Jong en fulltime zen

Marleen van der Leij

• Geschreven op: 03-08-2009
• Reacties: 3
• Waardering: 2,9 Sterren
• Tags:
  • zen
  • onderzoek

Dit artikel is eerder verschenen op Bodhitv

Zijn zenbeoefenaars gelukkiger? Sta je door zen-meditatie beter in het leven? Dat gaat Tom van Dijk (25) de komende vier jaar uitvinden in zijn promotie-onderzoek naar effecten van zen op de werkvloer. Hij is nog maar anderhalf jaar bezig met zenmeditatie maar toch al in opleiding tot zenleraar bij Rients Ritskes, niet de eerste de beste op zengebied. Daarnaast werkt Tom bij Zen.nl in Nijmegen. “Door fulltime met zen bezig te zijn, haal ik meer uit mijn leven.”

“In de zomer van 2006 ben ik begonnen met een beginnerscursus in het Utrechtse Zentrum. Ik had thuis al wat geëxperimenteerd met meditatie en wat gelezen over het boeddhisme. Het zitten bracht mij iets. Ik merkte dat mijn opvattingen over hoe dingen moeten zijn, mij als persoon belemmerde. Meditatie zorgt voor bewustwording van deze denkbeelden en daar ligt voor mij de bevrijding. Vooral in het begin kun je heel snel vooruitgang boeken in je geestelijke conditie.”

Pionier
“Ik ging eens zoeken op internet naar een meditatiecursus en de stijl van Zentrum sprak me aan, het is niet dogmatisch of religieus. Ik zag mezelf zeker niet als boeddhist, dus het praktische van de zenmeditatie en Zentrum sprak me aan. Na een tijdje heb ik me ingeschreven voor een retraite en daar heb ik Rients Ritskes ontmoet, hij is een van de pioniers die zen naar Nederland heeft gebracht.” Na een aantal keer een persoonlijk onderhoud met hem te hebben gehad, vroeg Rients of zijn opleidingstraject tot zenleraar niet iets was voor Tom. “Ik dacht ‘Yes! Dit is het’. Het voelde goed. Ik heb er geen rationele verklaring voor maar ik wilde mijn ontwikkelingsproces doorzetten. Ik wist onbewust dat ik verder moest gaan met zen.”

Fysieke pijn
“In overleg met Rients heb ik mijn baan als onderzoeker opgezegd en drie maanden in een zenklooster in Uithuizen getraind, als onderdeel van de opleiding. Ik heb daar veel geleerd, over verhoudingen in het klooster bijvoorbeeld en hoe het proces van zelfbewustwording daar verloopt, maar ik heb het ook moeilijk gehad. Door het vele mediteren had ik veel pijn aan mijn been, dat was een oefening op zich.”
De opleiding tot zenleraar heeft geen vaste opleidingsduur, het hangt af van je meditatie-ervaring, leeftijd en de intensiteit waarmee je oefent. “Het is hoe dan ook een traject dat een aantal jaren duurt. Zeker als je jong bent, moet je gewoon eerst veel ervaring opdoen met de zenpraktijk en retraites en levenservaring opdoen.” In principe kan iedereen deze opleiding volgen. Het vereist geen vooropleiding of voorkennis van zen. “Er zijn wel kosten aan verbonden, maar als iemand echt gemotiveerd is en geen geld heeft valt er vast wel een mouw aan te passen.”

Onderzoek
Naast zijn opleiding en werk bij Zen.nl is de jonge zenbeoefenaar in oktober 2007 begonnen met een promotie-onderzoek naar de effecten van zen op de werkvloer. De promotor van het onderzoek is Anne Speckens (hoogleraar op het gebied van mindfulness aan de Radboud Universiteit in Nijmegen). 
Wat heeft iemand met een baan aan mediteren? Is hij gelukkiger, heeft ‘ie minder last van stress, hoe ervaart hij de kwaliteit van zijn leven? Tom meet deze zaken bij mensen die net begonnen zijn met zen en volgt hen naarmate ze in het proces vorderen. Deze gegevens vergelijkt hij vervolgens met mensen die niet aan zenmeditatie doen. “Voelen mensen die mediteren zich gelukkiger? Dat is voor mij een belangrijke vraag.”

Op de werkvloer
Ook de belangstelling van bedrijven naar interne meditatiecursussen voor hun werknemers neemt de laatste jaren toe. Bij zo’n cursus geeft een zenleraar minimaal twee dagen een intensieve cursus op de werkvloer. Ook deze cursisten worden in het onderzoek betrokken. “Het is een hectische tijd. Mensen krijgen enorm veel impulsen en informatie te verwerken. Veel meer dan vroeger. Misschien ligt hier een van de oorzaken van de toenemende vraag naar meditatie en geestelijke training.”
“Ik kan alleen maar blij zijn met deze belangstelling. Het imago van zenmeditatie en het boeddhisme verandert ook doordat bedrijven meditatie als trainingsmethode accepteren. Mensen vinden het misschien minder zweverig. Het heeft mijn leven heel positief beinvloed, en ik denk dat het ook voor anderen betekenis kan hebben.”

Volle aandacht
Het onderzoek is onderdeel van de opleiding, die Tom bij zijn zenleraar thuis volgt. “Rients laat mij zien dat je zen kunt beoefenen in alles wat je doet, ook in onderzoekswerkzaamheden. Uiteindelijk wil je de zenpraktijk toepassen in je dagelijks leven, dus is het belangrijk dat je dit ook in een alledaagse setting beoefend. Je leert dat elke handeling een oefening in aandacht kan zijn. De standaard zenklussen zoals in de tuin werken, schoonmaken en natuurlijk mediteren, probeer je met je volle aandacht te doen. Ik ben nu de enige die bij Rients thuis het traject volgt. Hij ontvangt zijn klanten en studenten veelal thuis, dus daar krijg ik ook het een en ander van mee.”
“Het is moeilijk in woorden uit te leggen wat zen voor mij betekent. Het betekent veel voor me. Om constant in dat proces te zitten en aan je geestelijke groei te werken is in feite een grote luxe. Het is ook spannend en uitdagend om je steeds te ontwikkelen. En als je jezelf niet dwingt om verder te gaan, doet de leraar dat wel.”

Lange weg
 “Ik wil me de zenpraktijk eigen maken. Zenleraar worden is voor mij niet het doel op zich. Ik sta aan het begin van deze opleiding en heb nog een lange weg te gaan. Ik sta ook nog aan het begin van het promotie-onderzoek, dat kan wel vier jaar gaan duren. Later zal blijken of ik er klaar voor ben om zencursussen te geven, nu heb ik dat gevoel zeker nog niet.”
“Het is mooi als jongeren geïnspireerd worden om zich bezig te houden met een trainingsmethode als zen. Ik denk zeker dat zen voor veel jongeren iets kan betekenen. Volgens mij missen veel jongeren uitdaging en focus in hun leven. Ik haal meer uit mijn leven, en hoop natuurlijk dat meer jonge mensen dat mogen meemaken.”

Tomaat
In het kantoortje van Zen.nl hangt een foto van een boeddhabeeld met daarvoor een grote tomaat. Wat betekent dit? “Dit beeld roept zeker vragen op. Wat doet die tomaat daar? Wat heeft dit met de boeddha te maken? Rients heeft de foto gemaakt. Het valt meteen op wanneer je hier binnenkomt en het zet je meteen aan het denken.”

Kijk voor meer informatie op Zen.nl of Zentrum.nl

Social media