Verhalen uit Plum Village, deel 5

Mick Hartman

• Geschreven op: 01-02-2010
• Reacties: 1
• Waardering: 2,8 Sterren
• Tags:
  • Thich Nhat Hanh
  • Plum Village
  • mindfulness

Onze eigen Mick Hartman besloot deze zomer door te brengen in de boeddhistische gemeenschap van Thich Nhat Hanh, Plum Village. Hij zette zijn ervaringen op papier. Hier deel 5, waarin hij vertelt over de halfjaarlijkse Health Retreat.
Frankrijk, september 2009

Health Retreat

Van 11 tot 18 september was ik een van de circa 120 deelnemers aan de halfjaarlijkse  Health Retreat in New Hamlet, één van de vier Plum Village complexen in Zuidwest Frankrijk. De retraite wordt georganiseerd door een van de oudere Vietnamese monniken, als voormalig arts in de Chinese en Westerse traditie een fervent voorstander van matiging in het bijzonder van matigheid in het algemeen.

Het programma
Het programma deze week is anders dan leken gewend zijn gedurende reguliere retraites. Mindfulness - het hart van de beoefening in Plum Village - wordt, meer nog dan normaal, zo veel mogelijk belichaamd. Dagelijks zijn er vier ‘blokken’ van drie kwartier tot anderhalf uur lichaamsbeweging en -ontspanning.
Een extern vijfkoppig team uit Parijs biedt op uitnodiging Integral Tai Chi sessies aan, de abdes van Lower Hamlet (de Nederlandse Sister Jina) verzorgt yogalessen voor soepele gewrichten en een betere spijsvertering, een specialist in vechtkunsten geeft Qi Gong-lessen (rek- en strekoefeningen met een bamboestok). Naast de gebruikelijke loopmeditatie, maken we trektochten door de heuvels.
‘s Ochtends, nog voor de meditatie, is er een sessie van twintig minuten prosterneren in hoog tempo, voor de liefhebber. Dit alles afgewisseld met het zogenoemde total relaxation, een bewuste ‘body scan’ met behulp van de ademhaling, en gecombineerd met een aangepast dieet: gestoomde groenten, rauwkost, bruine rijst, zonnebloempitten en sesamzaadjes tegen twaalven, de rest van de dag ‘slechts’ bouillon of rijstwater.

Wederopstanding
In de loop van de week kom ik beetje bij beetje of meer en meer ‘thuis’ in mijn lichaam. De constante lichaamsgeoriÎnteerde beoefening en bewustwording activeert het dimlicht in mijn fysieke binnenkamer - om van een verlegen waakvlam weer een brandende toorts te worden. Alsof je vanuit een droom ‘terugvalt’, met een schok, in je lichaam, maar dan terwijl je al wakker bent. Alsof je per ongeluk een tijd op je eigen been gezeten hebt, en dat nu plots merkt, omdat het bloed weer gaat stromen en de zenuwen hun gevoel weer geven.
Zoals het je onverhoeds begint te dagen, op school of in het museum, dat het tentoongestelde skelet Écht een Écht mens is geweest, van vlees en bloed - zoals jijzelf! Dat je niet alleen een lichaam hebt - in bruikleen, te huur of als wegwerpartikel, maar dat je dit kwetsbare lichaam nota bene bent, dat ademt, voedsel verteert, zich beweegt, en (hoe is het toch eigenlijk mogelijk?) LEEFT! Alan Watts zei al: ‘We do not come into this world or into this body. We grow out of it.’
Ik ben geen gast of bezoeker van ‘mijn’ lichaam, noch de rechtmatige eigenaar. Er is geen opperbevelhebber in/aan het hoofd, die als een poppenspeler aan de touwtjes van mijn ledematen en lendenen trekt. Zodra ik me bewust wordt van mijn lichaam als geheel, als aan den lijve doorvoelde ervaring, strekt en heft de arm zichzelf, grijpt de hand eigenhandig, buigt het been zich zomaar, want ‘dit’ lichaam en ik zijn één geworden, in de vorm van zintuiglijke (externe prikkels) en propioceptieve (interne prikkels) aandachtigheid. Een neuroloog zou zeggen: de body map in je brein ontwikkelt zich van grofsoortig (impressionistisch) tot fijnmazig (hyperrealistisch), oftewel: wordt gedetailleerder en ontvankelijker voor subtiele signalen.
‘We do not come into this world or into this body. We grow out of it’
(Hoe) zit ik in mijn vel?
Ik liep, stap voor stap, over de weg, en was niet langer, enigszins overdreven gesteld, een ‘omgekeerd’ fantoom (iets niet voelen wat er wél is). Geen hoofd op pootjes of lange poten, maar een heus organisme, vol van of met bedrijvige organen, een kloppend hart, een hoop klieren, en ontelbare coöperaties van cellen. Had jij dat ooit kunnen uitvinden of ontwerpen alvorens geboren te worden?
Achter mijn mond, keel en slokdarm bevindt zich geen zwart gat, dat zich uitstrekt tot mijn anus (ja, zo heet dat nu eenmaal!), maar een werkzaam verteringsstelsel. Wat zouden we eigenlijk dankbaar moeten zijn, bloedsomloop na bloedsomloop, ademhaling na ademhaling, ontlasting na ontlasting, want wie doet dat allemaal voor ons, gratis en voor niets? Zouden we ons hart, onze nieren, lever, longen en al die andere lichaamsdelen niet dagelijks op onze blote knietjes moeten bedanken, voor hun trouwe dienst, waarvan wijzelf - of althans, wie we denken te zijn - absoluut afhankelijk blijven, letterlijk voor de rest van ons o zo dierbare leven?
Ook belichaamd zijn, is een kwestie van geven, in de vorm van voldoende rust en beweging en de juiste voeding, en nemen. Wie zichzelf, dat wil zeggen zijn* lichaam dwangvoedert en diens bewegingsvrijheid belemmert, krijgt er chronische klachten en ziekte voor terug. En dat is zonde, want in potentie is het zo’n geweldige gift, van onze ouders; voorouders; van het hele universum!

Openbaring
Kijk nou, mensen, kijk nou, het is een nog groter wonder dan de twee beren die broodjes smeerden, nog groter dan de over het water lopende Jezus Christus: ik zie, met eigen ogen, kleuren en vormen; ik voel druk en warmte, met mijn huid; ik ruik geuren, met mijn neus; ik hoor geluiden, met mijn oren; ik proef smaken, met mijn tong. Wat een onvoorstelbare rijkdom en diversiteit, wat een wijds spectrum aan beschikbare indrukken - het is om stil van te worden.
Het is onmogelijk ieder moment opnieuw tienduizend keer ‘amen’ of ‘bedankt’ te zeggen, hardop noch in mezelf, tegen het bestaan als zodanig, tegen de totale realiteit, maar toch zijn het stuk voor stuk cadeautjes, welkomsgeschenken. ‘Welkom in deze wereld’, zegt de schone bloem, ‘welkom in deze wereld’, zegt ook de smerige, afvallige schaamhaar in de pispot. En als je goed luistert fluisteren ze zonder woorden: ‘You’re alive, You’re alive!’.
Loop een willekeurige winkelstraat in en wees zelf ook een profeet, wordt desnoods voor gek verklaard, maar roep tegen de mensen, schreeuw uit volle borst: Jullie leven, verdomme, jullie leven. Kijk dan, daar, en daar, loopt iemand. Ik kan spreken. Zien jullie mij? Horen jullie me? Ja...? Echt...? Is het geen wonder, mensen? Geloof me, alsjeblieft, de wonderen zijn uw, mijn en de wereld nog niet uit!

Eureka!
Alles, inclusief je diepste doodsangst, je meest triviale woordgrap en je grootste bron van verveling, is een wonder! Begrepen? Laat dat je nooit afpakken, want weten wij veel!? Nee, precies. Daarom is voortdurende verwondering en liefde (waarover later meer) onze noodzakelijke existentiële zuurstof!

Dus ook het feit dat je deze geordende flikkerende friemeltjes op zoiets fenomenaals als een computerscherm begrijpt, dat ze iets betekenen voor, deze gelinieerde wirwar aan zwarte stipjes en lijntjes...!

*(of ‘haar’, uiteraard)

Lees ook deel 4...

Social media