Vreugde en waardering in het nieuwe jaar

• Auteur: Guan Her Ng
• Geschreven op: 17-02-2011
• Reacties: 0
• Waardering: 3,1 Sterren
• Tags:
  • China
  • boeddhanatuur
  • geld
  • dharma
  • sangha

Het jaar van het konijn is aangebroken en Chinezen overal ter wereld vieren dit. Alles staat in het teken van het nieuwe jaar, tot de volgende volle maan. Het is een fascinerende ervaring.



Ik ben geboren en getogen in Nederland, maar van Chinese afkomst. Vroeger voelde ik mij meer Nederlands dan Chinees, maar in de afgelopen tien jaar is mijn hart ook door de Chinese cultuur geraakt. Sinds ik ervoor gekozen heb om boeddhist te worden, ervaar ik deze viering compleet anders. Het is een belangrijke traditie binnen de Chinese cultuur, maar is het ook belangrijk als boeddhistische beoefening? Ik ben benieuwd hoe andere boeddhisten dit feest interpreteren dus ik ondervraag er een paar over hun ervaringen en gedachtes.

Nieuwe kleren
Chinese nieuwjaarmuziek vult ons huis. Mijn moeder is bezig met een grondige schoonmaak. Alle kasten worden leeggehaald en gesopt en de boeddhabeelden worden respectvol schoongemaakt. Ik vraag mijn moeder of  het wassen van de boeddha elk jaar moet gebeuren en ze antwoordt opgewekt: “Het wassen van dit beeld, doe ik om de paar maanden, maar met Chinees nieuwjaar wil ik het toch speciaal maken. Bovendien zou jij elke dag jouw boeddha moeten wassen.” Zij doelt natuurlijk op mijn eigen boeddhanatuur die ik elke dag schoon moet houden.

Mijn moeder verloor haar ouders op heel jonge leeftijd en werd opgevangen door kennissen en familie. Ze zegt: “De viering van Chinees nieuwjaar is voor mij echt een vrolijke periode. Er wordt altijd lekker eten geserveerd en bovendien kreeg ik vroeger altijd nieuwe kleren. Natuurlijk is het tegenwoordig anders. Ik kan nu alles kopen wat ik wil. Het Chinees nieuwjaar heeft hierdoor een belangrijke betekenis voor mij. Het is een periode die ik echt waardeer.”

Ook Nisi Chen, een jonge vrolijke meid die zich aangetrokken voelt tot het boeddhisme, ervaart deze viering als een vernieuwing: “Deze viering draait erom het oude vergeten, het slechte af te scheiden en het nieuwe te introduceren in het nieuwe jaar. Ik krijg daarom altijd nieuwe kleren van mijn ouders. Die moet ik dan ook wel dragen tijdens de feestdagen.”

Het eerste wierookstokje branden
Het is half twaalf ’s avonds. Ik loop door een verlaten Chinatown in Amsterdam. De winkels en restaurants zijn gesloten. Daar staat het mystieke gebouw van de He Hua tempel, midden tussen de rijen Amsterdamse geveltjes. Ik loop de tempel binnen waar mensen in rijen klaarstaan voor de eerste ceremonie van het nieuwe jaar. Mijn moeder zegt dat het eerste wierookstokje branden belangrijk is, vooral voor ondernemers die voorspoed wensen voor in het nieuwe jaar. Ik zie inderdaad een aantal Chinese ondernemers in de rijen staan. Ook zie ik een aantal Nederlanders de ceremonie bijwonen. Nu maar eerst het gebed. De volgende 45 minuten reciteren we meerdere soetra’s, mantra’s en versen.

Boeddhisme en Chinees nieuwjaar vieren als één geheel
Bij het reciteren van ‘Namo Sakyamuni Boeddha’ voel ik kalmte in mij ontstaan. Ik hoor dat de voorste rijen met volle borst zingen en ik zie dat achterste rijen merkwaardig met gefronste wenkbrauwen luisteren naar het gezang. Andere zijn driftig door de uitgedeelde boekjes aan het bladeren om de recitatie te volgen. Dit is een goed voorbeeld om te zien dat de boeddhistische leer door sommigen alleen op een feestdag wordt beoefend. Zij willen het nieuwe jaar graag sereen en met een gevoel van toewijding beginnen.

Mijn moeder, sinds ruim vijftien jaar toegewijd boeddhist, herkent zichzelf hierin. “Eerst ging ik naar de tempel en smeekte ik voor voorspoed, geluk, een betere carrière voor mijn echtgenoot, een betere gezondheid, dat mijn kinderen succesvol mochten zijn... eigenlijk een soort verlanglijst. Tegenwoordig ga ik er heen voor kalmte en rust. Ik wens de drie juwelen (Boeddha, Dharma en Sangha) een gelukkig nieuwjaar. Ik hoop dat iedereen de boeddha kan vinden in zichzelf, dat de dharma groeit in de oneindigheid en dat de sangha (vertegenwoordigers van de dharma) de dharma blijven verspreiden.”

De ceremonie eindigt en ik vraag me af of alle aanwezigen de gereciteerde teksten begrepen hebben. Het hoofd van de He Hua tempel, eerwaarde Miao Heng, houdt het woord en iedereen luistert aandachtig. “Het branden van het eerste wierookstokje van het jaar symboliseert eenheid en herinnert er aan dat we onszelf moeten weerhouden van hebzucht, haat en onwetendheid. Door je hiervan te weerhouden en de drie giften te beoefenen (doe het goede, spreek geen kwaad en waarborg een goede geest) komt het geluk, een betere carrière, een betere gezondheid en voorspoed in het komend jaar vanzelf.”

Met deze woorden wordt de ceremonie afgesloten en gaat iedereen met een opgefriste boeddhanatuur het nieuwe jaar tegemoet. Ik vraag me alleen nog wel af hoe de Nederlanders de ceremonie ervaren hebben. Ik stap op Wim Bouwman af: “Ik vind het erg belangrijk om samen met de andere leden van de tempel samen te zijn om zo meer positiviteit uit te stralen. Ik zie een link tussen mijn boeddhistische beoefening en het vieren. Het voelt als één geheel.”

Tegenstrijdigheden
De Taoïstische ‘fortuingod’ is voor de meeste Chinezen een belangrijke figuur en zeker tijdens de viering van het Chinees nieuwjaar kan hij rekenen op veel offers. Hij is te vergelijken met de kerstman of sinterklaas en komt tijdens de viering van het Lantaarn Festival iedereen in de tempel geluk wensen. Hij heeft ook een baard en draagt een rood gewaad dat uit de Tang-dynastie dateert.

Hij geeft rode envelopjes met voorspoedsgeld weg, een symbolische start om je eigen vermogen te laten groeien. Het is een kenmerkende traditie voor de Chinese identiteit, want welvaart is volgens hen vaak een onmisbaar goed voor het voortbestaan van een familie. Ik vind dit absoluut niet boeddhistisch; welvaart is iets vergankelijks en is direct gerelateerd aan hebzucht. Eigenlijk zou elke boeddhistische gemeenschap dit moeten verwerpen, net zoals de Chinese Christelijke kerk in Nederland geen enkele Taoïstische godheid aanbidt.

Reüniediner
Het samenzijn is altijd een belangrijk element van de nieuwjaarsviering. De dagen vóór de viering van het nieuwjaar zijn het drukst in China. Het hele land komt in beweging, de overvolle steden stromen leeg, omdat een groot deel van de stedelingen terugkeert naar hun familie op het platteland of kleinere steden om op tijd te zijn voor het reüniediner, jaar na jaar weer de meest inspirerende maaltijd en de basis van het samenzijn. Confucius zei: ‘Eten is het eerste geluk.’ Ik ervaar de wijsheid van zijn wijze woorden pas écht tijdens dit diner. Het eten is verrukkelijk, maar het samenzijn raakt het hart pas echt. De viering van Chinees nieuwjaar wordt gekenmerkt door vreugde en waardering voor onze familie.

Social media