Essay Mabel: Een boeddhist met een honkbalknuppel

• Auteur: Mabel van den Dungen
• Geschreven op: 16-08-2010
• Reacties: 0
• Waardering: 2,8 Sterren
• Tags:
  • Mabel van den Dungen
  • confrontatie
  • conflict

Een voorval tijdens mijn vakantie van de afgelopen weken zette me aan het denken over het thema ruzie. Wat is ruzie en waardoor krijg je het? Omdat je je gekwetst voelt door wat een ander zegt of doet? Omdat jij zelf vindt dat iets niet waar is? Of omdat je vindt dat het wel waar is, maar dat je dat niet kunt of wilt toegeven?

Hoe je ook tegen ruzie aankijkt, het gaat er meestal om dat je ergens anders over denkt dan degene waarmee je ruzie hebt. Ruzie kan echter ook heel snel voorbij zijn, als geen van de partijen de behoefte voelt gelijk te krijgen. Als beiden kunnen zeggen: ‘Oké, ik ben het niet met je eens. Ik zou dat anders hebben gedaan. We schudden elkaar de hand en zand erover.’

De voorwaarde om in dit neutrale gedeelte van jezelf terecht te komen is wél dat je over een stevig gevoel van eigenwaarde moet bezitten. Als je voldoende eigenwaarde hebt, hoef je niet kwaad of verongelijkt te zijn omdat een ander iets kwetsend doet. Een ander is verantwoordelijk voor zijn eigen gedrag en jij voor het jouwe. Als je toch heftig emotioneel geraakt wordt, betekent dat alleen maar dat die persoon jou raakt op een zere plek uit het verleden. Meestal doen die zo’n pijn dat je die verdrongen hebt uit je bewustzijn en je allang niet meer kan achterhalen waarom je zo emotioneel reageert. En daarom is die ander vaak meteen gek, stom, gestoord en nog meer van die schoolpleintermen, alleen maar omdat je niet durft te voelen wat er nou echt aan de hand is.

'De juiste zienswijze is stromend, flexibel en verandert voortdurend. Het is het bewustzijn van het ontstaan van het moment'Eerlijk zijn?
Ik heb de kinderlijke eigenaardige gewoonte om anderen in mijn omgeving precies te zeggen, wat ik ergens van vind. Ik noem dat zelf eerlijk zijn. Waarom wel iets denken en niet zeggen? Of erger: wel tegen een ander zeggen wat je dwars zit, maar niet tegen de persoon in kwestie.

Toch valt het mij steeds zwaarder, want negen van de tien keer ontploft degene tegenover mij. Ze zien niet wat hun eigen gedrag en handelen veroorzaakt. Ze hebben geen introspectie in hun handelen en aan het einde van het liedje ben ik ‘dat stomme wijf, die zogenaamde boeddhist’. Maar wat is het alternatief, niets zeggen? Een klein beetje iets zeggen? Een sprookje of een metafoor gebruiken zodat iemand zich niet rechtsreeks aangevallen voelt? Dus besloot ik te kijken wat Boeddha en anderen wijzen zeggen over ruzie maken, de waarheid vertellen en of er misschien een werkbaar alternatief is.

De waarheid of een geloofsconstructie?
Steve Hagen zegt in zijn geweldige boek Boeddhisme in alle eenvoud het volgende over ruzie maken: ‘De waarheid heeft met dit alles niets te maken. Het is niet iets waarin je kunt geloven. Dingen waarin we kunnen geloven zijn altijd minder dan de waarheid en daarom nooit bevredigend. Meestal is een wereldbeeld niet meer dan een geloofsconstructie, een methode waarmee we de wereld in onze geest invriezen. Hiermee kunnen we de realiteit nooit benaderen, omdat de wereld niet bevroren is. Toch doen we net alsof de vorm waarin we de wereld hebben vastgelegd de werkelijkheid is. Toen boeddha over de juiste zienswijze sprak, verwees hij niet naar een bevroren zienswijze. De juiste zienswijze is stromend, flexibel en verandert voortdurend. Het is het bewustzijn van het ontstaan van het moment.’

De wijsheid in pacht
Goedemorgen! Dat zet mij ook meteen weer met twee benen op de grond. Want ik kan wel denken dat ik de wijsheid in pacht heb en het recht heb anderen op hun normen- en waardeloze gedrag te wijzen, maar wie zegt dat ik gelijk heb? Wie zegt dat mijn beeld van de waarheid het enige juiste is? Verschijnen er daarom zoveel conflicten om mij heen? Doe ik iets verkeerd, moet ik juist leren om mijn mond te houden? Of sta ik in het voorportaal van het pakhuis waar mijn blinden vlekken liggen opgeslagen?

Richard Causton legt in zijn boek The Buddha in daily life uit dat: ‘Tranquillity is a fundamentally neutral state, the state you find yourself in when nothing in your environment has either upset or excited you and thus called forth one of the other states of being. In this state you are generally in control of your lower lifecondition and are therefore not easily roused to anger or passion. You are considerate to others, rational rather than emotional, and do not seek or enjoy conflict.’ Hij zegt er wel bij dat van alle tien de levenstaten Tranquility niet zo stevig is als de daaropvolgende levensstaat Rapture. Omdat Tranquility bij voldoende provocatie toch nog naar de lagere levenstaten Hunger, Anger en Animality getrokken kan worden.

Hommelus in het paradijs
Vorige week zat ik nog op een tropisch eiland met iemand die mij heel dierbaar is. Deze persoon had naast mijzelf nog meer bezoek uitgenodigd. Ik vond dat dit bezoek zich onbehoorlijk gedroeg door elke avond tot laat in de kroeg te hangen en zich totaal niet bij onze sportieve en gezonde levenswijze aan te sluiten. Op dag vijf heb ik die persoon daar mee geconfronteerd. Dit had de gastheer op dag twee ook al geprobeerd, maar in plaats van dat het uithuizige alcoholische gedrag verminderde, vermeerderde het juist.

Zonder dat ik er erg in had, transformeerde ik geruisloos in een boeddhist met een honkbalknuppel. Ik werd zo kwaad dat de gastvrijheid van de gastheer als een oude poetsdoek op de grond werd gegooid. Ik voelde het als een directe belediging. Nadat ik die persoon op haar gedrag had aangesproken vertrok ze woedend een week eerder uit het paradijs naar kletsnat Nederland. Schiet mij maar lek! Wat voor mij gewoon een situatie was van ‘oké, dit was niet zo gezellig. De rest van de vakantie maken we het leuk’, was voor de ander voldoende om te vertrekken.

Rechtstreekse confrontatie
En wat heb ik nou geleerd over mijzelf en over de ander? Dat een ander vaak niet kan zien in welk deel van zijn eigen ontwikkelingsproces hij of zij zit, dus een confrontatie is vrijwel altijd onzinnig. Pas als iemand vraagt of openstaat voor feedback kun je hem of haar dat geven. En ik heb in het tropisch-paradijs-instant besloten nooit meer iemand rechtstreeks te confronteren, ook al beledigt die ander mij of mijn gezelschap.

Zodra ik me emotioneel, geraakt, gekwetst of beledigd voel, ga ik mediterend op zoek naar de rust en wijsheid in mijzelf. Ik heb genoeg van mijn eigen korte lontje, maar zeker ook van die van anderen. Het is allemaal veel geschreeuw en weinig wol. Of zoals de profeet Kahlil Gibran het meer eloquent stelt: ‘Zij die praten zonder kennis of gedachten, spreken een waarheid en kennen haar niet. Zij die de waarheid kennen, spreken niet over haar in woorden. In hun boezem woont de geest in ritmische stilte’.

www.mabelvandendungen.nl

Social media