivaties om les te geven, is de vreugde die ik ervaar als ik mensen samenbreng’, zegt Noah tegen de ruim zestig aanwezigen. ‘Maar ik merk vaak dat mensen wel samenkomen, maar geen verbinding maken. Ik vind het eigenlijk maar niks dat de leraar op een stoel zit en dat alle mensen netjes naar hem zitten te kijken. Het liefst zou ik in een cirkel gaan zitten, maar met een grote groep als dit is dat niet zo heel praktisch.’

Ananda
‘In de klassieke geschriften wordt Ananda, een volgeling van de Boeddha, soms een beetje simpel neergezet’, gaat Noah verder. ‘Dan gaf de Boeddha een toespraak en iedereen raakte verlicht behalve Ananda. Maar tijdens een bijeenkomst merkte Ananda een keer heel wijselijk op: “Deze gemeenschap, dit samenzijn, vormt de helft van de dharma-beoefening.” “Dat klopt volledig!”, antwoordde de Boeddha. Het samen beoefenen en de onderlinge relaties waren toen, en zijn nog steeds, van grote waarde. Mits we eerlijk tegen elkaar zijn. Vaak zetten we een masker op als we met andere beoefenaars zijn. “Ik ben 24 uur per dag een fijn persoon. Ik ben heel spiritueel.” Dat is bijna een leugen. Want eigenlijk is ons leven een puinhoop en lijden we onder stress en andere dingen. Maar door te doen of we onze shit helemaal op orde hebben, staan we onszelf niet toe om echt open te zijn naar anderen. Vandaag gaan we dus in groepjes zitten, met wildvreemden. We gaan niet alleen maar mediteren, maar ook persoonlijke dingen delen. Zelf meed ik vroeger ook liever contact met een vreemde, maar het is goed om uit je comfortzone te stappen. Dat beoefening alleen maar uit meditatie bestaat is onzin, een dag samenzijn en delen kan ook beoefening zijn.’

Denkprobleem
Noah neemt een slok van zijn vierde cappuccino van de ochtend, ter compensatie van een korte nacht. Naar de reden voor zijn slaapgebrek is het gissen, maar zijn wilde haren is hij wel kwijt. ‘Een telefoongesprek met mijn vader, toen ik als drugsverslaafde tiener in de gevangenis zat, vormde het begin van mijn spirituele pad. Ondanks dat mijn vader al jaren boeddhistisch leraar was, had ik nooit gedacht dat meditatie voor mij zou werken. Maar na dat gesprek probeerde ik het toch. Ik kwam er achter dat ik geen drankprobleem had, maar een denkprobleem. Ik realiseerde me dat ik niet hoefde te doen wat mijn gedachten me zeiden dat ik moest doen. Dat bracht enorme opluchting, ik werd bevrijd van de destructieve suggesties van mijn geest. Zo verifieerde ik de werking van meditatie en dat vergrootte mijn geloof en vertrouwen in de dharma.’

80/20
Tijd voor interactie. Noah vraagt ons in groepjes van drie op te splitsen om te delen wat onze oorspronkelijke motivatie was om met meditatie te beginnen. ‘En dan gaan we daarna mediteren hoor, jullie krijgen echt wel waar voor je geld’, lacht Noah. ‘Maar we gaan eerst werkelijk naar elkaar luisteren. Dus we stellen geen vragen als iemand praat, maar proberen ook niet volledig in de ander op te gaan. Richt 80 procent van je aandacht op je lichaam en de overige 20 procent op de ander.’ Een luisteroefening die bijna vaste prik is bij boeddhistische bijeenkomsten. En terecht, want het nodigt uit om echt naar de ander te luisteren, in plaats van af te wachten tot de ander is uitgesproken zodat jij je zegje kan doen. En het maakt het makkelijker om niet constant commentaar te leveren in je hoofd.

Open
Terwijl ik luister naar de inspirerende ervaringen die mijn groepsgenoten hun eerste stappen op het boeddhistische pad deed zetten, komt er een gevoel van compassie en saamhorigheid in me op. Ik ga de laatste tijd zo op in mijn eigen beoefening dat ik anderen een beetje uit het oog verlies. Ik merk weer dat iedereen een waardevolle start gemaakt heeft en min of meer hetzelfde streven heeft. Ook besef ik dat ik eigenlijk heel eenvoudig uitdrukking kan geven aan mijn wens om compassie te cultiveren. Door me opnieuw open te stellen naar anderen. De vorige avond liet ik toevallig mijn eerste verhaal voor Bodhitv lezen aan een vriendin. Die merkte op dat mijn verhalen tegenwoordig veel cynischer en afstandelijker zijn. Grappig genoeg was de ervaring van saamhorigheid en liefde die ik in dat eerste artikel beschrijf juist wat mijn beoefening in een stroomversnelling bracht.

Fundamenten
Mijn spreekwoordelijke tenen krommen een beetje van de zoetsappigheid in bovenstaande alinea’s. Maar volgens Noah is het prima dat dit oordeel (Dit verhaal is zoetsappig.) in mijn gedachten opkomt, zolang ik er verder geen waarde aan hecht. ‘Er zijn vier fundamenten voor mindfulness’, start Noah zijn meditatie-instructie. ‘Om te beginnen breng je je aandacht naar je adem, naar gewaarzijn van je lichaam. Je negeert je gedachten en richt je in plaats daarvan op fysieke gewaarwordingen. Ik wil hier meteen een misverstand uit de wereld helpen. Meditatie betekent niet het stopzetten van gedachten, die gaan gewoon door op de achtergrond. Maar bij stap drie – stap twee komt straks aan de beurt – maak je onderscheid tussen wilskrachtige en onwilskrachtige gedachten. Gedachten ontstaan vaak spontaan, dat is iets anders dan doelbewust ergens langdurig over denken. Bij het derde fundament leren we onze geest te observeren en richten we onze aandacht op de gedachten. Dan zien we dat ze als zeepbellen in een grote ruimte zijn. De ene gedachte is een zorg over de toekomst, de ander een verwachting, een herinnering of een oordeel. Ik denk niet dat deze gedachtebellen ooit verdwijnen, maar als we ze ons niet persoonlijk aantrekken, dan lijden we er minder door.’

Resultaat
En daar komt stap twee om de hoek kijken, meent Noah: ‘Met het tweede fundament van mindfulness erkennen we elke ervaring die we hebben. Daar hebben we meestal een gevoel bij, we beschouwen iets als plezierig, onplezierig of neutraal. En dit hangt vaak samen met ons geluk en ongeluk. Maar daarin hebben we een keuze, we ontdekken een soort vrije wil. Als we pijn ervaren, lichamelijk of geestelijk, kunnen we er voor kiezen of we er ook van lijden. Dat gebeurt als we dat gevoel beantwoorden met afkeer of haat. Beter is het om op zulke gevoelens te reageren met compassie en vriendelijkheid. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan natuurlijk. Dat vergt jaren van geleidelijke ontwikkeling. Een Amerikaan vroeg eens aan de Dalai Lama: “Wat is de snelste, makkelijkste en goedkoopste manier om verlicht te raken?” Na een vurige uitleg dat zulke vragen juist het probleem zijn, zei de Dalai Lama: “Beoefen en check eens in de tien jaar hoeveel vooruitgang je hebt geboekt op het spirituele pad.” Verwacht dus geen snelle resultaten van je meditatie, maar laat je daardoor niet ontmoedigen!’

Benieuwd naar het vierde fundament van mindfulness en de brontekst van Noah’s uitleg? Google eens op ‘Satipatthana’.

Binnenkort komt de video-impressie van de dag met Noah Levine op Bodhitv!

Meer weten over de Nederlandse sangha rondom Noah Levine? Ga naar Tegen de stroom in.

Social media