Mark mijmert: over inspiratie

Mark de Jonge

• Geschreven op: 10-05-2010
• Reacties: 0
• Waardering: Sterren
• Tags:
  • Mark mijmert
  • inspiratie
  • leegte
  • meditatie

TIP: Zet de muziek aan, onderaan het artikel...

Luiheid en des duivels oorkussens

Het heeft me altijd gefascineerd: je krijgt een goed idee. Waar komt dat idee vandaan? Je gaat niet op de bank zitten en besluiten “nu ga ik eens een goed idee krijgen”. Het is een inval. Het idee valt in je hoofd. Waarom? En waar kwam het idee vandaan gevallen?

Voor de hand
Soms heb ik zo veel aan mijn hoofd, zoals een verhuizing (zie het artikel Kamperen in de Kosmos), dat het mijmeren wel erg gefragmenteerd gebeurt. Het zoeken naar een huis, inpakken en al het andere dat bij mijn verhuizing kwam kijken was de oorzaak dat ik lange tijd geen inspiratie had om te schrijven. Totdat ik hoofdredactrice Anne vertelde: “ik heb geen inspiratie want ik moet gaan verhuizen.” Toen ik deze woorden zei, realiseerde ik me dat het mijmeronderwerp nooit zo voor de hand had gelegen: verhuizen. Nu de verhuizing achter de rug is en de inspiratie weer volop is gaan stromen, lijkt het me een goed idee om de rubriek te wijden aan: inspiratie. Of preciezer, inspiratie en de relatie met dromen, leegte en luiheid. Want daar lijkt bij mij de inspiratie vandaan te komen.

De duivel himself
Het werk dat de half-Italiaanse componist Giuseppe Tartini (1692-1770) onsterfelijk maakte is de Duivelssonate. De inspiratie voor het stuk kreeg hij in een droom. In die droom ontmoette hij de duivel himself, die vroeg of hij Giuseppe’s viool even mocht lenen. Hij speelde een stuk dat Tartini’s adem benam. Toen hij wakker werd, dook hij meteen achter zijn bureau om de flarden muziek die nog door zijn hoofd spookten uit te schrijven. Teleurgesteld legde hij uiteindelijk de pen neer: van de magistrale muziek die hij had gehoord in zijn droom, was maar een vage schim over. Het publiek had daar geen last van. Zodra hij het stuk ging opvoeren, was de Duivelssonate zijn grootste hit. Er ontstond zelfs de mythe dat wie het hoorde, bezeten zou raken.

Yesterday van de Beatles werd ook gedroomd. Paul McCartney werd ’s ochtends wakker met een melodie in zijn hoofd. Achter de piano zocht hij de akkoorden uit. Later op de dag wandelde hij de studio in voor opnames, en speelde het voor zijn langharige makkers. “Wat is dit ook alweer, volgens mij is het uit een oude musical of zo”, vroeg hij. “Geen idee Paul, het zegt ons helemaal niks”, antwoordden ze. Zo ontstond een van de grootste hits van de bekendste popgroep aller tijden, die ook de theorie aanhingen dat liedjes al ‘af’ door de lucht zweven, en soms door een gaatje in je hoofd naar binnen vallen. “Listen to the colour of your dream”, was in de sixties hun credo. Yep, het waren de jaren van de hasj en de LSD…

 Slapend rijk
Wereldhits of niet, ook ik droom liedjes. Ze vormen een subtiele soundtrack bij de beelden en als ik wakker word, zweeft de muziek meestal nog ergens rond tussen mijn oren. Het dromen van liedjes begon nadat ik een paar jaar geleden een overvloed aan inspiratie had, waardoor ik uiteindelijk stopte om de stroom van ideeën vast te leggen: ik zou nooit tijd hebben om alle flarden uit te werken tot liedjes met een kop en een staart. Vanaf toen leken de ideeën, waar ik overdag geen aandacht meer aan besteedde, via een omweg toch mijn bewustzijn te willen bereiken: via mijn droom dus. Dat overkomt me sindsdien iedere week wel een keer. Na een liedjesdroom, meestal vroeg in de ochtend, word ik abrupt wakker. Ik kan alleen terug in slaap vallen wanneer ik het idee schetsmatig in mijn telefoon heb gelummeld. Het liefst dezelfde dag neem ik een uitgewerkte versie van het idee op en schrijf ik er een tekst bij.

Sindsdien is dit de manier waarop ik liedjes maak. Als ik er geld mee zou verdienen, zou ik kunnen stellen dat ik slapend rijk word. Een ander zit zich in het zweet te werken op een melodie en worstelt eindeloos met akkoordenschema’s. Ik droom mijn nummers bij elkaar. Mijn muzen lijken te worden aangetrokken door de meer extreme vormen van luiheid. De reden dat ik zo schaamteloos van ‘mijn eigen’ liedjes kan genieten, is omdat ik ze droom: ik heb ze niet zelf geschreven. Over dromen in een volgend artikel meer.

De vingers van Lynch
Naast de droom, hallucinerende middelen en de dagdroom is er nog een manier om geïnspireerd te worden. Talloze creatievelingen onder wie boeddhistische kunstenaars zoeken bewust de leegte op, om van daaruit een idee geboren te laten worden. De Tibetaanse leraar Chögyam Trungpa (1939-1987), die ook schrijver, dichter, fotograaf en beeldend kunstenaar was, zag meditatie als het uitgangspunt voor het maken van kunst.

De vorig jaar overleden zenkloosterabt en fotograaf John Daido Loori (1931-2009) zette in de Amerikaanse staat New York het Zen Mountain Monastery op, wereldwijd bekend voor de integratie van zenbeoefening en het maken van kunst. Hij zei onder andere dat wanneer je een voorwerp fotografeert, je pas op het knopje kan drukken wanneer het object toestemming geeft om de foto te maken.

Ook de Amerikaanse filmmaker David Lynch, meer dan dertig jaar TM’er (Transcendentale Meditatie van Maharishi Mahesh Yogi) kan, begeleid door octopusachtige vingergebaren, mooi vertellen over hoe meditatie zijn leven als mens en kunstenaar dagelijks verrijkt. Veel ideeën krijgt hij tijdens of na een meditatie, waarin hij diep naar binnen gaat en met ”the most wonderful ideas” terug naar de oppervlakte komt. Mediteren is voor Lynch net als vissen: door het verruimen van zijn bewustzijn kan hij dieper onder water duiken, en grotere vissen naar het oppervlak halen.

Vlinders
Waar inspiratie nou precies vandaan komt, zal altijd giswerk blijven. Maar of je nu droomt, dagdroomt, mediteert of drugs gebruikt: inspiratie komt wanneer je er ruimte voor maakt in je geest. Met een to do-lijstje in je hoofd kom je nooit tot een meesterwerk. Inspiratie komt wanneer je de tijd neemt om stil te staan, te zitten of in mijn geval te liggen. Dat doet me denken aan wat een Joegoslaaf me ooit vertelde over de overeenkomst tussen vlinders en meisjes. Alsof hij het grootste geheim ter wereld met me deelde, zei hij: “als je achter ze aan rent kun je ze nooit vangen, maar wanneer je heel stil zit komen ze vanzelf naar je toe”. Is luiheid dan toch nog ergens goed voor in deze wereld?


Links:

Chögyam Trungpa Rinpoche
Zen Mountain Monastery 

Tartini’s Duivelssonate

David Lynch over meditatie en creativiteit

Maharishi Mahesh Yogi

 Among Dreams – Ariel Pink

Om dit audio-bestand te kunnen beluisteren heeft u de flash player en JavaScript ondersteuning nodig.

Social media