Studeren, plicht of plezier?

• Auteur: Luc Carrière
• Geschreven op: 16-06-2009
• Reacties: 0
• Waardering: 2,8 Sterren
• Tags:
  • zen

De studententijd staat bekend als ontspannen en vrolijk, voor sommigen zelfs als de beste tijd van hun leven. Toch gaat studeren niet altijd over rozen. Studiestress hoort voor velen net zo bij studeren als het wonen op kamers. Hoe daarmee om te gaan? Ik vraag zenleraar en voormalig studieadviseur Rients Ritskes om raad.

Volgens Ritskes (foto onder) kan studeren voor iedereen een bron van vreugde zijn: ‘De filosoof Schopenhauer zei al: “Er is niks leukers dan leren.” Ik heb zelf altijd moeite gehad met studeren, tot ik begon te mediteren. Dan train je je aandacht en als je in staat bent om de aandacht bij de boeken te houden, dan is eigenlijk elk boek leuk. Natuurlijk is de ene nog wel leuker dan de ander, maar toch. Als je bijvoorbeeld woordjes in je hoofd moet stampen zit daar de vreugde in dat het op een zeker moment lukt. Ik heb gisteravond een serie van twaalf lezingen afgesloten over het boek ‘Inleiding tot zenboeddhisme’ van D.T. Suzuki. Deze cyclus heb ik al vier keer gedaan, maar ik heb het nu opníeuw gedaan, ik heb het boek opníeuw gelezen, ik heb er nieuwe citaten uitgehaald en: fantastisch! Ik las het boek dertig jaar geleden voor het eerst, maar nu las ik het meer systematisch, meer grondig. Ik heb er meer over nagedacht en waar het over gaat is: als je kunt denken wat je wilt denken en dus baas bent in eigen brein is eigenlijk alles wat je doet een bron van vreugde, ondanks de shit in de wereld.’

'Ik liet bijna alle studenten minstens vier keer per week hardlopen en dat werkte ontzettend goed’

De begindrempel
Ook voor Pam Fluimers, tweedejaars Theologie, kan studeren een bron van vreugde zijn, maar ermee beginnen is een ander verhaal: ‘Van tevoren kan ik tegen het studeren opkijken, maar als ik dan eenmaal bezig ben dan denk ik vaak: “goh wat is dit eigenlijk interessant!”. En dan is het leuk. Dan denk ik: wat is het ook eigenlijk geweldig dat ik de mogelijkheid heb om dit te doen! Maar ’s ochtends in mijn bed zie ik dat helemaal niet zo.’
Niet alleen voor Pam is beginnen met studeren het grootste punt, dit geldt ook voor Daan van Helden, vierdejaars Archeologie. Niet zelden begint hij dan ook veel te laat:  ‘Ik merk dat het tentamen dichterbij komt omdat de tijd verstrijkt, maar ik zie de hoeveelheid te bestuderen stof niet of veel te langzaam slinken. Dan weet ik dat ik het nog wel haal als ik in een flow kom, dus op dat moment ga ik krampachtig proberen die flow te bereiken, maar dat werkt averechts. Ik kom weinig vooruit in de collegestof, maar in mijn hoofd gebeurt er erg veel. Er zijn de hele tijd alarmbellen aan het rinkelen: “te weinig tijd, te weinig tijd!” Terwijl die hersencapaciteit veel beter benut zou kunnen worden voor het leren van tentamenstof. De veiligere optie is gewoon vroeger beginnen, zodat ik meer kansen heb om die flow te vinden. Maar zo’n stresssituatie is vaak nodig om mezelf te disciplineren. Anders stel ik het al snel uit.’

Schone geest
Wat een stress. Wat is daar nu tegen te doen? Een van de recepten van Rients Ritskes is meditatie. Mediteren kan namelijk veel voor studenten betekenen, zegt Ritskes: ‘Tijdens het mediteren verwerk je onverwerkte frustraties, verlangens, verliefdheden. Daar kan je losser van komen, juist omdat je tijd neemt om ernaar te kijken. Daarna is je geest schoon om te kijken wat er op de bladzijde staat. Maar als je geen tijd hebt om naar je emoties te kijken, dan lees je niet écht wat er staat, dan lees je er half overheen, zie je die verbanden niet. Je leest misschien wel wat er staat, maar niet wat er tussen de regels staat. Zo mis je de samenhang én de lol.’‘

‘Als je kunt denken wat je wilt denken en dus baas bent in eigen brein is eigenlijk alles wat je doet een bron van vreugde, ondanks de shit in de wereld’

Sodemieter op!
Een ander advies van Ritskes is om te gaan sporten: ‘Ik liet bijna alle studenten minstens vier keer per week hardlopen en dat werkte ontzettend goed. Dan kwamen ze met studieproblemen en dan vroeg ik: ‘Heb je de afgelopen week wel vier keer hardgelopen?’ En als ze nee zeiden, was het “sodemieter op” en volgende keer terugkomen. “Als jij niet aan je conditie werkt ga ik je niet zitten adviseren.”
Dat ik begon met het aanraden van sport is gebaseerd op mijn eigen ervaring, ik merkte dat ik me na het hardlopen beter kan concentreren. Dat bleek ook voor anderen te gelden. Het werkt ongeveer zo: We doen allemaal stress op in het leven. Die stress zet zich om in adrenaline en adrenaline is bedoeld om iemand neer te slaan of om te vluchten. Als je dat niet doet en je gaat met die adrenaline in je lijf achter je boeken zitten, dan zit je te shaken achter je boeken en dan lees je over het algemeen niet goed. Een enkele keer ga ik joggen bij Utrecht waar ik werkte en kom ik oud-studenten tegen die nog steeds hardlopen. Ik heb met de jaren honderden studenten gestimuleerd om te werken aan hun fysieke en daarmee mentale conditie.’

Studeren kan een bron van vreugde zijn, maar de praktijk is vaak anders. Om het studeren soepeler te laten verlopen kan een uurtje joggen in plaats van lezen, een half uur mediteren in plaats van schrijven al heel veel goed doen. Misschien had Schopenhauer dan toch gelijk: Er is niks leukers dan leren. 

Rients Ritskes – Zen en de kunst van het studeren. ISBN: 9789049200107

Social media