Porno? Niks mis mee

Luc Carrière

• Geschreven op: 29-07-2010
• Reacties: 1
• Waardering: 2,8 Sterren
• Tags:
  • themaweken
  • seks

Ik typ ‘porno' in bij google, vandaag niet op zoek naar plaatjes, maar om een antwoord te vinden op de vraag: kunnen boeddhisme en porno samengaan? Op Bodhitv stemden jullie 'Dat kan, maar het hangt er van af hoe je ermee omgaat'. Voor een  antwoord  ga ik te rade bij de oude boeddhistische meesters en bij de hedendaagse zenleraar Brad Warner.

 Wat Brad Warner (rechts op de foto) betreft hoeft er niks mis te zijn met porno. Hijzelf bekijkt foto's van mooie dames op internet zonder hunkering. Die hunkering is problematisch, niet persé de porno zelf. Goed omgaan met porno vraagt dus om introspectie.
Groeiende sociale acceptatie en, meer recentelijk, de verbreiding van nieuwe technologie zoals het internet, zorgt ervoor dat porno al decennia enorm in opkomst is. In 2001 werd de omzet van de porno-industrie geschat op 2,6 tot 3,9 miljard. Inmiddels zal het meer zijn, want veel porno wordt online aangeboden en acht jaar in cyberspace is als honderd jaar offline. Volgens onderzoek van de Rutgersstichting uit 2006 heeft drie kwart van de tienerjongens en een vijfde van de tienermeiden het half jaar ervoor porno gekeken. Volgens recent onderzoek van Psychologie Magazine kijkt 83% van de mannen die een partner heeft partner porno.

Iedereen doet het
Pamela Paul, auteur van het boek Pornofied schrok van de wat ze aantrof: ‘Het was naïef van me, maar ik dacht: "Het is vast niemand die ik ken, het is vast niemand die goed opgeleid en zelfbewust is of die een serieuze relatie achter de rug heeft." Maar in feite is porno voor iedereen. Aan beide zijden van alle raciale, alle etnische en alle religieuze scheidslijnen. Ik sprak met mannen die zichzelf zien als vrome kerkgangers en iemand die les gaf op een school voor rabbi's. Ik sprak een monnik. Ik sprak met mensen met allerlei achtergronden en geloven, en ze gebruikten allemaal porno.'

Pornoficering
Dat werpt de vraag op: kan een spirituele praktijk en het kijken van porno samengaan? Als de samenleving ‘pornoficeert', zoals Pamela Paul stelt, dan moeten mensen met een spirituele praktijk zich ertoe verhouden. Gaan ze erin mee, of sluiten ze het helemaal af? We duiken hiervoor de boeddhistische traditie in, te beginnen bij de begeerte.
Begeerte is één van de centrale begrippen uit het boeddhisme. Deze begeerte zorgt namelijk uiteindelijk voor lijden. Als we telkens blind onze begeertes volgen, gaat het helemaal mis met ons. Zo staat in de Dhammapada: ‘De massa die omringd is door begeerte, zit in de val. Zij beven zoals een haas in een strik. Zo lang zij stevig worden vastgehouden door deze ketenen en banden, zo lang zijn zij aan het lijden gebonden.'

Seksuele terughoudendheid
Als we iéts begeren dan is het seks, dat wist de Boeddha ook al. Zijn meesterleerling Ananda vroeg hem kort voor Boeddha's dood: ‘Hoe moet in de toekomst onze houding ten opzichte van vrouwen zijn?' Boeddha antwoordde: ‘Ananda! Om verlichting te bereiken moet je niet met vrouwen bezig zijn, zeker jij niet. Ook al word je al een oude man, het is beter als je helemaal niet naar vrouwen kijkt. Als dat onvermijdelijk is, behandel oudere vrouwen dan als je moeder en jongere vrouwen als je zus. Ananda! Hou mijn woorden in je gedachten!'
Seksuele terughoudendheid bleef belangrijk in het boeddhisme, voor een monnik als Ananda maar ook voor leken. Eén van de vijf voorschriften voor boeddhisten is dan ook nog altijd: seksualiteit niet misbruiken. In het latere (mahayana-)boeddhisme werden de regels echter minder strikt. Het doel bleef om een goed leven te leiden maar dit kon op veel manieren, en veelal beter ín de maatschappij dan als monnik erbuiten.

Regels zijn relatief
In de Dazhidulun (Traktaat van de geweldige perfectie van wijsheid), staat een invloedrijk verhaal over twee monniken, Agramati en Prasannendriya. Agramati leefde keurig maar miste het juiste inzicht, hij ging daarom na zijn dood naar de hel. Prasannendriya daarentegen hield zich helemaal niet aan de regels maar had wel het juiste inzicht en bereikte daardoor Nirvana.
Regels zijn altijd relatief, leert het mahayana-boeddhisme. Wat absoluut goed is, dat kan je enkel realiseren, dat is iets dat wijzen zoals Prasannendriya in zich hebben en leven, niet iets dat je kan leren uit een boekje en simpelweg navolgen.
Dat geldt natuurlijk ook voor seks, en verschillende mahayana-leraren hadden dan ook een vrij seksueel leven. Zo schreef zenleraar Ikkyu (Japan, 1394-1481) over zichzelf: ‘Zo'n idioot die gekte losmaakt. Af en aan in bordeel en kroeg. Wie van jullie, monniken in perfecte kledij, kan iets fouts aan hem ontdekken? Ik wijs naar het zuiden, het noorden, het westen en het oosten.' In de oude boeddhistische tradities vinden we dus twee centrale houdingen ten opzichte van seks, een strenge en een vrijere. Voor een visie op porno moeten we echter verder kijken.

Brad Warner
Een boeddhistische leraar die, wellicht als een van de eersten, een mening publiceert over porno is de Amerikaanse zenboeddhist Brad Warner. Hij is columnist voor de softporno-site Suicidegirls en kreeg daar veel kritiek op uit boeddhistische hoek, alleen al omdat zijn stukken op die site worden gepubliceerd. Hij is naar aanleiding van die kritiek een nieuw weblog begonnen, genaamd ‘The porno buddhist'.
Brad Warner wil porno niet zomaar afkeuren: ‘Misschien ga ik anders met porno om dan anderen, dat weet ik niet. Want als ik naar foto's van mijn favoriete suicide girls kijk, denk ik nooit: "Jemig, als ik met haar zou kunnen neuken zou ik pas echt voldaan zijn!" Ik weet dat ik nooit aan hun geweldige lijf zal kunnen zitten. En dat is OK, daardoor geniet ik niet minder van de foto's. Ik weet echter niet of iedereen er zo mee omgaat. Misschien geloven sommigen ten onrechte dat ze beter echte dan virtuele seks kunnen hebben met de dames wiens foto's ze bekijken en misschien lijden ze onder zulke illusies. Maar weet je, mensen zitten vól met illusies. De meeste daarvan zijn nog veel schadelijker dan deze.'

Niks mis mee
Net als veel andere mahayanaleraren is Brad Warner dus afkerig van een scherp onderscheid tussen goed en kwaad. Hij gaat er hier niet vanuit dat porno altijd slecht is, voor hem persoonlijk blijkt dat te werken. Zenmeester Dogen, zijn grote voorbeeld, vertaalde de regel ‘seksualiteit niet misbruiken' als ‘niet te veel verlangen'. Als Brad porno kijkt, verlangt hij niet te veel, dus kan het. Verder plaatst hij het in perspectief, er zijn wel ergere dingen in de wereld. Wel erkent hij dat porno samen kan gaan met onvervuld verlangen en dan lijden veroorzaakt.
Zijn antwoord past bij deze tijd lijkt me. Er hoeft niks mis te zijn met porno op zich. Of het goed is om te kijken, hangt af van wat de gevolgen zijn, wat het met jou en met anderen doet. Maakt het je hunkerend, onrustig, onvoldaan of bezorgt het anderen lijden? Stop er dan mee. Anders: log in op suicidegirls.com en vraag Brad welke foto's hij aanraadt.

Suicide Girls: suicidegirls.com
Pamela Paul: www.pamelapaul.com

Social media