Geld en Geluk

• Auteur: Mark de Jonge
• Geschreven op: 19-08-2010
• Reacties: 0
• Waardering: 3 Sterren
• Tags:
  • Geld
  • geluk
  • Mark de Jonge

Dit artikel is eerder gepubliceerd in 2009

'Mark, dat is geld, dat moet je sparen!', kreeg de negenjarige dreumes te horen, niet wetende wat hij met twee kwartjes aanmoest. Hoe is het nu gesteld met de verhouding geld-geluk bij Mark?

Ik zit op de achterbank van een auto op weg naar huis, na ons wekelijkse bezoek aan opa en oma. Oma heeft me voor het eerst zakgeld gegeven, ik denk twee kwartjes. Ik kijk naar de muntjes in mijn handen, besluit dat ik er geen spelletje mee kan verzinnen en geef de kwartjes aan mijn oudere broer, die ze graag aanneemt. Mijn moeder, die voorin de auto zit draait zich om en spreekt me vermanend toe: ‘Mark, dat is geld, dat moet je sparen!’ Dit is mijn eerste herinnering aan geld. Het zal rond mijn negende geweest zijn. Hoe is het gesteld met de verhouding geld-geluk bij mij, zo’n twintig jaar later?

In de tang
‘Ik heb gehoord dat mensen in de wereld buiten het klooster altijd haast hebben, ook al hebben ze onderdak en genoeg te eten’. Dit antwoordt Khensur Rinpoche op de vraag of hij zich weleens afvraagt hoe het leven buiten het klooster is, waar hij vanaf zijn vierde woont. Afgelopen najaar zag ik de film over deze bijzondere man en toen hij dit zei was ik licht geschokt.
Ik voelde me behoorlijk aangesproken. Al weken zat ik te stressen om werk te vinden, om rust te vinden, om van alles en nog wat voor elkaar te krijgen, terwijl mijn basisbehoeften lang en breed geregeld zijn: ik kan eten en drinken wat ik wil, ik heb een dak boven mijn hoofd. Waar komt de onrust dan vandaan en welke rol speelt geld in deze: alleen als middel om rust te creëren, of is het ‘vergaren van geld’ onbewust een doel an sich geworden?
Wat mij vooral dwars zit aan deze kwestie, is dat de economie me in de tang lijkt te hebben: gebrek aan geld levert stress op, dus ik probeer geld te verdienen om te kunnen relaxen, maar door meer te werken heb ik meer tijd nodig om te kunnen relaxen terwijl ik daardoor juist minder tijd overhoud om dat inderdaad te doen...

Bovendien vergt het hebben van geld opnieuw investering van tijd en energie: waar ga ik het aan uitgeven en wat is de slimste manier om dat te doen? Om uit deze drievoudige cirkelredenering te komen, vraag ik een bekende van mij over hoe zij met geld en geluk omgaat. Ze woont en werkt nu meer dan twintig jaar in een boeddhistisch centrum.

'Eind jaren zestig had ik materieel gezien een ongelooflijk goed leven, maar op den duur denk je: Is dit nou mijn leven? Het werd enorm saai’Is dit nou mijn leven?
Ze wil liever anoniem blijven, maar geeft aan dat ze Jasmijn een mooie naam vindt. Ook de plaats en de naam van het boeddhistisch centrum waar ze woont en werkt wil ze niet vermeld hebben, maar dat doet voor dit artikel gelukkig niet terzake. Ze is ergens in de zestig en gaat over een paar maanden met pensioen. Hoe keek zij als jongvolwassene tegen geld en geluk aan, voordat ze in een boeddhistisch centrum ging werken en wonen?
Jasmijn: ‘Eind jaren zestig had ik materieel gezien een ongelooflijk goed leven. Mijn man werkte in de reclamewereld en er stond een grote auto voor de deur. Er was altijd wel een feestje of een borrel, waar voornamelijk werd gesproken over waar men op vakantie was geweest, waar men werkte, waar die jurk gekocht was en wie je kapsel had geknipt. Er zaten wel leuke kanten aan hoor. Het was een leuk spelletje om samen iets positiefs op te bouwen en dat chique leventje te leiden, een leuke grap. Maar op den duur is het geen grap meer en wordt het serieus en dan denk je: Is dit nou mijn leven? Het werd enorm saai.’

Glans en glorie
Ook toen ze na haar scheiding ging werken als docent aan een hotelschool om zichzelf te onderhouden trad de verveling al gauw in. Jasmijn: ‘de spullen die ik kon kopen van wat ik elke maand overhield hadden niet de glans en de glorie die ze zouden moeten hebben, gezien het werk dat ik ervoor verricht had.’

'De ware oorzaak van mijn onrust lijkt het ontbreken van een struggle for life'Denk echter niet dat hier een verwende en verwaande vrouw aan het woord is. Jasmijn is ontzettend dankbaar voor het feit dat ze in Nederland geboren is, een land dat volgens haar vele basisbenodigdheden biedt die op veel plekken in de wereld helemaal niet te vinden zijn. ‘Hier is bijna alles geregeld. Je hebt eten, je kunt gewoon over straat gaan en de kans is niet zo groot dat je beroofd wordt, of zomaar wordt opgepakt door de regering en levenslang in een cel gegooid wordt. Dat zijn allemaal bijzondere dingen hoor. Het is ook niet zo dat als je ziek wordt, je ineens onmogelijke bedragen bij elkaar moet schrapen om jezelf te kunnen laten behandelen. Het basisinkomen is bijna voor iedereen haalbaar en als je gewoon eten en onderdak wil, dan is dat er. We hebben het echt heel goed hier. De vraag is wat je doet met wat je extra krijgt. Sommigen kopen een flatscreen-televisie of brengen een bezoek aan het museum, maar die dingen zeggen mij niks. Laat mij maar mijn geld en vrije tijd investeren in cursussen om mijn boeddhistische kennis te vergroten.’

Rekeningen betalen
Liza (24) lijkt een zelfde soort mening te hebben over werken en geld. Na haar studie psychologie merkte ze dat ze kampte met een ‘knagend en ontevreden gevoel’ over haar leven. Daarop meldde ze zich aan bij het Nyingma centrum in Amsterdam. Hier woonde ze een half jaar en volgde een intern werkstudietraject.
Liza: ‘Ik heb de wereld vaak als een kunstmatig iets ervaren. Een wereld die je stuurde en waarin je niet de mogelijkheid hebt af te wijken van wat “hoort”. Daardoor raakte ik vervreemd van mezelf en was me daar pijnlijk bewust van. Het verblijf in het centrum heeft mij andere kijk op het leven gegeven. Je kunt gelukkig zijn met kleine dingen en je kunt je zintuigen gebruiken om jezelf op te laden en het leven intenser te beleven. Deze vaardigheden heb ik in het centrum kunnen oefenen, maar in het leven daar buiten is het toch nog moeilijk dit door te zetten. Uiteindelijk is het simpele feit dat mijn geld op was de reden dat ik niet meer in het centrum kon blijven wonen. Ik moet wel buiten het centrum werken om geld te verdienen en de rekeningen te betalen. Daarnaast was ook mijn relatie een van de redenen om terug naar huis te gaan.’

Uitgespeeld
Zou het zo zijn dat iedereen vroeg of laat ‘uitgespeeld’ is met materiële zaken en zich gaat storten op zijn spirituele ontwikkeling? ‘Dat weet ik niet hoor’, antwoordt Jasmijn. ‘Toen ik lesgaf op de hotelschool ontdekte ik op een gegeven moment dat ik het werk daar “minder” vond dan het werk in het centrum. Het was een beetje de ‘boze buitenwereld’ die je nou eenmaal in moest gaan om geld te vergaren, om dan weer snel terug het centrum in te vluchten. Toen ik bij mezelf merkte dat ik er zo over dacht, kon ik gelukkig snel daarna inzien dat het boeddhisme juist is bedoeld om overal toe te passen en dat het niet uitmaakt waar of met wie je bent. Dat is het gevaar dat er ontstaat wanneer je je gaat bezighouden met spirituele zaken, dat je anderen gaat bekijken alsof die in een vorig stadium zitten, terwijl je dat niet kunt beoordelen en het volstrekt zinloos is om dat te doen.’

Struggle for Life
Terug naar de negenjarige op de achterbank van de auto. Ben ik nou wezenlijk veranderd in die twintig jaar? Na het gesprek met Jasmijn voel ik me als een Cro-Magnon die de draad kwijt is, omdat hij van eten en onderdak ruim voorzien is. De ware oorzaak van mijn onrust lijkt het ontbreken van een struggle for life. Het gaat me te goed. In omgekeerde zin is mijn geluk dus misschien wel afhankelijk van geld. Voordat ik het artikel ging schrijven, dacht ik dat te wéinig geld voor problemen zou zorgen, maar het is het teveel aan geld dat me parten speelt. Of heb ik misschien te veel vrije tijd om me af te vragen waar ik mee bezig ben? En komt dat door te weinig werk? Daar zal ik op dit moment niet uitkomen. Ik probeer me te focussen op de woorden van Jasmijn: ‘De vraag is wat je doet met wat je extra krijgt’. Dat vult iedereen op zijn eigen manier in. ‘Plezier creëren voor mezelf en voor anderen’ is het eerste dat in me opkomt. Dit kan ook weer op eindeloos veel manieren ingevuld worden en dat ga ik dan maar doen.

Links:
Nyingma centrum Amsterdam: www.nyingma.nl

Social media