Actiemeditatie deel 2/4: Taoïstische Tai Chi

Ferry van Haastert

• Geschreven op: 03-05-2010
• Reacties: 0
• Waardering: 2,8 Sterren
• Tags:
  • Actiemeditatie
  • Tai Chi
  • vrijgevigheid

Ferry zit niet stil

Zet de Nintendo DS met Brain Training en de Wii met Wii Sports maar op marktplaats.nl; Tai Chi biedt genoeg uitdaging voor lichaam en geest! Het is de tweede van vier vormen van actiemeditatie die ik probeer. Want stilzitten is ook maar saai…

Plotseling is het donker. In de gymzaal in Driebergen-Rijsenburg hangt energiesparende verlichting en tijdens de pauze van de beginnersles Taoistische Tai Chi zitten zo’n elf geïnteresseerden op bankjes van een kopje thee te genieten. Nu er niet bewogen wordt in de grote zaal, gaan de lichten onverbiddelijk op zwart. Geen nood, we zijn hier immers voor Tai Chi, waarschijnlijk een van de bekendere vormen van actiemeditatie. Veel mensen denken meteen aan de beelden van Chinese senioren die om 06:00 uur ’s ochtends massaal in het park aan het swingen zijn, zij het heel sierlijk.

Opperste ultieme vuist
Maar wat zijn ze dan precies aan het doen? De langzame, ontspannen bewegingen doen anders vermoeden, maar van oorsprong is Tai Chi een Chinese vechtkunst. Letterlijk betekent Tai Chi Chuan (de volledige naam) ‘opperste ultieme vuist’. Het is een manier om een aanval te neutraliseren door met de bewegingen van een belager mee te gaan en diens balans te verstoren. In de afgelopen 800 jaar zijn vele vormen van Tai Chi ontstaan, waarbij sommige varianten ook explosievere bewegingen kennen. Gelukkig is niet overal ter wereld zelfverdediging van levensbelang. Tai Chi wordt daarom vaak beoefend vanwege de gezondheidsbevorderende kwaliteiten.

Gezondheid
Gezondheid van lichaam en geest staat ook centraal bij Taoïstische Tai Chi, de specifieke vorm van Tai Chi die ik probeer. Het werd in 1970 in de westerse samenleving geïntroduceerd door Meester Moy Lin-shin en is in essentie ontwikkeld om de gezondheid te verbeteren en herstellen. ‘De langzame en sierlijke bewegingen zorgen voor meer kracht en flexibiliteit en verbeteren evenwicht en bloedsomloop’, vermeldt de website van de Taoïstische Tai Chi Vereniging Nederland. Ook is er een spiritueel aspect aan de beoefening van Taoïstische Tai Chi, namelijk ‘het aannemen van een houding van zelfopoffering, vrijgevigheid en het uitschakelen van egocentrisme.’

Op mijn adem hoef ik niet te letten. Dat zou, net als muziek, alleen maar afleiden van de essentieVrijwillig
Dat deze vorm van Tai Chi ‘onderwezen en beoefend dient te worden in een sfeer van mededogen en dienstbaarheid’ blijkt wel uit het feit dat de instructeurs uitsluitend op vrijwillige basis lesgeven. ‘Als ik een vergoeding zou krijgen kunnen er andere belangen voorop gaan staan dan het belang van de beoefenaars’, vertelt Maris van Venrooij, mijn instructrice voor de dag. Maris is relatief jong vergeleken bij de rest van de aanwezigen (ruim boven de veertig). Die demografische kenmerken schijnen overal zo te zijn, ‘Behalve in Roemenië en Polen’, weet Maris. Waarom dan? ‘Waarschijnlijk omdat ze daar minder keuzes hebben op het gebied van vrijetijdsbesteding en omdat er meer druk op hun schouders ligt. De baten, zoals ontspanning, zijn dus sneller merkbaar.’

Spiritualiteit
Na binnenkomst worden we direct uitgenodigd om zelf te gaan bewegen, een uitgebreide demonstratie volgt later. Met een paar simpele oefeningen schudden we de spinnenwebben van onze ledematen en raken we langzaamaan in ‘the zone’. In gedachten vraag ik me af: ‘Zouden deze mensen op zoek zijn naar spiritualiteit of naar beweging?’ Het mooie van Tai Chi is juist dat het heel toegankelijk is voor westerlingen, omdat het geen spiritualiteit vereist en toch (vaak vergelijkbare) baten geeft. De lichamelijke heling die de bewegingen bieden, zijn bovendien voor iedereen beschikbaar. Jong of oud, of je nu kan staan of in een rolstoel zit. Iedereen kan meedoen op zijn of haar niveau. De kosten hoeven ook geen obstakel te zijn, lidmaatschap van de Taoïstische Tai Chi Vereniging kost maximaal 30 euro per maand.

108 bewegingen
Het volgende kwartier hoeven we alleen maar te kijken. Maris geeft een demonstratie van alle 108 bewegingen. Aandachtig neemt het gezelschap de set in zich op. Af en toe ontdek ik een herhaling van een bepaalde houding. Ze hebben overigens alle 108 een naam, die min of meer logisch is. Een specifieke beweging, die ik ‘de stinkluier weggooien’ noem, komt meerdere malen terug. Het onthouden van alle 108 bewegingen wordt dus makkelijker, aangezien je op een gegeven moment dingen gaat herhalen. Natuurlijk zit er ook een rode draad in. Gedurende alle bewegingen houd je je rug en lichaam recht, je kruin wijst naar de hemel. De knieën houd je niet op slot, maar je mag ze ook niet te ver buigen, de voeten blijven in beeld. De bewegingsrichting is vaak in een hoek van 45 graden. Tot slot gaat de beweging van bijvoorbeeld een arm in de ene richting gepaard met een beweging in tegengestelde richting van een ander ledemaat. Er is dus sprake van balans, waarbij de woorden yin en yang mij te binnen schieten.

3x3x3
De rest van de les, die wekelijks twee uur duurt, leren we het begin van de set. De instructie kent een vaste structuur, op welke locatie je ook komt. In dit geval doet Maris een beweging drie keer voor, waarna de groep de beweging drie keer samen met haar doet. Vervolgens doet de groep de beweging drie keer zelfstandig, zodat de instructeur kan zien of het goed gaat. Na elk drieluik breiden we de reeks bewegingen uit. Met de toevoeging van de vijfde beweging vind ik het al best moeilijk om ze te onthouden en zelfstandig uit te voeren! Toch garandeert Maris ons dat tot nu toe iedereen de set heeft kunnen leren. Daar staan echter wel vier maanden van wekelijkse beoefening voor, waarna je kunt doorstromen tot de klas voor gevorderden.

Met een paar simpele oefeningen schudden we de spinnenwebben van onze ledematen en raken we langzaamaan in ‘the zone'Concentratie
Op mijn adem hoef ik niet te letten. Dat zou, net als muziek, alleen maar afleiden van de essentie. Fysiek is de vereiste inspanning op dit beginnersniveau niet zo groot. Naarmate je langer Tai Chi beoefent, voer je de bewegingen steeds intenser uit. Je kunt je dus je leven lang verder bekwamen, waarbij je steeds verder strekt en draait. De geestelijke effecten vragen ook een langere periode van beoefening.

In een diepe meditatieve staat kom ik na één les inderdaad nog niet. Het is wel kalmerend, omdat je je net als bij andere vormen van (actie)meditatie concentreert op het hier en het nu. Als je eenmaal alle bewegingen onder de knie hebt, kun je thuis ook oefenen. Volgens Maris is het een mooie manier om je dag te beginnen en te eindigen: ‘En het is beter om tien minuten per dag te oefenen dan één uur per week.’

Lees ook deel 1 van Actiemeditatie...

Social media