Jeroen leest: Kopstoot

• Auteur: Jeroen Maas
• Geschreven op: 07-02-2011
• Reacties: 0
• Waardering: 3,1 Sterren
• Tags:
  • boekrecensie
  • Jeroen leest
  • compassie
  • liefde
  • lijden

De verhalen achter ieders lijden blijven in de regel anoniem. Met 'Kopstoot' verandert dat. Rogier Dijkman deelt in dit intieme boek hoe hij leeft met een zwaar alcoholprobleem en hoe zijn vriendin Carolien hem liefdevol en onverslaanbaar bijstaat. Jeroen las het boek en kreeg inzicht in een leven van lijden en... hoop.

Ik werd een paar maanden geleden op straat aangesproken door een zwerver. Dat gebeurt wel vaker. Ik geef dan wat centen om de vervelende situatie af te kopen; ik wil niemand helpen drugs te kopen, maar ik wil ook niet iemand in de kou laten staan. Dit keer besloot ik anders. Ik keek de man recht in zijn ogen aan en stelde een deal voor: ‘Ik wil je alles geven wat je nu nodig hebt, maar dan laat jij me zien wat je ermee gaat doen.’ Hij knikte en glimlachte tegelijk. ‘Kom maar mee.’

Hij sprong op zijn fiets en ik snelde achter hem aan. We reden door onduidelijke buurten en ik begon erg aan mijn besluit te twijfelen. Na een paar lange minuten kwamen we aan op een parkeerplaats of zoiets, de meest grijze plaats die ooit gezien heb... Ineens werd ik aangekeken door meerdere ogen, duidelijk onder invloed. Ik vertelde ze wat ik kwam doen en ze verklaarden me voor gek. ‘Jij moet hier niet zijn. Wij zijn maar een stelletje gebruikers. Kijk ons nou.’ Dus ik keek alle ogen aan. Een onduidelijk warm gevoel bekroop me. Ik betaalde de man met nog steeds geen naam een paar euri en stapte snel op mijn fiets de veilige wereld in. Ik heb nog vaak teruggedacht aan die wazige, verweekte ogen: wat zit daar achter. Welke ziel? Welk mens? Welk verhaal?

Alcohol en Rogier
Rogier Dijkman (1959) heeft een zwaar alcoholprobleem en hij vertelt zijn verhaal in het boek ‘Kopstoot’. Hij drinkt zeker een fles sterke drank per dag. Alcohol beheerst hem en de wereld om hem heen. Op tijd de juiste hoeveelheid innemen is zijn enige daktaak. Hij heeft torenhoge schulden, maar wel een verzorgende vriendin. Carolien is zijn grote liefde en hij die van haar. Ze lijdt onder zijn toestand en sleurt hem tot drie keer toe mee naar de intensieve crisisopname bij de Jellinekkliniek, maar na de detox gaat het steeds na een paar weken weer mis. Hij durft zijn familie en vrienden niet meer te zien en op de begrafenis van zijn vader kan hij zich amper staande houden. Carolien blijft langskomen, maar is ten einde raad.

Op 22 november 2007 bereikt de situatie een triest hoogtepunt. Het kan niet meer. Rogier is aangereden door een dierenambulance en is flink gehavend. Bij het zien van zijn hoofd stuurt Carolien hem naar een pasfoto-fotograaf. Op de envelop moet hij van haar opschrijven wat er is gebeurd. Dit wordt een wekelijks ritueel waar hij het nut niet meteen van inzien, maar hij doet trouw wat zij van hem vraagt. Het is het begin van een indrukwekkend portret van Rogier, de alcoholist, of beter: de man met de alcoholverslaving.

De fotoreeks doet, zeker in het begin, angstaanjagend en bijna luguber aan. ‘Een rotkop’, zoals hij het zelf noemt. Je probeert in zijn ogen te kijken, maar dat gaat nauwelijks door de wallen die eroverheen liggen. De korte, door Rogier geschreven stukjes getuigen van een destructieve levensstijl. Dagenlang borreltjes drinken voor de buis, kijkend naar Nostalgie Channel; af en toe op bezoek gaan bij iemand, maar dan moet wel de zakflacon mee (of twee); even stoppen met drinken en dan pillen slikken tegen het trillen en zweten om vervolgens toch weer een fles rode wijn weg te drinken. Je verwondert je dat hij op de been kan blijven, maar dan gaat het toch mis, goed mis. Na een verjaardag en de daaropvolgende overnachting bij Carolien stort Rogier in op straat. Fikse hartritmestoornissen, beven, jeuk, paniekaanvallen. Hij ligt enkele dagen in het ziekenhuis vastgebonden aan een bed. De cardioloog, psychiater en neuroloog komen allemaal kijken. Wanneer hij uitgeput raakt, beginnen de medicijnen te werken. Carolien belt de Arta Lievegoedgroep voor specifieke verslavingszorg.

Rogier en alcohol
De reguliere verslavingszorg baseert zich op het biopsychosociale model. Dit model gaat ervan uit dat verslaving ontstaat door een biologische vatbaarheid, stoornissen in de persoonlijke ontwikkeling en maatschappelijke factoren. Iemand kan bepaalde genen hebben waardoor verslaving gemakkelijker ontstaat. Een stoornis in iemands persoonlijke ontwikkeling kan daarbij een verslaving bevorderen en negatieve invloeden uit de omgeving zoals misbruik of gebrek aan liefde. Bij de Arta Lievegoedgroep zien ze daarnaast de verslaving ook als een zingevingsvraagstuk. Zij zeggen: ‘Verslaving is een verkeerd antwoord op een terechte vraag.’ We lijden allemaal in ons zoeken. We kunnen dit zien als stilstaan bij ons eigen handelen en denken. We gaan er alleen op verschillende manieren mee om. Rogiers weg was de fles. In zijn tijd bij Arta vond hij een ander pad.

Rogiers sleutelwoord uit die periode was ‘verbinding’, contact maken met wat er aanwezig is op het moment. In een huis zonder radio of televisie, maar met veel stilte en rust. Een soort retraite dus, alleen zonder zitmeditatie. Bij de Arta Lievegoedgroep laten ze de verslaafden in stilte werken, bijvoorbeeld onkruid wieden, een activiteit die door (onder andere) de dertiende-eeuwse zenmeester Dogen Zenji al beschouwd werd als de ultieme beoefening; van binnenuit direct contact maken met de omgeving. Naast het werken, zijn er veel groepsgesprekken en wordt er aan creatieve therapie gedaan, zoals het tekenen van mandala’s.

'Daar waar een paar maanden geleden alleen die verslaafde ogen mij al raakten, raakte nu de verslaafde mij. Hij kreeg een naam en een verhaal. En wát een verhaal!'De foto’s en korte verhalen van Rogier worden mooier en geven hoop. Er is geen sprake van een voortdurende opwaartse lijn (zoals die in elke natuurlijke ontwikkeling ontbreekt), maar de lezer krijgt dus wel hoop. Waar ik zeker ook door werd gegrepen, waren de verhalen van Carolien. Zij was altijd de zorgende vrouw, maar die rol hoeft ze nu niet meer aan te houden. Ze begint langzaam plannen te ontwikkelen naar een andere toekomst met Rogier. Alleen hij is vooral met zijn eigen herstel bezig. Ze wil hem daarin steunen, maar ze wil ook een meer zekere toekomst. Dat gaat echter (nog) niet. Alles kan niet ineens anders zijn. Ze wil hem volledig vertrouwen, maar dat is niet altijd makkelijk. Zeker niet wanneer ze ontdekt dat Rogier weer is gaan roken, ondanks zijn ontkenning. Het evenwicht zoeken in de relatie gaat moeizaam. De therapeuten en behandelingscoördinator doen ook hun zegje in het boek. Dit geeft een mooi inzicht in waarom voor bepaalde behandelingen wordt gekozen en hoe ze daarbij tegen Rogier en Carolien aankijken.

Het gezicht
Daar waar een paar maanden geleden alleen die verslaafde ogen mij al raakten, raakte nu de verslaafde mij. Hij kreeg een naam en een verhaal. En wát een verhaal! Directer uit het leven getrokken kan niet. De foto’s en notities van Rogier en Carolien zijn indringend, je gaat met ze meeleven. Allerlei gevoelens komen daarbij naar boven. Angst voor de situatie van Rogier; boosheid over Rogiers stommiteiten; verbaasdheid over het feit dat Carolien hem soms naïef blijft steunen; respect dat ze hem blijft steunen; verdriet op sommige momenten en blijheid op andere. Rauw is de kost die je op je bord krijgt met dit boek. Het is niet uitgekookt of gebakken. Dit is het leven in alle kleuren van de regenboog.

Kopstoot

Door: Rogier Dijkman en Carolien Euser
ISBN: 9789086840588
Prijs: €17,50

Social media