Verlangen zonder hunkering

Luc Carrière

• Geschreven op: 22-07-2010
• Reacties: 0
• Waardering: 2,8 Sterren
• Tags:
  • themaweken
  • seks

Seksualiteit en spiritualiteit lijken vaak tegengestelden. Dat hoeft helemaal niet, zegt tantraleraar Jan den Boer. Sterker nog, seksueel verlangen kan een opening zijn naar spirituele ontwikkeling. ‘Er is iets heel moois te halen in die seksualiteit, ook als individuele meditatie.'

U geeft tantratraining. Wat is dat, tantra?
‘Allereerst is het zeker voor boeddhisten belangrijk om onderscheid te maken tussen boeddhistische tantra en westerse tantra. Er zit wel een verband tussen, maar het zijn uiteindelijk twee heel verschillende dingen. Ik heb er over gesproken met boeddhistische lama's en die hebben af en toe wel bedenkingen bij wat we in westerse tantra doen. Tegelijkertijd zien ze in dat het mooi kan zijn om op een westerse manier mensen kennis te laten maken met boeddhistische principes.'

Wat is dan het verschil tussen westerse en boeddhistische tantra?
‘Waar ik wat meer vanaf weet is het Tibetaans boeddhisme en daar is tantra de hoogste vorm van boeddhisme en eigenlijk alleen voorbehouden aan mensen die de andere paden, dus hinanyana en mahayana, al doorlopen hebben. En bovendien is het een geheime leer die eigenlijk alleen van meester op leerling wordt overgedragen. Er is daarom in het westen nog niet zo veel bekend over boeddhistische tantra. Ik heb een keer een lama een lezing laten houden op het tantrafestival en die begon zo: "Eigenlijk kan ik niks vertellen want het is geheim." Vervolgens vertelt hij dan toch iets. Lama Lobsang legde een keer meer uit over boeddhistische tantra en daar zie ik overeenkomsten met wat ik geef. In essentie gaat het over verlangen. Hoe leer je omgaan met verlangen, hoe leer je mediteren op verlangen. En wat ik in mijn workshops altijd vertel is: Verlangen heeft twee uitersten. Of verlangen is zoals mijn zoontje van drie ooit naar een koekje keek: dat koekje moet zo snel mogelijk opgegeten worden want anders doet het verlangen pijn. De meeste westerse consumenten zijn niet verder gekomen dan mijn zoontje van drie. Dus alles wat verlangen oproept moet zo snel mogelijk geconsumeerd worden. De katholieken hadden ongeveer het tegenovergestelde bedacht: als je het verlangen niet voelt en je stopt het ver weg dan heb je er ook geen last van.
Dus of je gaat het uitleven, of je gaat het verdringen. Tantra is een middenweg en in die zin is het erg boeddhistisch. Ik verwoord het altijd zo: je kunt weer genieten van het gevoel van verlangen. Het gevoel van verlangen is op zich een heel prettig gevoel. Als je dorst hebt en je kijkt naar een kopje thee dan kan je bemerken: OK, het is heel lekker om te voelen dat ik ernaar verlang.'

Dus je kunt verlangen zonder te hunkeren...
‘Precies. En wat heel belangrijk is in boeddhistische zin is het onderscheid tussen begeerte en verlangen. Begeerte is die hunkering, dan moet je wat, en bij verlangen op zich kan je aanwezig zijn. Lama Lobsang zei: "Als je door langdurige meditatie volledig bij je verlangen bent, dan is dat is verlichting." Het is fascinerend dat het boeddhisme enerzijds zegt: begeerte is het grootste lijden, of de oorzaak van het grootste lijden, en dat begeerte anderzijds een weg is naar verlichting.'

Wat wil je mensen leren?
‘Om seksualiteit te zien als een vorm van meditatie in plaats van iets dat doelgericht is. De eerste stap is niet meditatie, want dat is voor sommige mensen heel ver weg. De eerste stap die ik mensen uitleg is om het verschil te voelen tussen contactgericht zijn en doelgericht zijn in seksualiteit. Dat is voor de meeste mensen toch het belangrijkste. Lang niet iedereen is op weg naar het spirituele pad, dat hoeft ook niet. Maar heel veel mensen lopen vast in seksualiteit omdat ze die doelgerichte seksualiteit min of meer onbewust niet prettig vinden en niet weten dat het ook anders kan. Want of je nou de Viva leest of de Playboy, het gaat er allemaal over dat je zo snel mogelijk klaar moet komen, en dat je je partner ook zo veel mogelijk klaar moet laten komen. En op de een of andere manier is daar een probleem.'

Wat dan, dat is toch lekker, de één geniet, de ander geniet...
‘Nou, als je je te veel richt op dat klaarkomen krijg je op hormonaal niveau een soort verslavingsgedrag, een soort dopamineverslaving, waarin je eigenlijk steeds meer en steeds heftiger nodig hebt om nog iets te kunnen voelen. En het leidt ertoe dat je je partner gaat gebruiken om dat tekort te vullen in plaats van dat je samen iets deelt vanuit overvloed. Als je gebruikt wordt, krijg je daar vroeg of laat genoeg van en dan krijg je dat beruchte verschil in verlangen dat heel veel relaties kapot maakt. Dat is een hele korte samenvatting van het verhaal.'

Wat doen jullie bijvoorbeeld tijdens zo'n workshop?
‘Een van de vragen die ik altijd stel is: stel dat je met je partner in bed ligt. Probeer dan eens te voelen: ben ik de hele tijd aan het uitreiken, van ‘als ik nu dit doe dan...', of ben ik aan het terughouden, ‘als hij of zij nu dit doet dan...'. Volgens mij gebeurt dat heel veel. Ik vraag in mijn workshops om tegenover elkaar te gaan staan en dan eerst te voelen hoe het is om uit te reiken en terug te houden en na een tijdje vraag ik: zet jezelf nu eens op een plaats waarop je zo staat dat je dat allebei niet meer doet. Ik probeer om dat boeddhistische idee van de grijpende geest eerst maar eens fysiek te maken, dat is veel makkelijker. Die grijpende geest is wel heel abstract, pas na een aantal jaar begin ik hem een beetje door te krijgen. Maar dit snappen mensen, als je tegenover een mooie vrouw staat dan voel je wat het is om te grijpen en als je tegenover een lelijke man staat dan voel je wat het is om terug te houden. En dan vraag ik: ‘Ga terwijl je elkaar aankijkt zo staan, in een soort balans, dat je niet meer grijpt en niet meer terughoudt. En kijk eens wat er dan gebeurt in het contact. Dichterbij komen of afstand nemen. Voel gewoon eens wat nu je positie is.' Dus ik probeer mensen letterlijk te laten voelen: er is een tussenpositie. En volgens mij is dat een eerste ervaring van wat meditatie is.'

Wat is je persoonlijke drive om je met tantra bezig te houden?
‘Ik ben zoals veel spirituele zoekers op zoek gegaan naar een weg die me meer in balans brengt. Ik heb yoga gedaan, ik ben een therapie-opleiding gaan volgen, en toen kwam ik in aanraking met tantra. Ik heb altijd een hele sterke seksuele drive gehad. En dat heeft me dikwijls gelukkig gemaakt, maar lang niet altijd.
En toen kwam ik tantra tegen . Dat was voor mij zo'n herkenning van hé die seksuele revolutie heeft zich toch enigszins vergist. Van teveel vrijblijvendheid word ik ook niet gelukkig. Maar tegelijkertijd is er iets heel moois te halen in die seksualiteit, ook als een individuele vorm van meditatie. Dus ik mediteer elke dag in dat seksuele verlangen. Dat doe ik 5 à 10 minuten en op het moment dat het seksuele verlangen heel sterk wordt en ik ontspan, dan ontstaat er een soort openheid. Dan zijn alle gedachten weg. Ik val soms zelfs even in slaap en daarna ben ik weer helemaal helder. Voor mij persoonlijk is dat een heel krachtige meditatie. Ik kan die opwinding heel makkelijk oproepen, dat gaat gewoon met gedachtekracht. Op een gegeven moment voel ik dat door m'n lijf stromen.
Vervolgens heb ik gemerkt dat het heel verbindend is in de relatie met mijn vrouw om dagelijks langdurig in die seksuele vereniging te zijn, een half uur tot een uur per dag. Ten eerste is dat heel fijn en heel leuk. Ten tweede geeft dat een enorme verbinding die onze relatie erg verdiept. Dat is meer persoonlijk en meer seksueel. Wat ik vervolgens ben gaan ervaren is dat ik een liefdevoller mens word door die seksualiteit te verbinden met mijn hart. En dan kom ik meer bij die boeddhistische kant. Het ego loslaten, het ontwikkelen van liefdevolle vriendelijkheid. Dat wordt steeds meer mijn centrale drive, ook in mijn workshops. Hoe kan ik leren leven als een liefdevol mens? Uiteindelijk is dat gewoon de vraag. Volgens mij is dat de vraag van de meeste religies. En hoe kan ik daar andere mensen iets in leren? Het leuke is dat dat via het verlangen mag, in plaats van het verlangen uit te schakelen. Dat is het bijzondere van tantra.'

Meer op www.tantratraining.nl

Social media