Verhalen uit Plum Village, deel 2

Mick Hartman

• Geschreven op: 16-12-2009
• Reacties: 1
• Waardering: 2,7 Sterren
• Tags:
  • Thich Nhat Hanh
  • Plum Village
  • mindfulness

Onze eigen Mick Hartman besloot deze zomer door te brengen in de boeddhistische gemeenschap van Thich Nhat Hanh, Plum Village. Hij zette zijn ervaringen op papier. Hier deel 2, waarin hij vertelt over zijn ervaringen van ‘niet-zelf’: 'Er is geen schrijver, er zijn alleen de woorden. Er is geen lezer, er zijn alleen de woorden.'
Frankrijk, juli 2009

In de derde en vierde week van mijn verblijf in Plum Village leer ik – door het leven in een gemeenschap – steeds sterker en steeds scherper hoeveel we als mensen op elkaar lijken, hoeveel overeenkomsten er zijn. We werken, lopen, eten en zitten hier samen, in companionship, zonder dat het ten koste gaat van onze privacy.

Gedurende de dag zijn er genoeg gelegenheden om je even terug te trekken, om even alleen te zijn. Maar het delen van en in de meest basale behoeften en taken van levensonderhoud brengt anderen, zelfs volslagen onbekenden, dichterbij. Het maakt het mogelijk veel natuurlijker, spontaan zelfs, sympathie en begrip te voelen, voor hen. Terwijl thuis – gemiddeld genomen veel meer afgezonderd – de verschillen tussen mij en ‘de rest’ steeds groter, steeds opvallender werden, waardoor ik eerder verwijdering, vervreemding en veroordeling ervaarde dan wederzijdse of onderlinge toenadering en waardering.  
Wanneer ik mezelf echt open, aandachtig luister en direct vanuit mijn hart spreek of zwijg, wordt iedereen bijzonder (interessant), valt er van iedereen iets te leren, ongeacht hoezeer ik het verder ‘eigenlijk’ ook oneens mag zijn met deze of gene. We proberen niet onszelf, maar de ontmoeting, de beoefening van mindfulness, het gedeelde mens-zijn centraal te stellen. Er is altijd wat te geven en te ontvangen – op zijn minst her- en erkenning, aanwezigheid, stilte, een glimlach, een hand.

Geschiedenis van de mensheid
Als je jezelf vergeet terwijl de ander spreekt, kun je in elk van zijn of haar gebaren, woorden, gezichtsuitdrukkingen, de geschiedenis van de hele mensheid ontdekken. In een enkele glimlach, in een enkele omhelzing, zien we de glimlach, zien we de omhelzing van alle mensen, van alle tijden. Als we zo luisteren en kijken, komen verleden en toekomst beschikbaar in het nu. Tijd wordt eendimensionaal. In ieder mens kun je je hoogsteigen moeder, je hoogsteigen vader terugzien. Sterker nog: je ziet jezelf.

Voor een dharma talk van Thich Nhat Hanh liep ik van Upper (voor monniken en mannelijke leken) naar Lower (voor nonnen en vrouwelijke leken) Hamlet, met in mijn hoofd een citaat uit een van zijn boeken:

“In the beginning we believe that there must be someone in order for the breathing to be possible. There must be someone in order for the walking to be possible. But in fact the walking, the breathing is enough; we don’t need a walker, we don’t need a breather. We begin to touch the reality of no-self. There is only the breathing going on, there is only the walking going on.” - p.7, Breathe, you’re alive,

Ik zei tegen mezelf, tijdens mijn wandeltocht van circa 45 minuten:

Er is niemand die ziet, er is alleen het zien. Er zijn slechts vormen en kleuren.

Er is niemand die hoort, er is alleen het horen. Er zijn slechts geluiden.

Er is niemand die voelt, er is alleen het voelen. Er zijn slechts gevoelens.

Er is niemand die denkt, er is alleen het denken. Er zijn slechts gedachten.

Dit lichaam is niet van iemand, er is alleen het lichaam. Er zijn slechts handen, voeten, armen, benen, hoofd, romp.

Er is niemand die leeft, er is alleen het leven.

No comment
Nooit eerder ondervond ‘ik’ zo’n diepe vrijheid, vrede en ontspanning. Grenzen tussen buiten en binnen, tussen mij en mijn, tussen jou en mij vervaagden. De non-stop commentator verstomde! De obsessie met mijn eigen, persoonsgebonden biografie richting verleden en toekomst werd minder. Het tekort-syndroom (de instinctieve vrees, als permanente achtergrondruis, jezelf tekort te doen of tekort gedaan te worden, het voortdurend aangetrokken of afgestoten worden) en controle-syndroom verloren hun ijzeren greep. Doodsangst nam af, want wie of wat sterft er eigenlijk? Wat een last, wat een druk, wat een verwachtingen, verplichtingen, zorgen vielen er van mijn schouders. Drie kwaliteiten verzadigden mijn geest: humor, liefde en verwondering.
Zodra je het gevoel krijgt ergens op te wachten, is dat slechts een indicatie, een herinnering dat je niet in het hier en nu leeft, je niet bewust bent van de ademhaling en of je lichaam
Normaliter ben ik geneigd op ongewenste zaken in mezelf en in de wereld te reageren in termen van (een wed)strijd. Ik wil ze overwinnen, ontwortelen, de hoek in staren. Nu drong plots tot me door dat die aanpak krampachtig en geforceerd is, gebaseerd op geweld, met als gevolg: stress, spanning en een soort mentale auto-immuunziekte. Langzaam raakte ik bevangen door een aangename speelsheid, lichtheid en existentieel relativeren. Niet vanuit onverschillig- of onverantwoordelijkheid, maar vanuit een waterachtige intelligentie. Jezelf niet TE serieus nemen, is een waarborg c.q. voorwaarde om los te laten, ontvankelijk te blijven, gepast te handelen in veranderende omstandigheden.

Wereld, centrum van jezelf
Dankzij het vrij(er) zijn van mezelf (gekarakteriseerd door bezit- en nutsrelaties tot dingen, dieren en mensen), was ik meer en meer bij machte ‘te houden van’. Een overgang van zelf centrum van de wereld willen zijn naar de wereld het centrum van jezelf laten worden. In het laatste geval wordt liefde van en voor (al) het leven mogelijk. Amor Fati, zoals Nietzsche zei: volmondig JA zeggen tegen je ‘lot’, ongeacht diens/haar toevallig- of noodzakelijkheid. Wachten bestaat trouwens niet. Zodra je het gevoel krijgt ergens op te wachten, is dat slechts een indicatie, een herinnering dat je niet in het hier en nu leeft, je niet bewust bent van de ademhaling en of je lichaam. Want elk moment is een ervaring, is leven, is rijk aan in-formatie.

De hoogste discipline is verwondering, verwondert kunnen worden, door alles en iedereen, altijd en overal. Dat is nieuwsgierigheid, leergierigheid, engagement in de praktijk. Een houding van onderzoek, van verwelkoming, van zorg (care). Het is de moed of durf (iets) niet te weten, het je toe laten eigenen door iets dat groter is dan jezelf (de wereld nota bene!). Niet beperkt tot ons voormalige atomaire, ondeelbare zelf, ontwikkelen we ons als veelvoudige interactie. Het ogenblik dat ik jou zie, zijn we letterlijk en figuurlijk van elkaar afhankelijk. Wij zijn het contact, niet de punten.

Volgende keer zal ik een aantal dieptepunten in mijn verslag verwerken, om jullie een waarheidsgetrouwe indruk van mijn tijd en belevenissen hier in Zuidwest Frankrijk te geven.

Tot dan, beste kameraden - broeders en zusters (zoals ze hier zeggen)!

Mick

Lees ook deel 1...

Social media