Serie: het boeddhisme van alledag, 2

• Auteur: Gastauteur Bodhitv
• Geschreven op: 11-03-2010
• Reacties: 0
• Waardering: 2,9 Sterren
• Tags:
  • moraliteit
  • vrijgevigheid
  • liefdevolle vriendelijkheid
  • energie

De Wallen

Luc Carrière en Johan Aanen halen alledaagse plekken en uitgaansgelegenheden langs een boeddhistische meetlat door te kijken welke boeddhistische deugden (paramita’s) ze tegenkomen. In deel twee van drie: de Wallen.

Sila parami, moraliteit, juist handelen
Het is laat in de middag op de Oudezijds Voorburgwal. De meeste werkende mensen gaan richting huis, behalve degenen die in de horeca werken, of op de Wallen. Welke boeddhistische deugden gaan we hier tegenkomen?

De Paramita’s van de wallen

SĪLA – heilzaam gedrag in woord en daad. Deze deugd verwijst naar een handelen dat is gegrond in vrijheid, dat wil zeggen, handelen dat niet is bepaald door aantrekking (begeerte) of afstoting (haat). Handelen vanuit begeerte houdt gejaagdheid en dorst in stand. Je probeert met alle macht je dorst te lessen, maar je zoekt de bevrediging waar deze niet is en rent voorbij aan de bron in jezelf. Handelen vanuit afkeer is bedoeld om problemen te verdelgen, maar houdt een houding in stand waarin dat wat aan je verschijnt nooit voldoende voor je is. Je schept of versterkt de gewoonte om de werkelijkheid te filteren op zaken die niet in orde zijn en schept daarmee een chronisch onvoldaan leven voor jezelf. Een leven vanuit vrijheid van begeerte en afkeer is daarentegen in harmonie met wat er is, in en buiten jezelf. Je ervaart een stabiele basis van vrede die op natuurlijke wijze tot uitdrukking komt in de wereld. 
DĀNA – mildheid en onsterfelijke liefde. Ook is het de deugd van volmaakte vrijgevigheid. Deze deugd is het resultaat van een inzicht in onze werkelijke identiteit, namelijk een identiteit die niet onafhankelijk bestaat van alle andere bestaanselementen. Er kan dus ook niet werkelijk sprake zijn van bezit, omdat wij als niet-losstaande wezens niets kunnen hebben, maar slechts kunnen zijn. Onze identiteit is verweven met het totale bestaan. Dit vreugdevolle besef maakt de mens vrij te geven wat hem of haar ter beschikking staat, zonder te denken dat die daarmee iets verliest dat van belang is voor zijn voortbestaan.
METTĀ – liefdevolle vriendelijkheid. Mettā (Maitri in het Sanskriet) is de centrale kwaliteit van de komende Boeddha: Maitreya. Deze komt tot uiting in de zittende houding van Maitreya, die zijn bereidheid continu op te staan voor andermans leed weerspiegelt. De actieve naastenliefde die Maitreya symboliseert en belichaamt is het resultaat van het inzicht in de intrinsieke eenheid van al wat bestaat. In die onbaatzuchtige liefde worden gevoelswarmte en het heldere schouwen gecombineerd en gesmeed tot zuiverheid en stevigheid als van een diamant. Liefdevolle vriendelijkheid is een houding en een handelen dat voortkomt uit een spontane ontferming over alle lijdende wezens.
VIRIYA – gebundelde kracht die zich richt op een enkel doel. Deze deugd wordt gesteund door een eenpuntige aandacht en een zuivere intentie. Een gefragmenteerde geestestoestand versplintert ook de energie die tot onze beschikking staat. Elk object van aandacht trekt ons dan een andere kant op. Door al onze activiteiten te zien als een poging om verlichting te bereiken kunnen we onze energie weer kanaliseren. Onheilzame daden worden gekenmerkt door onsamenhangend denken en een doelloze levensinstelling. Heilzame daden worden juist gekenmerkt door doelgerichtheid, door viriya.Een vraag die je vanuit boeddhistisch perspectief al vrij snel kunt stellen is: is sekswerken wel moreel verantwoord? Begeerte is nu eenmaal een van de centrale ondeugden in het boeddhisme. Toch heeft prostitutie zekere maatschappelijke voordelen. Een van de meest duidelijke is wel dat mannen niet om seks verlegen hoeven te zitten en dus hun begeerte niet hoeven op te kroppen om er vervolgens andere vrouwen mee lastig te vallen. Je kunt dit zelfs zien als therapeutisch werk en dus als een vorm van heilzaam gedrag. Het is echter de vraag of de hoeren zelf er zo over denken.

Wie zonder zonde is werpe de eerste steen. Weinig oordelen zijn zo moeilijk uit te spreken als morele. ‘Goed’ en ‘kwaad’ zijn clichés, want het zit altijd ingewikkelder dan deze termen doen vermoeden. Hoererij bestaat door een complex van voorwaarden en oorzaken. De hoeren, de pooiers, de hoerenlopers, hun naasten of het gebrek daaraan, de staat, de samenleving. En jij?

Dana parami, vrijgevigheid
Ondanks dat prostitutie ook gewoon arbeid is en volgens velen nog wel het oudste beroep ter wereld, blijft het een vak apart. Wat brengt vrouwen ertoe hun lichaam te verkopen? Vinden ze hun werk overwegend prettig, of juist helemaal niet? Wordt het werk nooit saai? Op die vragen zouden we wel eens te weten zouden willen komen. Maar ondanks dat de prostituees hun meest intieme delen met vreemdelingen delen, zijn ze minder vrijgevig als we ze vragen of ze een klein interviewtje willen doen. Met een zakelijk gezicht wordt er gezegd: ‘You pay, fifty bucks’. Dit antwoord zegt misschien al iets over het plezier van het werk. Toch jammer.

Metta parami, liefdevolle vriendelijkheid
Terwijl we door de Rosse buurt lopen, komen we regelmatig zorginstellingen tegen, bijvoorbeeld een EHBO-post en ‘De Gastenburgh’, een opvangcentrum van het Leger des Heils. Het zijn plaatsen waar liefdevolle zorg wordt geboden vanuit christelijke organisaties of vanuit de verzorgingsstaat. Tot voor kort werd er ook zorg verleend door de Zusters Augustinessen, maar die krijgen onvoldoende nieuwe aanwas en worden ouder.

Margreet (21) deed vrijwilligerswerk voor het centrum van de Zusters: ‘Ik werkte er als portier. Ik deed de deur open voor de meisjes en zag erop toe dat er geen vreemde mannen binnenkwamen. Ze moesten telkens hun sleutel inleveren, zo hielden we ook wat toezicht op de meisjes. Ik maakte altijd gezellig een babbeltje met de Zusters of met de meisjes. Dat maakte mijn werk niet alleen goed voor de maatschappij, maar ook leuk om te doen.’

Aan de rand van de Wallen staat de Chinese He Hua tempel, een boeddhistische lotus in de modder. Ook van daaruit wordt er vrijwilligerswerk gedaan, op dit moment binnen de Chinese gemeenschap zelf. Bodhitv-redacteur en medewerker van de tempel Guan zou ook graag buiten de gemeenschap de handen van Avolikateshvara belichamen.

Net als Guan zijn er veel Nederlandse boeddhisten die hun ideaal van liefdevolle vriendelijkheid niet alleen in hun geest willen verwerkelijken maar ook in de maatschappij. Daar past bij dat je je inzet voor de minst bedeelden. Franciscanen noemen zich ‘minderbroeders’, broeders van hen die het minder hebben. Daar willen veel boeddhisten wat van leren: minder mediteren en meer soep scheppen.

Viriya, energie
Zo kan het niet langer. Dat vond de gemeente Amsterdam een aantal jaren terug. Eerder werden de Wallen gezien als toeristische trekpleisters of zelfs als vrijplaats, maar er gebeurt inmiddels te veel ellende; te veel drugshandel, bendes, loverboys en vrouwenhandel. De gemeente begon een offensief.

Nu worden bordeelhouders onder druk gezet en steeds meer panden opgekocht. Wat dat oplevert zien we aan de hoerenramen waar nu mode wordt uitgestald, ‘Red light fashion’ heet het (de lampen worden gesponsord door Philips).

Ook is er ruimte voor artistieke projecten. In één van de voormalige ramen zit nu een apparaat dat je kent van de FEBO. Als je er een paar euro in stopt, doe je één van de raampjes open en krijg je een plastic ring, waar je bij de FEBO een vette hap zou krijgen. Er staat boven: ‘Be nice to a girl, buy her a ring.’

Slotbeschouwing
Er is veel ellende op de Wallen, van seks uit frustratie tot vrouwenhandel. Aan de andere kant zijn er veel individuen en organisaties actief die steun en toevlucht verlenen. De gemeente, christelijke organisaties, en wellicht op een dag ook boeddhisten, die als mythische bodhisattva’s nederdalen ter helle om alle levende wezens te bevrijden.


Lees ook deel 1 van de serie...

Stuur dit artikel door