Door de bossen van bomen...

Mick Hartman

• Geschreven op: 08-04-2010
• Reacties: 0
• Waardering: 2,9 Sterren
• Tags:
  • vrijheid
  • wijsheid
  • liefde

Grond, lucht, zon en regen niet meer zien!

Wie wenst zichzelf niet te verbeteren? Wie wil zichzelf niet ontwikkelen? Is er iemand die niet graag zou groeien? Meer mensen dan ooit lijken bezig zichzelf te veranderen. Ten positieve, wel te verstaan. Of althans, dat is de bedoeling. Want het is hoognodig vooruit te gaan, sterker nog: we dienen onszelf te overstijgen, steeds weer innerlijke grenzen te verleggen. Uit naam overigens van de meest nastrevenswaardige idealen: vrijheid, wijsheid en liefde.

Botte bijl en elektrische zaag
De zelfhulpindustrie floreert als nooit tevoren. Vermoedelijk wordt er tegenwoordig in totaal en per persoon veel meer tijd en geld uitgegeven aan (semi)spirituele tijdschriften, boeken, cd’s, films, cursussen, workshops en dergelijke, dan vroeger ooit het geval is geweest met kerkgiften, -donaties en contributies. In het hedendaagse bos van tips, technieken, suggesties en stappenplannen, te verhapstukken door ons 21^ste-eeuwse hemelbestormers, zijn de ouderwetse tien geboden niet langer de giant redwood trees van voorheen.

Na Nietzsche’s doodverklaren van in ieder geval de monotheïstische god(sgedachte), hebben opeenvolgende generaties intellectuelen, hippies en massa’s bourgeoisie, zeker sinds WO-I en WO-II, alle grote verhalen en voormalige waarheden één-voor-één gekapt. De Franse Revolutie, de rationaliteitscultus van de Verlichting en de wetenschappelijke revolutie zijn drie ijkpunten die voor grootschalige en wellicht te rücksichtsloze ontbossing hebben gezorgd.

In de plaats van de botte bijl van de Spaanse Inquisitie, kwam de vlijmscherpe elektrische zaag, die van populieren (lees: populairen!) licht ontvlambare c.q. brandbare lucifers maakte, zoals de christelijke God volgens de Bijbel zijn favoriete engel verduvelde! Wat rest ons nog te doen, en te laten, na het laatste grote offervuur, waarin wij met zijn allen onze idolen van weleer hebben opgeofferd? Wie of wat wordt de feniks van de toekomst?

Spaanders
Het antwoord van de meerderheid der moderne goeroes luidde: ‘Jij. Jullie. (Ieders) Ik.’ Het zelf als kunst- en levenswerk. De opkomst van het innerlijke maakbaarheidsideaal viel goeddeels samen met de opkomst van het uiterlijke maakbaarheidsideaal. De mensheid verdriedubbelde zichzelf binnen een tijdsbestek van vijftig jaar, en werkte dag en nacht om overal, letterlijk tot in de wolken, huizen te bouwen.

'De Franse Revolutie, de rationaliteitscultus van de Verlichting en de wetenschappelijke revolutie zijn drie ijkpunten die voor grootschalige en wellicht te rücksichtsloze ontbossing hebben gezorgd'Tegelijkertijd nam ook het aantal mensen toe dat ernaar verlangde thuis te komen, een thuis te vinden, in hun eigen geest. De dominant geworden productiewijze – mechanisatie en standaardisatie – bleek echter een epidemisch fabrieksvirus dat overal voorverpakte, kant-en-klare consumenten van de lopende band liet rollen, in plaats van ambachtelijk opgevoede, betrokken (wereld)burgers.

Schuurpapier
Vanuit deze achtergrond is het bijna logisch dat de meeste hoogopgeleide Randstedelingen (zijn) blijven hangen, verstrikt raken of zelfs gevangen zitten in het van-dik-hout-zaagt-men-planken-schema: maken en doen, met behulp van gereedschap en materiaal, lijken de enige opties. Vanwege het wijdverbreide onvermogen de potentie van kijken in plaats van grijpen, van aanschouwen in plaats van omhouwen in de praktijk te brengen, tieren verveling en stress welig, zoals schimmel bast aantast – met vermolming als gevolg! In paniek beseffen we allemaal uit hetzelfde (genetisch gemanipuleerde) zaad gekweekt te zijn, zoals monoculturen en aangeplante bossen. Krampachtig beginnen we aan onszelf te knutselen: snoeien, timmeren, schuren en lakken, zonder aandacht te schenken aan de grond waarop en de lucht waaronder we staan, of het (zure regen)water waaraan onze wortels zich laven.

Houtwormen
Er gebeurt alleen iets als de handen uit de mouwen gestoken worden, is het devies. Er moet gebaggerd en geruimd, geheid en gegraven worden, met grote kranen, pikhouwelen en bulldozers. Deze aanpak hevelen we dikwijls ongemerkt over naar het domein van onze geest, die overmeesterd, gecontroleerd, getraind, afgericht, getemd moet worden.

Het boeddhisme is niet tegen het trainen en temmen van de geest, maar beweert wel dat er naast de zweep en suikerklontjes een krachtig(er) alternatief beschikbaar is: meditatie. Stil zitten, wachten, observeren wordt door sceptici vaak weggezet als passief en niet effectief. Of zou het voor sommigen (in het begin) teveel geduld vergen? Zijn we misschien bang te ontdekken uit welk hout we gesneden zijn, hoeveel jaarringen we tellen, en welke houtwormen ons uithollen? Zijn we bevreesd af te dalen in onze donkere onderaardse bodem, om te onderzoeken wat voor soort mineralen en voedingsstoffen er zich daar in hoofdzaak bevinden?

Zal het ons lukken om – met geduld, door blikseminslag, zandstorm, overstroming en gedonder heen – de kiemen van mededogen, gelijkmoedigheid, liefdevolle vriendelijkheid en meevoelende vreugde te laten bloeien, seizoen na seizoen, door weer en wind? Zijn er nog tuinmannen (en –vrouwen) die de ervaring van de natuur op waarde schatten, in plaats van alles in potten en bloembakken te mieperen, alles preventief te bemesten en te besproeien met virulente bestrijdingsmiddelen?

Geestelijke kas
We kappen onze tropische regenwouden, terwijl zich daar nog talloze onontdekte medicijnen (lees: plantenextracten) voor huidige en toekomstige ongeneeslijke ziekten bevinden. Is het niet beter eerst de flora van onze geest heel zorgvuldig te bestuderen, vooraleer voorzichtig te besluiten welke soorten (emoties, gevoelens, intenties, herinneringen, gedachten, beelden enz.) heilzaam zijn, en welke soorten minder of niet? Vervolgens kunnen we leren de helende varianten te cultiveren en de ziekteverwekkers uit te drogen. Dit hele proces van waarnemen, zaaien, wieden en oogsten vindt plaats in onze geestelijke kas – we zijn onze eigen proef- en moestuin, onze eigen hortus botanicus. Maar zelfs het fysieke schijnende harken en ploegen is vaak vooral een kwestie van op het juiste moment bepaalde dode takken loslaten, oude sporen wegvegen, zand strooien over groeven in de grond of valkuilen dempen.

Groene vingers
De solide grond is onze gelijkmoedigheid, de koesterende zon onze liefdevolle vriendelijkheid, de verfrissende wind onze meevoelende vreugde en de verkwikkende regen ons mededogen. Er is geen wezenlijk verschil tussen de boom en de vier elementen: aarde, water, vuur en lucht. Wanneer wordt het zaadje een kiemplantje, het kiemplantje een boom, een boom bloemen en vruchten?

'De solide grond is onze gelijkmoedigheid, de koesterende zon onze liefdevolle vriendelijkheid, de verfrissende wind onze meevoelende vreugde en de verkwikkende regen ons mededogen'We stuiten op de grenzen van de taal: het onderscheid tussen doen en laten, tussen actief en passief, vervalt. In meditatie doen we door niet-doen, een paradox, ontstaan door een begrip en diens ontkenning gelijk te stellen. Binnen de taal heeft dat weinig zin, lijkt het onzin, maar in de ongearticuleerde, nog niet talig bemiddelde levende ervaring blijken zulke tegengestelde termen relatief, of zelfs tot elkaar te herleiden.

We zijn geen geïsoleerde cactus in de woestijn, want altijd diepgaand in interactie, zij het parasitisme of symbiose, met onze gehele habitat. Maar nogmaals, wisselwerking betekent niet automatisch de boel kortwieken met de grasmaaier, want zeker op de lange termijn is het doeltreffender tussen de uitstekende halmen te gaan liggen en je verder te concentreren op de optimale afstemming van licht, lucht, vocht en aarde!


Van de redactie: Dit was voorlopig het laatste artikel van Mick Hartman dat op Bodhitv zal verschijnen. Mick verblijft namelijk sinds bijna een jaar in de boeddhistische gemeenschap Plum Village. Hij schreef dit artikel nog voor zijn vertrek. Wanneer hij weer iets bijdraagt, zetten we dat natuurlijk met veel plezier weer online! Zijn eerste ervaringen in Plum Village zijn in ieder geval hier te lezen, in de vorm van een zesdelige serie...

Succes Mick!

Social media