Duivelse verlichting

Chihiro Geuzebroek

• Geschreven op: 24-11-2008
• Reacties: 0
• Waardering: 2,9 Sterren
• Tags:
  • Nichiren boeddhisme

Soms spelen er duiveltjes in mijn hoofd met mijn gedachten. Behendig als ze zijn, photoshoppen ze herinneringen op zo'n manier dat angst en schaamte dominant worden in de beschouwing van mijn eigen leven. Hoe laat ik mezelf daar niet door van mijn stuk brengen?

Kleine mislukkingen
Ik kan op zo'n moment alsmaar in rondjes denken over een kleine mislukking die ooit in een ver verleden heeft plaatsgevonden. Zo herinneren de duiveltjes me eraan dat ik als klein kind nooit zo goed was in grote groepen. Op een of ander manier miste ik dan vaak de sociale boot. Dit wordt in mijn hoofd op een moment van onzekerheid vervormd tot een algemene identificatie: ik ben nou eenmaal niet zo goed in grote groepen.
Of de herinnering aan de laatste relatie die ik had met een jongen die stapelverliefd op me was en tegen wie ik altijd emotioneel afstandelijk bleef en met wie ik het uiteindelijk op de meest onbekwame manier heb uitgemaakt. Die herinnering wordt door de duiveltjes naar voren geschoven als historisch bewijs dat ik überhaupt niet zo goed ben in relaties.

Vleugellam
En al snel voel ik me totaal vleugellam, omdat ik tot de conclusie kom dat ik eigenlijk helemaal nergens goed in ben. En als het echt een rotdag is en de wereld echt heel slecht lijkt dan schijnt er niks anders op te zitten dan te wachten tot een externe kracht het allemaal weer beter maakt. Het milieu, de politiek, het waar maken van mijn ambitie... alle controle ligt opeens buiten mezelf. Waarom de duiveltjes in mijn hoofd dat doen? Hun missie? Wat ze eruit halen? Verdeeldheid zaaien tussen verschillende mensen en verdeeldheid in mezelf.

Verschillen tussen jezelf en de ander
Deze innerlijke onenigheid zorgt voor vervelende gemoedstoestanden, zoals verlegenheid of arrogantie; je kunt je er lamlendig door gaan voelen of egoïstisch door gaan gedragen. We hebben er allemaal wel eens mee te maken van tijd tot tijd. Nietwaar? Die verlegenheid of arrogantie zijn uitingen van de illusie dat niet elk wezen gelijkwaardig is. We kunnen een ander als beter of slimmer dan ons zelf inschatten, omdat we zelf zogenaamd niet compleet zouden zijn, maar het werkt ook andersom. Soms vinden we bijvoorbeeld dat wij meer erkenning moeten krijgen voor iets, omdat de bijdrage van anderen ontoereikend zou zijn. Hoe het ook zij, beide houdingen benadrukken de verschillen tussen jezelf en een ander.

Geloof en moed
Ik heb geleerd dat, om deze verdeeldheid tegen te gaan, er geloof en moed nodig is om ons eraan te herinneren dat elk leven even waardevol is. De duiveltjes in ons hoofd doen ons dit meer dan eens vergeten. Dat moedig geloof is iets wat het Nichiren Daishorin-boeddhisme aanwakkert. Hierin wordt de grootste duivelse kracht die we ons hele leven tegen zullen komen Dai Rokuten genoemd.
De duivelse koning van de zesde hemel (Dai Rokuten no Mao) schept er genoegen in om zich tegoed te doen aan de levensenergie van anderen en het zichzelf toe te eigenen. De duivelse koning functioneert vanuit een zucht naar macht die gebaseerd is op ongelijkheid. Hij is degene die zijn eigen belangen voorop stelt. Hoe vecht je tegen zo'n duivel?

Twee wachters
Voor het antwoord op deze vraag wend ik me tot mijn boeddhistische leermeester Nichiren Daishonin. Nichiren was zo wijs zich niet te vermoeien met het trachten de duivel te vermorzelen. Hiermee zou hij immers toegeven aan de verdeeldheid tussen een valse ‘ik' en de ‘ander'. Om vernietiging te rechtvaardigen moet je het leed van een ander loskoppelen van je eigen leed. Als Nichiren deze gedachte had geaccepteerd, zou hij geen gehoor hebben gegeven aan de les dat alles wat in het leven bestaat ook in hem zelf een bepaalde plek inneemt.
Maar hoe overwin je een agressieve kwade kracht zonder de wens te koesteren het te vernietigen? Daishonin kwam met een prachtige oplossing. Hij gaf de duivelse koning een plek op de gohonzon, de mandala die elke Nichiren-boeddhist koestert en elke dag prijst met gebed. Hij plaatste de duivel tussen twee sterke positieve functies: de grote zonnegod en de bewaker van het spirituele leven (Dai Nitteno en Dai Bontenno). Deze twee wachters aan beide zijden waken ervoor dat de duivelse functie niet te veel onrust kan verspreiden.

Niet vernietigen maar omarmen
Nichiren Daishonin opereerde niet vanuit een intentie om te vernietigen maar om te omarmen, te verlichten. De boeddhistische leer is immers een filosofie die de waardigheid van elk levend wezen erkent en liefdevol accepteert in zijn natuurlijke staat. Nichiren gunde Dai Rokuten, de grootmeester in het zaaien van twijfel en angst, om die reden óók de stralende kracht en de verlichtende wijsheid van de mantra Nam myoho renge kyo (Nam: ik ben toegewijd, Myoho: aan de mystieke wet, Renge: van de Lotussoetra, Kyo: via mijn stem).

Compassie voor jezelf
Volgens Nichiren Daishonin verdient het monster in jezelf ook verlicht te worden. De uitdaging is aan ons om te geloven dat we zelfs met onze zwakke plekken en al onze blunders uit het verleden alle kwaliteiten in ons hebben om Boeddha's zijn. Wanneer je angst probeert uit te roeien met woede of door te klagen, je jouw eigen frustratie voedt. Liever kan je jezelf toeleggen op het wegsmelten van angst met warmte en compassie (naar jezelf). Op deze manier kan je jezelf vergeven voor je eigen tekortkomingen of fouten zonder ze noodzakelijk goed te praten. Ik heb iemand ooit een keer horen zeggen dat vergiffenis inhoudt dat je de hoop op een beter verleden opgeeft. Een voetnoot bij deze uitspraak is dan dat je de energie beter kan steken in waardevolle acties in het heden vanuit de hoop op een mooie toekomst.

Kom binnen
Met deze insteek geef ik weerstand aan de aanval van de duivelse stemmetjes in mijn hoofd. Ik ben niet dom of onhandig. Ik heb een Boeddhanatuur. En jij bent niet een probleem voor mij maar een oplossing. Wij zijn niet elkaars trauma maar bieden elkaar juist de mogelijkheid om achter onze eigen kracht te komen. Bevrijd van alle naargeestige gedachtes gaat er een deur open. Het is tijd om plaats te maken voor een opnieuw ingezien inzicht. Mijn hoofd, met alle hersenspinsels, keert terug naar haar primaire functie: plannen en organiseren. Het leven is er immers niet om ervaren te worden met mijn hoofd, maar met mijn hart. Daar zit het goed. KLOP, KLOP. Kom Binnen.

Social media