Hoe onsterfelijk ben jij?

Chihiro Geuzebroek

• Geschreven op: 12-02-2009
• Reacties: 4
• Waardering: 2,7 Sterren
• Tags:
  • Nichiren boeddhisme

Ik zit in een café met een vriendinnetje. Temidden van alle gezelligheid barst ze opeens in tranen uit. Voorzichtig vraag ik haar waarom. Het blijkt dat haar vader kanker heeft en binnen een jaar zal overlijden. Ik kijk naar mijn lege kopje koffie. Hoe kan ik haar geruststellen? Zelf ben ik nooit bang geweest voor de dood. Ik heb het altijd als voorwaarde gezien voor het leven. Toen ik kennis maakte met het boeddhisme, twee jaar geleden, kreeg de samenhang tussen leven en dood voor mij nóg meer diepgang.

Eendagsvlieg
Alles in de natuur verschijnt en verdwijnt afhankelijk van een bepaalde regelmaat die zich voordoet als een cyclus. Je kan hierbij denken aan eb en vloed, aan winter en zomer of dag en nacht, maar op een abstracter niveau kun je ook denken aan het voortdurende proces van productie, consumptie en sterven van elk levend wezen.
De nuchtere mens is er goed in zichzelf voor te houden dat hij geen onderdeel uitmaakt van deze natuurlijk cyclus. Wij zijn als een eendagsvlieg die rondfladdert en denkt de wereld te kunnen definiëren op basis van die ene dag. Als je in gesprek zou kunnen gaan met een eendagsvlieg en hem zou vragen wat hij van de dag vond, zou hij wellicht heel inzichtvolle antwoorden kunnen geven, maar als je vraagt: ‘En hoe zit het met de nacht?' Dan zou zo'n vlieg antwoorden dat de nacht onzin is. Wanneer je aanhoudt en zegt dat de nacht echt komt en dat ook de nacht heel mooi is, bots je op verzet. De vlieg houdt namelijk vol: ‘Eerst zien dan geloven!' Terwijl de zon ondergaat, kijkt de vlieg naar je op en gaapt: ‘Ik begin nu toch wel heel moe te worden. Ik denk dat ik...' En zijn dag is om.
De vlieg heeft nooit de maan gezien, maar dat betekent niet dat hij niet bestaat. Wat deze parabel aanduidt, is dat er cycli zijn die zich herhalen binnen onze levensspan en cycli die groter kunnen zijn dan ons eigen leven. Reïncarnatie valt duidelijk in de laatste categorie. Eeuwigheid kan onbegrijpelijk voor ons zijn, maar het betekent niet dat het niet bestaat. Wij zullen nooit bewust een wedergeboorte meemaken, maar aangezien alles in de natuur regenereert, kan een rationeel mens bedenken dat ook ons leven groter is dan onze dood.

Ku Ke Chu
Het boeddhistische inzicht van Ku Ke Chu legt uit hoe alles onderhevig is aan drie verschillende fases: een potentieel, een manifestatie en een onzichtbare brug tussen de twee, bijvoorbeeld: een zaadje kan gezien worden als potentiële oorzaak; wanneer je het in de grond stopt, lijkt het alsof het zaadje verdwenen is en er niks gebeurt. Dit is de fase van onzichtbare transformatie. Als een plant uit het zaadje groeit dan is er sprake van een gemanifesteerd gevolg.
In dit licht is de dood dus helemaal niet iets om bang voor te zijn, het is slechts het begin van de onzichtbare brug tussen twee verschijningsvormen. Wanneer we kijken naar karma binnen dit denkkader, zien we dat het logisch is dat een volgend leven alleen maar een gelukkiger en vreedzamer begin heeft, mits we ons in ons leven inzetten voor een gelukkiger, vreedzamere wereld.

Vol liefdadigheid in tijden van verdriet
Ik kijk naar mijn vriendin en bedenk me dat geen enkele theoretische wijsheid haar hoop of rust zal geven in haar moment van verdriet. Mijn reactie moet dan ook niet komen vanuit studie maar vanuit compassie. Het Japanse woord voor compassie is een samenstelling van ‘ji' (liefdadigheid) en ‘hi' (verdrietig), oftewel ‘vol liefdadigheid in tijden van verdriet'.
Wanneer ik kijk naar haar verdriet zie ik dat het weinig met de dood op zich te maken heeft. Het gaat hier om de pijn van verlies, de angst gescheiden te worden van haar vader. Ik laat haar praten. Ze vertelt hoe ze meer tijd met haar vader wil doorbrengen en hem mee wil nemen op een cruise. Ze vertelt hoe ze zijn kunstwerken bekend wil maken en hoe ze zich inzet zijn werk tentoon te stellen in Japan.
Ik zie haar lijden en ik probeer haar moed in te spreken: ‘Wees maar niet bang om hem te verliezen. Jullie kunnen niet gescheiden worden. Wees maar niet bang om hem kwijt te raken. Zijn leven zit in jou en jullie houden van elkaar. Het leven laat zich niet scheiden. Je bent toch een goede dochter! Maak gebruik van de momenten die jullie nog samen hebben.' Uiteindelijk schemert er toch een beetje boeddhisme door in mijn woorden: elk leven is met elkaar verbonden. Jouw leven omvat het hele universum!

Geen-zelf
Wanneer je ziet dat jouw leven hetzelfde is als het leven om je heen, gebeurt er iets wonderbaarlijks. Het is grappig dat het boeddhisme bekend staat als de filosofie van ‘geen-zelf'. Dat roept soms scepsis op: als er geen zelf is, wat kan er dan reïncarneren? Mijn antwoord op deze terugkerende vraag is dat het boeddhisme juist een leer is van een allesomvattend zelf.
Waar je de scheidslijn ziet tussen jezelf en de externe wereld is behoorlijk arbitrair. Stop ‘IK' bij mijn huid? Bij mijn hart...? En de huid kent weer verschillende lagen. Houd ik op bij de opperhuid of de leerhuid? Wie weet waar ‘IK' stop met ‘IK' zijn en overga in ‘HET ANDER'? Zit ‘IK' in mijn bewustzijn of in datgene wat ik doe? Hoe klein of groot wil je jezelf maken? Hoe wil je jezelf beperken? Welke grens kies je om in te geloven? Het is altijd een subjectieve kwestie, een kwestie van geloof. Ook als je niet ‘gelooft'.
Ik betaal de rekening terwijl mijn vriendin haar best doet haar deel te betalen aan mij. Ik geef haar een knuffel en zeg dat dit rondje van mij was. Voor mij is het weer een aanleiding om meer te leren over hoe ik de waarde van leven en dood kan delen met anderen. Ik hoop oprecht anderen te kunnen inspireren door zelf vrij te leven en de dood in zijn waarde te laten, als onlosmakelijk deel ervan. Leonardo Da Vinci zei eens: ‘Een vervulde dag geeft de mens een gezonde slaap. Een vervuld leven geeft de mens een rustige dood.'

Social media