Ferry luistert naar: Sarah Coleman

• Auteur: Ferry van Haastert
• Geschreven op: 16-12-2010
• Reacties: 0
• Waardering: 3 Sterren
• Tags:
  • relaties
  • liefde
  • vasthouden

Relaties, babygorilla’s en dansen

Deze zomer deed ik een drieweekse retraite in Dechen Chöling – het Europese meditatiecentrum van Shambhala nabij het Franse Limoges. Eén lerares had mijn hart bij voorbaat al gestolen: Sarah Coleman. Waar ik alleen maar kan fantaseren dat ik een hippie was eind jaren zestig, was zij het echt.

Sarah Coleman zag The Doors, Jimi Hendrix, Janis Joplin en vele andere artiesten daadwerkelijk live, in plaats van zoals ik op DVD. En ook tijdens haar teachings anno 2010 straalt ze peace, love and happiness uit. ‘Mijn bevoegdheid om over relaties te praten is op z’n minst twijfelachtig’, begint Sarah met een knipoog. ‘Wel heb ik heel veel ervaring met relaties! Ik kom uit de generatie hippies van de jaren zestig en ik zal verder niet in detail treden, maar aan ervaring geen gebrek. Ook heb ik zo’n beetje elke fout gemaakt die je kunt maken. Dus ik weet heel goed wat niét werkt en dat kan ik met jullie delen. En om aan te geven hoe een relatie wél zou kunnen werken, put ik uit de boeddhistische leringen.’

Bijna iedereen wil dolgraag de perfecte partner vinden’, gaat Sarah verder. ‘Zodat we niet alleen hoeven te zijn en een "relatie" kunnen hebben. Maar wat gebeurt er als we die persoon vinden? Je trouwt, krijgt kinderen en hoopt dat je nog lang en gelukkig zal leven samen. Ons hoofd probeert beter te weten, maar dat lukt niet. We denken: "Ergens loopt de juiste persoon voor mij rond en als ik geluk heb, kom ik die tegen. Hij of zij zal me gelukkig maken." We gaan allemaal op onze eigen manier met dat verlangen om, maar meestal beginnen relaties vergelijkbaar. Je bent ergens, ontmoet iemand en de vonken slaan over. Dan denk je: "Wauw deze persoon is echt fantastisch!" En je praat nog wat meer en het één leidt tot het ander en pats boem, er ontstaat iets moois. De communicatie met hem of haar is heel bijzonder voor ons. "Hij begrijpt me als ik met hem praat, en ik hem. Deze communicatie is magisch, onaantastbaar." Meestal deel je bepaalde interesses en alles voelt heel magisch. Je wordt verliefd en alles opent zich, ons hart. We ontspannen ons, delen met de ander. Alles voelt minder bedreigend, we voelen ons gesteund en geliefd en het is fantastisch.’

Na dat prille geluk begint het volgens Sarah mis te gaan: ‘"Dit is prachtig en dat wil ik vasthouden." Je maakt "de relatie" tot het middelpunt van je leven. Alles draait om de relatie. En dat gaat een tijdje goed, maar dan ontstaan er barstjes en die probeer je te lijmen. Er komen gesprekken in de trant van: "Er gaat iets mis, we moeten harder werken aan ‘onze relatie’. We moeten meer communiceren." We spreken af om een keer per week over onze relatie te praten, om het open te houden. Wat er hier is gebeurd, is dat we onze relatie hebben omgevormd tot een "iets", we denken dat "het" bestaat, "onze relatie". We zijn vergeten dat we twee individuen met fundamentele goedheid zijn die samen dansen. In plaats daarvan hebben we tussen ons in een "relatie" opgericht. Een Afrikaanse vriendin van me zag het als ware je een babygorilla tussen je in hebt die je opvoedt en continu moet voeden, kammen en je wast z’n haren zodat hij niet gaat stinken. Maar je bent zo gefocust op "de relatie" dat je de ander en jezelf vergeet. Ondertussen groeit er een enorm monster tussen jullie in en dan vraag je je af waarom het zo moeilijk is om elkaar nog te vinden. Volgens de leringen van Chögyam Trungpa Rinpoche kan deze dans tussen twee individuen niet werken totdat we het idee van "een relatie" ontmantelen.’

Sarah vertelt dat Rinpoche ook wel zei dat we een relatie ‘opblazen’. ‘Dat doen we op twee manieren. Een daarvan heeft te maken met onsterfelijkheid. We denken: "Deze relatie is het helemaal, nu moet ik zorgen dat het eeuwig duurt want iets beters bestaat er niet." En als het dan misgaat, willen we terug naar dat gevoel dat het eeuwig zou duren. We maken er een monument van, aangekleed met verhalen over hoe je elkaar tegenkwam, wie wat zei en hoe dat voelde. We herleven het mooie begin om de relatie weer smeuïg te maken. Maar de dharma zegt dat niets permanent is, alles is vergankelijk. De realiteit verschuift en verandert. Als we dat doorhebben, springen we naar het andere uiterste: nihilisme. "Och, ik ga maar cynisch zijn, niks houdt stand, het is toch hopeloos, ik geniet maar van de relatie zolang het duurt." Maar dit werkt ook niet, want we sluiten zo ons hart. Probeer juist bij je verlangende hart te blijven met onbevreesdheid en tederheid.’

In het begin van een relatie, als alles nog goed gaat, gebeurt dat volgens Sarah in het nu. ‘Op het moment dat we de gorilla beginnen te voeden raken we het nu kwijt en creëren we een conceptueel project. "Waarom kan die persoon me niet meer zien?" Omdat we onszelf niet meer láten zien. "Waarom kan ik hem niet meer voelen?" Omdat ik op de gorilla let. Als je merkt dat je de relatie aan het voeden bent, de gorilla aan het verzorgen bent, wat doe je dan? Hetzelfde als op het meditatiekussen wanneer je in je gedachten verdwaalt. Je keert terug naar het hier en nu en je eigen hart. En maakt een frisse start. Voel wat je daadwerkelijk voelt. Praat niet tegen jezelf over je gevoel, maar voel het gewoon even. Wat gebeurt er dan? Dan keer je terug naar nu, naar je alleen-zijn. En vanuit dat alleen-zijn en je hart kun je naar de ander kijken en opnieuw beginnen. Niet gebaseerd op hoe het was in het begin, maar nu.

Er is een tweede valkuil: ‘Wat we ook doen in "een relatie", als we de persoon gevonden hebben waarmee we "lang en gelukkig zullen leven", is dat we op subtiele en onsubtiele manieren de ander verantwoordelijk maken voor ons geluk en ongeluk. "Verdomme, jíj laat mij me blablabla voelen." Of we verwachten juist dat de ander alles goed maakt. Wat gebeurt er dan met onze mooie dans? Het wordt een machtsstrijd. "Waarom doe je dit en dat niet meer. Waarom doe je dit nu wel en eerst niet. Waarom doe je dingen die mij irriteren, dat hoort niet in onze prachtige ‘relatie’." We beginnen te beschuldigen, aantrekken, afstoten, manipuleren. Daar zit heel veel agressie in. En dan vragen we ons af waarom de ander niet meer zo lief is tegen ons. "Dat was hij in het begin wel. Ik probeer hem alleen maar weer te laten zijn zoals hij zou moeten zijn."’

Sarah’s advies is even simpel als moeilijk. ‘Als je jezelf erop betrapt dat je de ander verantwoordelijk maakt voor jouw geluk, stop dan! Je bent alleen, we zijn allemaal alleen. Niemand kan ons alleen-zijn afnemen. Een succesvolle, gezonde "relatie" is alleen mogelijk als we bereid zijn terug te keren naar ons alleen-zijn en opnieuw te beginnen, steeds weer. Dan kunnen we dansen, delen en liefhebben.’

In de woorden van Sarah kan ik me zeker vinden. Ik heb al enige tijd de opvatting dat niemand mij gelukkig zal maken, en dat ik een ander nooit gelukkig zal maken. Dat klinkt deprimerend, maar bevat juist veel vrijheid en daarmee veel vreugde. Verwachtingen projecteren op je (potentiële) partner is menselijk, maar kan alleen maar leiden tot teleurstelling. Toen ik me een jaar terug op een datingsite inschreef, werd ik al gauw moedeloos van de verlanglijstjes die de dames op hun profiel plaatsten. Voordat ik mijn profiel verwijderde vulde ik het met enkel de songtekst van Bob Dylan’s ‘It ain’t me babe’. Een veelzeggend liedje uit – hoe kan het ook anders – de jaren zestig.

Social media