Essay Mabel: Boeddhisme en traumaverwerking

• Auteur: Mabel van den Dungen
• Geschreven op: 09-12-2010
• Reacties: 1
• Waardering: 2,7 Sterren
• Tags:
  • trauma
  • stress
  • meditatie
  • chanten

Toen ik laatst naar ‘De wereld draait door’ keek, zag ik Youp van ‘t Hek. Hij vertelde dat hij nog nooit iets traumatisch had meegemaakt. Een gezegend mens. Als ik naar mijzelf en de mensen om mij heen kijk, zie ik veel onverwerkt verdriet, posttraumatische stress en saboterend gedrag. ‘Dat het leven niet eerlijk is en de duivel op de grote hoop schijt’, is een stelling die ik lang geleden achter mij heb gelaten. Het is volgens mij juist de bedoeling dat wij verantwoordelijkheid nemen voor onze eigen kwetsuren en die helen. Door ze bijvoorbeeld telkens en wanneer nodig te benoemen en ze dan los te laten. Waardoor je als het ware een bouwlamp op je pijn zet, het ‘out in the open’ komt en daardoor minder gevaarlijk en dreigend is.

De pijn is dan niet weg, over, of minder erg, maar beperkt je in ieder geval niet in je dagelijks functioneren.

Het woord trauma komt uit het Grieks en betekent wond. Voor mij is een traumatische ervaring een open wond, die moeilijk dicht gaat. Opeens kun je na tien jaar overvallen worden door de herinnering van je eigen incest-verleden of emotioneel misbruik door de lichaamstaal van een wildvreemde.

Bij ons thuis was er veel lichamelijk geweld. Het trof mij niet rechtstreeks maar mijn moeder des te meer. Ik kan mij nog levensecht herinneren hoe ik als vierjarige onder het bed kroop als mijn moeder door mijn stiefvader in elkaar werd geslagen. Ik herinner mij de ijzeren onderkant van het bed, hoe ik ineengedoken met mijn handen over mijn oren zat. Maar haar gegil krast nog steeds over mijn ziel. Onder dat bed leerde ik hoe je jezelf op ieder moment kan dissociëren van je gevoelens en emoties. En dat maakt het voor mij als volwassen vrouw nog steeds moeilijk om een veilige en liefdevolle band met een man op te bouwen. De ene therapie volgde de andere in een hoog tempo op, want ik wilde mijzelf natuurlijk wel fiksen. Maar hoe goed ik het rationeel ook weet dat ‘toen’ niet ‘nu’ is, schiet ik in soortgelijke stresssituaties opeens weer in die vierjarige onder het bed.

‘Alsof je een bouwlamp op je pijn zet, waardoor het ‘out in the open’ komt en daardoor minder dreigend en schadelijk is’Prof. Dr. A.J. Han van den Blink citeert in zijn artikel ‘Traumaverwerking en spiritualiteit*: “We weten nu dat wanneer mensen zich emotioneel of lichamelijk in gevaar voelen, het emotiegenererende deel van het brein (de amygdala of ‘de waakhond van het brein’) in de overdrive gaat en het denkend deel (de prefontale cortex) geheel of gedeeltelijk wordt uitgeschakeld”.

En hop daar gaan weer jaren van vaak pijnlijke uren bij de therapeut het raam uit. Maar, zegt Van den Blink: “Het goede nieuws is dat we nieuwe gedragspatronen kunnen leren, die op hun beurt gecodeerd worden in ons brein. Omdat we nieuwe verbindingen ontwikkelen tussen talloze neuronen en zelfs nieuwe neuronen genereren, kan er nieuw gedrag ontstaan”.

Chanten en mediteren als medicijn
Ik heb niet alle therapeuten het raam uitgekieperd. Ik ben zelf onlangs een nieuw traject begonnen met PMA: ‘Progressive Mental Alignement’, waarbij je ‘bad clusters’ in je brein als het ware opnieuw beleeft, maar daarna wel goed opbergt in het juiste laatje. Daardoor ontploffen ze niet als een boobytrap als er opeens iets gebeurt wat in je onderbewustzijn is gelinkt aan je trauma’s.

Maar waar Van den Blink en ik elkaar echt vinden, is in de genezende werking van het gebed en meditatie. Voor mij komt daar alleen nog chanten bij.

Want als ik mij heel erg slecht voel door onaanwijsbare of aanwijsbare redenen, dan kruip ik nog eerder voor mijn altaar of trek mijn modderlaarzen aan en stap al chantend met mijn hond door het bos. En dat doe ik net zo lang totdat ik voel dat alles precies goed is, zoals het nu is. Dat ik een onderdeel ben van het groter geheel; dat mijn hart heel is, dat ik kan liefhebben en dat er in ieders leven heftige en traumatische dingen gebeuren. Behalve bij Joep van ‘t Hek dan.

Dat instant medicijn van mediteren en chanten is een van de grootste schatten in mijn leven. Een anker dat ik kan laten zakken als de golven van het leven te hoog zijn en mijn bootje op drift dreigt te raken. Ik ben daar zo intens dankbaar voor, dat ik het iedereen zou willen aanbevelen. Wanneer je liefdesverdriet hebt, je gewoon een beetje  zielig bent of in een monsterlijke depressie glijdt, zing je mantra uit volle borst en laat het leven haar lifeline naar je uitgooien.

Of zoals de boeddhistische psychiater Mark Epstein het zo prachtig omschrijft*:

“Toen ik voor het eerst intensief meditatie ging beoefenen, ontdekte ik dat het gevoel van mijzelf in mijn lichaam aanzienlijk begon toe te nemen. Dit is de basis voor elke succesvolle meditatie en de bron van een groot deel van de kracht die ervan uitgaat”.

Hoe donker het ook in je hart of hoofd is, zodra je je verbindt met het allerhoogste in jezelf en om je heen, zal het licht weer aangaan. En zul je merken dat het alleen je denkende ego is, dat je gevangen houdt in een angst die in het nu geen enkel bestaansrecht heeft. Nam myoho renge kyo.

www.mabelvandendungen.nl
*Mark Epstein, Han van den Blink en LeDoux.

Social media