Verhalen uit Plum Village, deel 1

Mick Hartman

• Geschreven op: 09-12-2009
• Reacties: 0
• Waardering: 2,9 Sterren
• Tags:
  • Thich Nhat Hanh
  • Plum Village
  • mindfulness

Onze eigen Mick Hartman besloot deze zomer door te brengen in de boeddhistische gemeenschap van Thich Nhat Hanh, Plum Village. Hij zette zijn ervaringen op papier. Hier deel 1...
Frankrijk, juli 2009

Mijn eerste week in Upper Hamlet, een gedeelte van Plum Village, stond, samen met veertig tot vijftig monniken en ruim twintig lay staff members, in het teken van voorbereidingen voor de jaarlijkse maandlange zomerretraite. Binnen zeven dagen zouden we namelijk 350 gasten gaan verwelkomen, en dat vereist soepele onderlinge communicatie en coordinatie, een heldere taak- en teamverdeling en een duidelijke planning.

Voorheen besefte ik niet hoeveel organisatie er nodig is, en hoeveel werk er verzet dient te worden, om zo'n grote retraite mogelijk te maken. Inmiddels sneed ik al vele kniehoge kisten groenten, scheidde ik afval, laadde ik kratten boodschappen uit, hielp ik met afwassen, koken, het schoonmaken van de eetzaal, met het verplaatsen van stapels stoelen en verschoten bamboe, met het ruimen van puin en met het rondleiden van nieuwe bezoekers. Mijn vaste taak, met drie anderen, is het theehuis draaiende te houden. We zorgen voor de aan- en afvoer van kopjes en schoteltjes, van koud en kokend water, voor koffie, thee, soyamelk, chocoladepoeder en suiker, en proberen de tafels enigszins netjes te houden.

Vierpersoonstent
Ik slaap in een vierpersoonstent, alleen, op een grasveld, naast een grindpad en een lotusvijver, onder de bomen. Het dagprogramma heeft een aantal vaste onderdelen, zoals zit-, loop en werkmeditatie. Verder zijn er wekelijks vier dharma talks (lezingen) van Thich Nhat Hanh, en eens per week een festival of ceremonie. Iedereen behoort ook tot een family (groep van 15-30 mensen), die gezamenlijk, in een kring, lunchen, dineren en dharma sharings (ervaringen, gevoelens, gedachten enz. uitwisselen) hebben.

Zeker de eerste twee weken moest ik erg wennen aan het ritme (05:15 opstaan). ‘s Middags hield ik regelmatig een siësta, omdat ik anders al mijn energie kwijt raakte aan het wakker blijven. Want door de drukte lukte het niet altijd om vroeg genoeg in slaap te vallen, de avond tevoren. Langzamerhand begint mijn lichaam zich echter behoorlijk aan te passen aan de nieuwe tijden en omstandigheden.

Mijn contact met de buitenwereld en het thuisfront (familie en vrienden) is evenmin hetzelfde. Niet tot nauwelijks maak ik gebruik van het Internet of mobiele telefoon. Geen kranten, geen televisie, geen radio. Er komt minder afleiding, minder informatie van buiten op me af, maar des te meer van binnen.

Kijkdoos
De (atmo)sfeer van rust en concentratie verandert mijn bewustzijn geleidelijk in een transparante kijkdoos. Nu pas begin ik voorzichtig te ontdekken hoe wispelturig, hoe prikkelbaar, hoe geconditioneerd mijn geest eigenlijk is. Vergeven van diepgewortelde (latente) angsten, verslavingen, vluchtroutes, automatismen. Vergelijk het met iemand die zijn hele leven een horloge heeft gedragen, altijd wist hoe laat het was, zonder iets te begrijpen van de onderliggende mechanismen die de klok doen tikken, de wijzers doen verspringen.

Meerdere keren reeds werd ik bevangen door een onverklaarbaar onbehagen, alsof mijn geest niet betrapt, niet voortdurend bekeken wilde worden. De geest probeert krampachtig, met al zijn vernuft, terug te krabbelen, te ontkomen aan het zoeklicht van mindfulness. Het is pijnlijk en confronterend (een deel van) mezelf los te laten, af te stoten.

Sinds de bovenbouw van de middelbare school zocht ik antwoorden op de existentiële dilemma's (zin van het leven, wie ben ik, de dood, onbepaalde toekomst, lijden, onwetendheid, liefde etc.) in woorden, in de taal. Ooit zou ik de juiste formulering, de juiste redenering, het juiste ‘De geest probeert krampachtig, met al zijn vernuft, terug te krabbelen, te ontkomen aan het zoeklicht van mindfulness’verhaal vinden. Van die zijnswijze neem ik hier, stukje bij beetje, afscheid. En dat is een schok, een verlies, maar bovenal een bevrijding. Ik begin te begrijpen wat men bedoelt met uitdrukkingen als: het boeddhistische pad en levenskunst. Deze beoefening is nooit af of klaar. Het is een continue praktijk, zonder eindpunt. Om daadwerkelijk en duurzaam ten goede te veranderen, dien ik 24/7 online te zijn. Mindfulness als een fulltime bodyguard, die mij vergevingsgezind doch gedisciplineerd helpt een vrij, volwassen en liefdevol mens te worden.

Zelfoverstijging
Ik loop niet meer weg, of althans steeds minder, voor ongemakkelijke emoties, herinneringen of driften. Zelfoverstijging of transformatie betekent de moed en het uithoudingsvermogen ontwikkelen om bij (je) bewustzijn te blijven, wat er ook gebeurt, wat er zich ook voordoet. Zij het schuld, schaamte, wanhoop, begeerte of euforie. Door de ontelbare geuren, kleuren en smaken van de geest heen (positief, negatief en neutraal) kan stabiliteit, kan gelijkmoedigheid ontstaan. Een rots in de branding, die tot ver onder de zeebodem reikt. Met in zich een vulkaan, die nog slaapt, maar langzaam wakker wordt. Ik voel de warmte van vreugde, mededogen, vriendelijkheid, en vertrouwen stromen, diep van binnen. Hoewel nog slechts haarvaten, met weinig vertakkingen, zijn het in potentie onuitputtelijke bronnen, machtige rivieren.

Tot slot, wat betreft mijn eerste dagboek-bijdrage: in Plum Village leer ik hoe intiem, hoe intens we het leven kunnen ervaren. Mindfulness en concentratie maken het leven (zowel zintuiglijke indrukken als het contact met anderen) echter dan echt, onvoorstelbaar echt. Elk moment wordt dan wonderbaarlijk, is een schat, is een mogelijkheid om te werken met je eigen geest. En zodra je dat eenmaal ervaart, wil je niet anders meer, wil je niet meer terug. Dit is leven, dit is aanwezig zijn, voor jezelf, voor elkaar. Ondanks alles, dankzij alles.

Bedankt allemaal, dat ik hier kan en mag zijn. En ik beloof, ik weet, dat het niet alleen goed is of zal zijn voor mij. Jack Kornfield, een Amerikaanse boeddhistische leraar, zei al: ‘De wereld heeft niet zozeer meer voedsel of olie of technologie nodig. We hebben mensen nodig die inzicht hebben (opgedaan) in de werking van de geest, die generositeit, vrede en liefde kunnen verspreiden, die ons kunnen helpen vrij, gelukkig en solidair te leven.’ Dat is voor mij een zeer aansprekend ideaal, in welke vorm zich dat vroeg of laat ook zal manifesteren.  

Tot volgende keer.

Mick

Social media