Verhalen uit Plum Village, deel 3

Mick Hartman

• Geschreven op: 07-01-2010
• Reacties: 0
• Waardering: 3 Sterren
• Tags:
  • Thich Nhat Hanh
  • Plum Village
  • mindfulness

Onze eigen Mick Hartman besloot deze zomer door te brengen in de boeddhistische gemeenschap van Thich Nhat Hanh, Plum Village. Hij zette zijn ervaringen op papier. Hier deel 3, waarin hij vertelt over de ‘lazy period’, vasten, verslaving en een grote doorbraak.

Na de intense en soms hectische zomerretraite van vier weken, brak de zogeheten lazy period aan – 14 dagen zonder programma, behalve ontbijt, lunch en diner. Alle gasten vertrekken, vrijwillig of op verzoek. Officieel is Plum Village gesloten, met uitzondering van een aantal long-term lay-friends. Oftewel: vakantie voor de monastics. Een deel van de monniken staat vroeger op en mediteert meer, een ander deel verlaat het klooster voor een trip in de Pyreneeën.

Ik vouw mijn tent op, pak mijn spullen, en daal af naar Son Ha (vertaald: Voet van de Berg) Temple, het kleine broertje van Upper Hamlet, op ongeveer tien minuten lopen. Er wonen een stuk of twaalf tot vijftien monniken en doorgaans drie tot zeven (jonge)mannen zoals ikzelf, die voor langere tijd blijven. Enkele van hen zijn aspirant – waarschijnlijk worden zij komende winter (ergens in januari) ingewijd, tot novice.

Fasting and Eating for Health
Naar aanleiding van een in mijn ogen revolutionair boek – Fasting and Eating for Health, Dr, Fuhrman – besluit ik tien tot veertien dagen te vasten (uitsluitend water). Dat was overigens niet de enige reden. ‘s Ochtends bestaat de maaltijd hier uit 4-granenpap met kaneel en soja- of rijstmelk, waar je naar believen pinda’s, zonnebloempitten of rozijnen aan toe kunt voegen. Verder liggen er bakken vol (on)gesneden brood, met als beleg sesampasta, jam of hummus en schalen fruit, variërend van verse pruimen, vijgen, Japanse peren, appels, bananen, sinaasappels en meloen. ‘s Middags en  ‘s avonds is er warm eten – soep, rijst, ovenschotels, groenten, salade enz. Deze rijkdom aan voedsel in buffetvorm (zelf opscheppen), in combinatie met een sluimerende rusteloosheid van geest, deed mij stelselmatig te veel verorberen.

Mijn leven lang ben ik vatbaar geweest voor en heb ik mij overgegeven aan obsessies (bij vlagen), onder andere: zwarte-piet-spelen, sjoelen, darten, dominoën, pingpongen, voetballen, msn-en, playstationen, surfen op het Internet, lezen, schrijven. Van geboorte fanatiek, gedreven door de beloning van het beter worden, of het beter zijn dan anderen, gedroeg ik mij ook op het gebied van zinnelijke bevrediging dikwijls als een pitbull. Eenmaal genoten van de smaak van een heerlijk zoetig, zout of hartig gerecht, vroegen mijn instincten en papillen om ‘meer, meer, meer’.
'Mijn leven lang ben ik vatbaar geweest voor en heb ik mij overgegeven aan obsessies (bij vlagen), onder andere: zwarte-piet-spelen, sjoelen, darten, dominoën, pingpongen, voetballen, msn-en, playstationen, surfen op het Internet, lezen, schrijven'
In Plum Village is het de bedoeling je niet exclusief of primair te richten op bewustzijnsobjecten (iets of iemand buiten jezelf), maar je bewustzijn zelf tot object van concentratie te nemen. Omdat er hier relatief weinig gelegenheid is voor conventionele verstrooiing (tv, pc, mobiel, I-pod, social talk, hobby’s, uitjes etc.), werd ik telkens, onderhuids of onloochenbaar, geconfronteerd met de habit energies of my mind. In plaats van die impulsen, die reflexen geduldig te aanschouwen zonder ze te volgen, hoe moeilijk ook, schakelde ik regelmatig over op de automatische piloot.

In potentie...
Thich Nhat Hanh zei eens: Wij zijn, allemaal, in potentie, niet alleen Buddha’s, heiligen of helden, maar ook verkrachters, moordenaars en beulen. De keren dat ik in de ban was van begeerte, maakte ik mij schuldig aan stelen (hele broden, dozen koekjes, potten tahin, uit de voorraadkamer), liegen (ontkennen), veinzen, verschuilen, verdraaien enz. Wat dat betreft verschilde ik in die uren niet wezenlijk van een junkie, een verslaafde, een psychoot, een autist, een neuroot, een schizofreen, een sadomasochist. Geen enkele hoeveelheid common sense, medische feiten en statistieken (over de risico’s en fysiologische schade van vreetbuien) kon me tegenhouden. Consequent voelde ik na zo’n ‘kidnap-episode’ spijt, schaamte, wanhoop, vrees en vooral zelfverachting.

Mijn gezondheid ging – logischerwijs -  langzaamaan achteruit. Omdat het ontgift (plus talloze andere heilzame effecten heeft op het lichaam) en ik wenste te bewijzen dat ik me once and for all kon onthechten van vleselijke, excessieve verlangens, begon ik te vasten. Het grootste deel van de dag lag ik op bed, lezend in het fenomenale Engelse blad Resurgence (aanrader!). Tijdens de zesde en zevende nacht werd ik bestookt door een stortvloed aan beelden van en herinneringen aan fast food, snacks, al het ‘verbodene, kwalijke en asociale’, van suiker-, vet- en zuivelproducten tot vlees, vis en kipnuggets (vrij extreem voor een principieel vegetariër c.q. veganist, sinds respectievelijk vier en twee jaar). Mijn verstand verzon alle voorstelbare smoesjes en excuses om de laakbaarheid van zulke mental formations te bagatelliseren, en om hen om te zetten in snode scenario’s en valse voornemens. De tirannie van de tong is ongelofelijk.

Oh nieren, vergeef mij!'Begeerte is niet alleen, of pas, aanwezig in de hunkering naar zoiets grofsoortigs als een ‘broodje bal’ of slagroomtaart, maar manifesteert zich reeds in betrekkelijk onopvallende, schijnbaar onschuldige handelingen'
Na 8,5 dag ben ik gestopt, omdat ik fysiek anders te veel zou verzwakken. In een speciale meditatiesessie heb ik mijn hart, lever, nieren, lymfeklieren en overige organen en weefsels, in liefdevolle aandacht om vergiffenis gevraagd, voor het periodieke misbruik. Zij moesten altijd, zonder pardon, het zware, vuile werk opknappen. Ik heb hen bedankt, dat ze me in leven hebben gehouden, en dat ik überhaupt nog leef. De angel en het venijn van de herhaaldelijke ‘aanvallen’ op mijn ingewanden, belemmerde (de ontwikkeling van) integriteit en authenticiteit.

Begeerte is niet alleen, of pas, aanwezig in de hunkering naar zoiets grofsoortigs als een ‘broodje bal’ of slagroomtaart, maar manifesteert zich reeds in betrekkelijk onopvallende, schijnbaar onschuldige handelingen. Bijvoorbeeld: het ongeduld om goed te kauwen (overhaast, of te snel slikken), het nemen van te grote happen, achter elkaar doorlepelen (zonder pauzes, stiltes), spanning in vingers, handen, armen, schouders, nek, of tics. Een karaktertrek of gewoonte verraadt zichzelf in de meest marginale details. Precies dat maakt het nochtans mogelijk elk moment te leren jezelf actief te transformeren, te bevrijden van benauwende conditioneringen en niet als een soort passief slachtoffer te wachten op innerlijke tsunami’s.  

Toch zat ik ook in de etmalen volgend op mijn vasten nog steeds vast, zij het in mijn hoofd. Ik bleef trachten via gedachten mijn lijden te verzachten. Tot ik de waarschuwing ´Keep out of your mind’ als mantra ging gebruiken, en een gedichtje schreef:

De geest moet uit de fles
Vogeltje,
Lief, klein vogeltje
Kom toch uit je kooi, alsjeblieft...
Je kooi van me(n)tale (be)grippen.
Het deurtje is niet op slot,
Staat op een kiertje.
Steek je koppie eens naar buiten.

Dat bol- en traliewerk lijkt misschien veilig,
Maar plukt je telkens kaal,
Doet je verkrampen op je zitstok
Zo leer je nooit vliegen,
Nog minder te vallen.

Spring er af, kom er uit,
Lief, klein, kwetsbaar vogeltje.
Hup, de wijde wereld in!
De avond erop, tegen half elf, in mijn slaapzaal, donker, met slechts wat schaduwen en contouren zichtbaar, kwam ik ‘zomaar’ in een ruimere bewustzijnstoestand terecht – wat men wel een ‘mystieke eenheidservaring’ noemt. Nooit eerder voelde ik me zo onvoorwaardelijk thuis in deze wereld, wat er ook moge gebeuren (belonging). Ik werd verzadigd door een immens gevoel van vertrouwen, geluk en dankbaarheid. Voorheen netelige, intellectuele dilemma’s als Wie ben ik? en Wat is de zin van het leven?, werden lachtertjes. Geen seconde ben ik gescheiden van mijn vader, moeder, vrienden of wie dan ook, in die non-dualistische c.q. non-discriminatieve geestesgesteldheid. In de ervaring is bewustzijn zonder begin of eind – voor het subject zijn geboorte en dood derhalve louter ideeën, niet een (toegankelijke) realiteit.

Een stem fluisterde voorzichtig: dit is een heuse doorbraak! (De valkuilen van die uitspraak en impliciete attitude zal ik tezijnertijd verwerken, in een van mijn toekomstige artikelen).

Volgende keer schrijf ik echter over de Youth Retreat, die in de laatste week van augustus plaatsvindt.

Je ‘zonden’ belijden is, behalve wellicht onbehoorlijk exhibitionisme, ook een opluchting. Beginning Anew.

Hartelijke groet,

Mick

Lees ook deel 2...

Social media