Rita interviewt - Audrey James: 'Toen ik ziek werd, móest ik wel per dag leven'

• Auteur: Rita Schroen
• Geschreven op: 12-04-2010
• Reacties: 0
• Waardering: 2,8 Sterren
• Tags:
  • Rita interviewt
  • mindfulness
  • hier en nu
  • loslaten

Rita Schroën is freelance journalist. Ze voorziet Bodhitv elke zes weken van een mooi interview. In deze aflevering Audrey James...

Toen Audrey James (32) hoorde dat ze borstkanker had, was er geen andere keus dan in het moment te leven. Nu, bijna vijf jaar later en gelukkig kankervrij, volgt ze een opleiding tot mindfulnesstrainer: om opnieuw los te leren laten en om anderen te laten zien hoe aandacht je leven kan veranderen.

We ontmoeten elkaar op de Amsterdamse Nieuwmarkt. Audrey, afgestudeerd als psycholoog maar momenteel niet werkzaam in de geestelijke gezondheidszorg, heeft de middag doorgebracht in het Zen Centrum. Het is ‘een schoolreisje’ dat hoort bij haar opleiding aan de Hogeschool van Utrecht, waar ze de eerste post-hbo opleiding tot mindfulnesstrainer in Nederland volgt. Mindfulness is een bewustzijnstraining waarbij oosterse meditatietechnieken zijn gekoppeld aan westerse psychologische inzichten. Studenten worden opgeleid tot ‘trainers’ die de principes kunnen overbrengen op anderen. Dat kunnen mensen met psychische problemen zijn, maar ook gewoon geïnteresseerden die met meer bewustzijn in het leven willen staan. Tot die laatste groep behoren de studenten zelf ook. Om mindfulness te kunnen ‘leren’, is het dan ook belangrijk zoveel mogelijk bewustzijn in je eigen leven te brengen.

Mindfulness is een woord dat je tegenwoordig veel tegenkomt. Wat is het nou precies?
“Eigenlijk kun je met woorden niet uitleggen wat mindfulness is; het is iets wat je moet ervaren. De definitie van John Kabat Zinn, de grondlegger van mindfulness, komt misschien het dichtst in de buurt: ‘intentional, non-judgmental, moment to moment awareness’. Oftewel: zonder oordeel, aandachtig waarnemen wat er ieder moment plaatsvindt.”

Wat betekent het voor jou?
“Alles zien en accepteren zoals het is. Ook als dingen niet leuk zijn. We zijn gewend ons af te wenden van dingen die niet leuk zijn en te verlangen naar wat wel leuk is. Als je steeds je aandacht in het moment brengt, zie je beter wat er gebeurt en word je niet meer meegesleurd door je gevoelens en primaire reacties. Er komt een soort ruimte tussen wat er gebeurt en je reactie daarop.”

Hoe kun je daarmee mensen helpen?
“Als trainer is het belangrijk dat je zelf in zekere mate mindful bent, alleen dan kun je een spiegel zijn voor degene die je traint. Door te leren aandachtig te zijn, kan iemand die een depressie heeft gehad bijvoorbeeld voorkomen dat hij terugvalt. Die persoon ziet veel eerder wat er van binnen gebeurt. Tijdens de opleiding leren we een achtweeks lesprogramma te geven waarmee stressklachten kunnen worden verminderd. De oefeningen die je dan geeft, gaan steeds meer richting meditatie.”

'Juist het erkennen dat het leven soms naar is, dat je soms chagrijnig of miserabel bent, is mindfulness'Wat voor mensen volgen jouw opleiding?
“Hele gewone mensen: docenten, mensen met een eigen bedrijf, een architect. Ik ben één van de jongsten, dat wel. Je zou verwachten dat het allemaal glimlachende, serene types zijn, maar dat is natuurlijk onzin. Zo is het leven niet en zo zijn mensen niet. Juist het erkennen dat het leven soms naar is, dat je soms chagrijnig of miserabel bent, is mindfulness.”

Wat heb je eraan om dat te weten?
“Je ziet dat het er is, dat je je zo voelt, maar je verdrinkt er niet in. Je drijft erop, zoals een surfplank op de golven drijft. Je identificeert je niet met die gevoelens, maar kijkt ernaar. Dat maakt het wel degelijk minder zwaar om ze te hebben."

Hoe ben je zelf met mindfulness in aanraking gekomen?
“Vijf jaar geleden heb ik borstkanker gekregen. Ik ben inmiddels al een hele tijd kankervrij, maar mijn lichaam doet vaak nog niet wat ik wil: ik ben snel moe en vaak ziek. Als ik daar aandacht aan geef en het probeer te zien voor wat het is, wordt het ziek of moe zijn minder erg.”

Hoe gaat dat dan?
“Als ik gewoon doorga met alles wat ik wil en moet doen, omdat ik niet wil accepteren dat het niet gaat, word ik uiteindelijk nog vermoeider en verdrietig en moedeloos. Ik kan er ook voor kiezen om te zeggen: ok, ik ben ziek, ik heb koorts, ik moet in bed liggen. Dan haal ik niet mijn hele geschiedenis van kanker en ziek zijn erbij, dan ga ik niet stressen of het ooit overgaat, dan is het gewoon wat het is. Ik kan bedenken wat ik allemaal mis terwijl ik in bed lig, maar ik kan ook naar buiten kijken, naar de vogeltjes. Dan zie ik hoe mooi hun veertjes zijn en hoe ze met elkaar omgaan. Dat is voor mij een hele rijke ervaring.”

'Ik denk dat ik elke dag wel een miljoen keer niet mindful ben. Maar ook dat hoort erbij, ook dát kun je accepteren'Kun je altijd zo tegen de situatie aankijken?
“Nee. Ik denk dat ik elke dag wel een miljoen keer niet mindful ben. Maar ook dat hoort erbij, ook dát kun je accepteren.”

Je hoort wel eens dat mensen die ernstig ziek worden, meer in het moment gaan leven. Was dat bij jou ook zo?
“Ja. Toen ik ziek werd, móest ik wel per dag leven. Dan dacht ik: eerst dit ene onderzoek en daarna kijken we wel weer verder. Onzindingen als m’n uiterlijk of gepieker over iets wat ik had gezegd, was ineens niet meer belangrijk. Iemand vroeg me in die tijd: waar geloof je in? Toen besefte ik pas dat ik geloofde dat er iets goddelijks, iets eeuwigs in me zat. Iets wat door zou gaan, zelfs als ik doodging. Dat gaf mij heel veel rust. Daardoor had ik niet meer het gevoel dat ik stikte als ik aan de dood dacht."

Heb je dat gevoel van leven met de dag vast kunnen houden toen je beter werd?
“Jammer genoeg niet echt. Toen ik besefte dat ik zou blijven leven, werden die onzindingen soms wel weer belangrijk. Ik ging me weer vasthouden aan dingen die ik daarvoor kon loslaten, piekerde weer over mezelf. Maar dat geeft niet. Mijn uitdaging is om in het nu, met al mijn struggles en gedoe, toch aandachtig te blijven. Júist aandachtig te blijven.”

Hoe leer je die aandacht en dat accepteren in je opleiding?
“We krijgen tijdens de opleiding veel oefeningen die ons leren met aandacht te leven. Het achtweekse programma voor stressreductie volgen we zelf bijvoorbeeld ook. Meditatie bepaalt een groot deel van de opleiding, maar ook groepsdynamica en inzicht in de klinische psychologie zijn belangrijke onderdelen. Meditatie komt in allerlei vormen aan de orde. We zijn bijvoorbeeld begonnen met een oefening waarbij we met aandacht een rozijn moesten eten.”

Een rozijn?
Lachend: “Ja. De oefening hield in dat we die rozijn moesten bekijken, eraan moesten ruiken, voelen en hem uiteindelijk opaten, alsof we nog nooit een rozijn hadden gezien of gegeten. Wat ik namelijk vaak doe, is een ‘plaatje’ eten: ik weet hoe iets smaakt, omdat ik het vaker heb gegeten, dus ik proef niet écht. Ik heb er een smaaksensatie bij bedacht en dat is wat ik proef. Door zo’n oefening leer ik om écht met aandacht in het moment te zijn.”

Kun je mindful boos worden?
Denkt lang na. “Ja, ik denk het wel. Maar als je met aandacht naar je boosheid kijkt, is je reactie waarschijnlijk genuanceerder. Je primaire reactie is misschien om uit te halen, maar dat zie je veel eerder aankomen, waardoor je kunt besluiten het niet te doen.”

En seks? Kun je mindful met iemand naar bed gaan?
“Zeker. Het wordt wel andere seks. Je kunt bij wijze van spreken seks hebben zonder elkaar aan te kijken, zonder echt aandacht te hebben voor wat je doet. Als je mindful seks hebt, is het meer met je hart en dat maakt het heel intiem. (Lachend) Dus ja, het kan zeker, maar of het je tijdens een one night stand lukt, vraag ik me af.”

Lees ook het eerste interview van Rita, tijdens de Duurzaamheidsweken van Bodhitv...
Surf naar Audrey's site...

Social media