Snelweg naar Verlichting

Laurens van Aarle

• Geschreven op: 02-10-2008
• Reacties: 1
• Waardering: 3,1 Sterren
• Tags:
  • Big Mind
  • zen

Het Big Mind proces dat zenmeester Dennis Genpo Merzel Roshi (kortweg Genpo Roshi) heeft ontwikkeld, is een combinatie van meditatie en psychologie met het doel de verlichtingservaring voor iedereen toegankelijk te maken, boeddhist of niet. Het idee ontvangt niet overal lofbetuigingen en roept met regelmaat nogal wat scepsis op. Laurens vergrote zijn geest en zocht uit waarom.

De kritiek op Big Mind richt zich soms op de manier waarop het wordt gepromoot, soms op het proces zelf en sporadisch op de persoon die het heeft vormgegeven. Een verlichtingservaring moet volgens sommigen namelijk hard en lang bevochten zijn: ‘Er zijn geen snelwegen naar de verlichting.’ En: ‘Hoe harder je ervoor knokt hoe dieper de ervaring.’ Het streven naar (instant) verlichting is immers een van de voornaamste blokkades tot de realisatie ervan. Toch? Wie dan nog durft te beweren of zelfs te beloven dat je er binnen een uur een glimp van zal opvangen, ongeacht je ervaring met meditatie, heeft het naar alle waarschijnlijkheid niet helemaal begrepen. 
‘Wat heeft het je gebracht?’ vraagt een van Genpo Roshi’s studenten mij na afloop van het Big Mind weekend dat zij in het Amsterdamse Felix Meritis verzorgde. Ik moet even zoeken naar de juiste woorden om mijn ervaringen over te brengen. Een aantal dingen komt al snel opborrelen. Allereerst was ik onder de indruk hoe makkelijk en moeiteloos we schijnbaar kunnen leren spreken vanuit de verschillende aspecten van ons zelf. Weliswaar met hulp van een zeer ervaren en bekwame begeleider, maar toch. Tegelijkertijd roept het bij mij de natuurlijke vraag op of het wel zo makkelijk kan en mag zijn. Ook ik ben geconditioneerd te geloven dat vrijwel alles wat de moeite waard is inspanning vereist.

 Conditionering 
Het idee dat je het allemaal al in je hebt en met je meedraagt, klinkt mooi en hoopgevend, maar uiteindelijk is het best moeilijk te behappen en te accepteren. ‘Waarom heb ik het dan nog niet gerealiseerd?’, zou je jezelf kunnen afvragen. ‘Ben ik soms niet slim genoeg om het overduidelijke op eigen houtje in te zien?’ Misschien heeft deze realisatie van het onmiskenbare niet zozeer te maken met intelligentie, maar veel meer met een levenslange conditionering. Een vorm van conditionering die mijn blik consequent de andere kant op stuurt. Die mijn aandacht keer op keer wegtrekt van wat zich daadwerkelijk in het hier en nu aan mij openbaart. Die in plaats daarvan mijn aandacht naar buiten richt, naar de toekomst, naar het verleden, naar afleiding. Weg van het overduidelijke. 
De workshop van Genpo Roshi gaf me de directe ervaring dat alle diepere wijsheid inderdaad al in je aanwezig is; dat het aan ieder van ons de schone taak is te leren om die wijsheid te openbaren en dat dit niet altijd een moeizaam proces hoeft te zijn. Een tweede inzicht dat ik meeneem van de ontmoeting met Genpo Roshi is het besef dat een in aantal en invloed toenemende subcultuur heel actief bezig is met het zoeken naar een vorm van spiritualiteit die bij onze tijd en alle bijbehorende eisen en mogelijkheden past, een vorm die vrij is van dogma’s, compleet en integraal van aard. Het lijkt dat die vorm van spiritualiteit al heel ver is ontwikkeld en voldoende vorm heeft gekregen om de ontwikkeling voort te zetten en zich aan te blijven passen zonder de essentie te verliezen. Die moderne spiritualiteit kan zich in verschillende vormen manifesteren, afhankelijk van de voorkeur en achtergrond van degene die zichzelf erin wil onderdompelen. Of die persoon nu joods, boeddhistisch, atheïstisch, islamitisch of christen is.

 Twee grote sprongen
Het derde punt dat mij tijdens de workshop heel helder werd, is dat we twee grote sprongen moeten maken om een dergelijke vorm van spiritualiteit in ons leven te kunnen manifesteren. De eerste sprong krijgt steeds meer aandacht binnen de mainstream cultuur, namelijk een waardering voor en behoefte aan een leven dat gegrond is in het hier-en-nu. Dit zie je o.a. terug in de behoefte aan verstilling, eenvoud, aandachtigheid en authenticiteit. We zitten vast in de relatieve, vaak beperkende, perceptie van ons alledaagse leven, onbewust van de absolute dimensie die zich daar op ieder moment in bevindt. De eerste sprong is dus die van het relatieve naar het absolute, maar een spirituele reis is pas volledig als je in staat bent vanuit het absolute terug te keren naar de realiteit van je (relatieve) alledaagse leven en het daar zijn werking te laten doen, door de alledaagse dingen en activiteiten van bezieling, zin en kleur te voorzien. De tweede stap is dan ook de stap waarbij we ons vrijelijk leren te bewegen tussen relatief en absoluut. Dit vereist een overstijgend perspectief die beide dimensies ziet voor wat ze zijn, zonder enige hechting. Ook dit is één van de perspectieven die je via het Big Mind proces leert kennen. Met de groep mensen waarmee ik deelnam aan het weekend slaagde Genpo Roshi erin om ons een directe ervaring in te leiden van beide stappen. De vraag blijft echter hoe diep deze ervaringen doorsijpelen in je wezen en in je leven. Hoe je ze tot een onderdeel van je beoefening kunt maken, zodat het niet slechts bij een zogenaamde ‘seminar high’ blijft. Beoefening en training in het Big Mind proces en een vorm van meditatie lijken mij daarvoor essentieel. 
Volgens mij is het meest waardevolle aan het Big Mind-proces de vrijheid die voortkomt uit het erkennen en integreren van alle perspectieven die je in je draagt. Relatief, absoluut en het overstijgende van deze twee; de vrijheid om vrijelijk het meest gepaste perspectief toe te passen in elke situatie. Helderheid, vertrouwen en nieuwe perspectieven. Dat is wat het weekend met Genpo Roshi me heeft gebracht. Misschien dat het gebrek aan vertrouwen in ons eigen kunnen nog wel de grootste blokkade is, samen met de mythe dat wat écht de moeite waard is, ook moeite moet kosten. 

In het vervolgartikel, binnenkort te lezen op Bodhitv, heb ik een gesprek met Genpo Roshi over zijn eigen jeugd, zijn eerste stappen op het spirituele pad, en waarom hij denkt dat het Big Mind proces specifiek waardevol is voor jongeren.

Nieuwsgierig naar het Big Mind proces? Kijk dan naar de online demo: www.genpo.org
Of schrijf je in voor de retraite op Ameland van 13 t/m 21 januari met Genpo Roshi en zijn opvolgers: www.genpo.org

Stuur dit artikel door