Login

Ligt Boeddha te grabbel?

$article/block[@lang=$lang]/name

Ligt Boeddha te grabbel?
Boeddha is hot, zelf bij de Xenos en de Leenbakker kan je zijn afbeelding kopen. Wie zitten er achter die schilderijen en wat is hun motivatie om zulke kunst te maken?

Ligt Boeddha te grabbel?

Anne Kleisen
Anne  Kleisen

Dit artikel is eerder geplaatst op 5 oktober 2007
Ligt Boeddha te grabbel?

Bij de Xenos, Leenbakker en in vrijwel elke interieurwinkel hangen ze tegenwoordig: afbeeldingen van Boeddha. Een klein onderzoekje (zie filmpje: boeddha in de etalage op bodhitv) leert dat deze afbeeldingen bij de consument aan de ene kant de functie van decoratie op zich nemen, maar aan de andere kant ook wel degelijk een gevoel van rust teweegbrengen. Ook is het duidelijk dat het kopen en verkopen van ‘boeddha kunst' iets is van de laatste jaren, Boeddha is hot.

Innerlijke behoefte?
Deze gegevens maken mij nieuwsgierig naar de makers van Boeddha kunst, want waar komen al die afbeeldingen vandaan? Springen kunstenaars in op de toenemende belangstelling en hopen ze met het schilderen van Boeddha's op stijgende inkomsten? Of worden deze afbeeldingen gemaakt vanuit een innerlijke drang? Martine Jacobs en het schildersduo Juul en Hans maken boeddha-kunst. Juul en Hans beschrijven op hun site dat mensen door middel van hun schilderijen dieper in hun meditatie en bij zichzelf kunnen komen en dat de schilderijen van boeddhabeelden fungeren als ‘visuele dharma'. Hoewel deze beschrijving wel uitgaat van de spirituele uitstraling van de schilderijen, lijkt het op deze manier wel degelijk in te springen op wat de consument wil. Jacobs vertelt me dat zij haar tekeningen nooit maakt met in haar achterhoofd hoe het overkomt op de toekomstige koper. Dat wat zij tekent is wat zij voelt en tot uitdrukking brengt via haar tekeningen. Bij navraag blijkt ook Juul te werken vanuit een innerlijke behoefte om gestalte te geven aan boeddha op het doek.

 Pastel
Pastel van Martine Jacobs. Onder Juul en Hans

Goed, de intentie van de makers is oprecht; de kunst ontstaat vanuit een behoefte om gestalte te geven aan wat de kunstenaar van binnen voelt. Maar waarom moet dat zo expliciet met een letterlijke afbeelding van Boeddha? Zit boeddha niet in elke bloem, in elk aspect van het leven op aarde? Kijk bijvoorbeeld naar de kunst van Wolfgang Laib. Net als Juul en Hans wil hij mensen met zijn kunst niet alleen visueel genot schenken, maar ook een spirituele ervaring laten opdoen. Hij gebruikt hiervoor echter geen afbeeldingen van Boeddha, maar materialen en vormen waarin de essentie van het leven terug te vinden is. Natuurlijke materialen zoals melk en stuifmeel geven de bezoekers het gevoel van één zijn met de natuur en vergankelijkheid mee.

Westerse blik op Boeddha
Hoe verhoudt zich deze impliciete boeddha-kunst tegenover de expliciete kunst van Jacobs, Juul en Hans? Voor Juul en Hans is dat antwoord duidelijk. Om rust te ervaren, zoeken mensen mooie dingen op, en zij willen in die behoefte voorzien. Omdat er eerder voornamelijk beelden van Boeddha te koop waren uit Azië die niet voldoen aan het westerse beeld van mooie kunst, hebben zij zelf het beeld van Boeddha aangepast op een manier die visueel aansluit bij de kunst ervaring van de westerse mens. Tegenover deze op de consument gerichte toelichting, stelt Jacobs dat zij door een boeddha of een monnik te schilderen de compassie die haar objecten uitstralen, zelf ervaart. Voor haar is een installatie die de maker en de bezoeker een impliciete spirituele ervaring geeft te vrijblijvend.

juul hoes Met deze verschillende invalshoeken blijkt dat de makers van afbeeldingen van Boeddha een vergelijkbare houding hebben tegenover hun Boeddha-kunst als de kopers ervan. Voor de kopers straalt een afbeelding van Boeddha aan de ene kant rust uit. Hieruit kan je concluderen dat er aan zo'n afbeelding meer betekenis gegeven wordt dan slechts decoratie. Aan de andere kant moet het schilderij wel bij hun interieur passen, wat aantoont dat het decoratieve element even belangrijk is als het rustgevende. Hoewel Jacobs erkent dat het feit dat boeddha nu ook bij de Xenos te koop is, drempelverlagend heeft gewerkt, maakt zij haar tekeningen puur uit het verlangen gestalte te geven aan haar respect voor boeddhistische waarden. Juul maakt haar schilderijen ook uit een innerlijke drijfveer, maar speelt daarnaast in op de wensen van de westerse consument.

Vooralsnog ligt Boeddha niet te grabbel, eerder lijkt het dat hij langzaam aan een definitieve plek verovert in de Nederlandse huishoudens.

www.martinejacobs.nl
www.juulhoes.nl

Zie ook het  het filmpje 'Boeddha in de etalage' op Bodhitv.
In de Lotusvijver, blad voor Zen in Nederland, hebben ze een rubriek die heet 'Als je een Boeddha ziet: schiet!'

Artikel geschreven door Anne Kleisen 

Reacties op dit artikel

Ligt boeddha te grabbel?

Steeds meer boeddhabeeldjes, boeddha is in


HART VAN DE VERHEVEN WINST SOETRA

Om! Eer aan de verhevene, de nobele, Wereldse Winst!

De nobele heer Avalokita, de bodhisattva, zat in het vliegtuig dat naar de Bahama's is gegaan. Hij zag naar beneden en zag slechts vijf wereldgodsdiensten, en zag dat ze in hun essentie kapitalistisch waren.

Hier, Sharipoetra, kapitalisme is boeddhisme en het boeddhisme zelf is kapitalisme; boeddhisme is niet verschillend van kapitalisme, kapitalisme is niet verschillend van boeddhisme; wat kapitalisme is, dat is boeddhisme, wat boeddhisme is dat is kapitalisme. Dit geld ook voor christendom, islam, jodendom en hindoeïsme.

Hier, Sharipoetra, alle idealen hebben kapitalisme als kenmerk. Zij brengen niks nieuws of worden niet vernieuwd; zij zijn niet kwaad of heilig, niet corrumperend noch bevrijdend.

Daarom, Sharipoetra: in kapitalisme is geen boeddhisme, noch christendom, islam, jodendom of hindoeïsme. Geen religie, rechtspraak, politiek, onderwijs, kunst, wetenschap. Geen tripitaka enzoverder tot ramayana. Geen deugd of ondeugd enzoverder tot geen rechtvaardigheid, geen zoeken naar rechtvaardigheid. Geen existentieel lijden, oorsprong ervan, ophouden ervan, geen pad. Geen intrinsiek waardevolle kennis, niks substantieels te bereiken, dus geen niet-bereiken.

Daarom Sharipoetra: het is op grond van dit niet-bereiken dat een bodhisattva, die zich steunt op de Wereldse Winst, onderneemt zonder belemmering voor het gemoed. Vrij van belemmeringen van het gemoed is hij bevrijd van zijn geweten, is hij aan zijn werknemers voorbijgegaan en bereikt uiteindelijk almacht.

Alle die als boeddha's verschijnen in de deze tijd ontwaken in de volledige, volkomen en volmaakte anomie omdat zij zich hebben gesteund op de Wereldse Winst.

Daarom moet de Wereldse Winst worden gekend als de grote mantra, de mantra van de grote kennis, de allerhoogste mantra, de onvergelijkbare mantra die al het ongemak stilt - in waarheid wat kan verkeerd gaan? De Wereldse Winst schenkt deze mantra. Die luidt als volgt:

Gegaan, gegaan; naar de Bahama's gegaan; voor altijd naar de Bahama's gegaan. Zon. Zegen.

Dit voltooit het hart van de Wereldse Winst.


Ligt Boeddha te grabbel ?

Ik vind het wel iets moois hebben eigenlijk, als mensen zich niet prettig voelen bij een afbeelding van Boeddha zouden ze hem ook nooit in hun huis toelaten denk ik dan maar. Iemand die zich ooit eens heeft verdiept in boeddhisme zal er anders mee omgaan en er meer bij voelen als iemand die het een mooie rustgevende decoratie vind, in beide gevallen positief !

William ten Hoeve


Maar waarom moet dat nu zo expliciet met een letterlijke afbeelding van de Boeddha zijn? 
Wat is een letterlijke afbeelding? In het begin was er helemaal geen beeltenis van de Boeddha bekend. Onder Griekse invloeden, zijn ook de nu bekende boeddhabeelden ontwikkelt. Kijk maar naar het haar van de meeste boeddhabeelden en vergelijk die maar de griekse heldenbeelden. Kortom, een letterlijke afbeelding bestaat niet. Een illusie.
Dat er evenwel een zekere rust en seriniteit uitstraalt van een boeddhabeeld is niet meer of minder dan dat het het geval is voor een christen bij een crucifix of een katholiek bij een Maria beeld of een afbeelding van het Lam Gods.
Het gaat erom welke waarde jij aan het beeld of beeltenis hecht. En met ergens iets aan hechten, raak je de kern van het (zen) Boeddhisme. Zenmeesters zeggen zoiets als; vind je een boeddhabeel, verbrand 'm dan. De kern van het boeddhisme ligt in jezelf en zoek je niet in beelden, is de gedachte. Ik heb dan ook een mooi houten boeddhabeeld gekregen die uit een new age winkeltje komt. De waarde die ik eraan hecht is, dat als ik ernaar kijk dat ik mij bedenk dat ik boeddhist ben en ik die weg wil volgen. Iets anders verwacht ik niet van het beeld.

Edwin


Ik heb drie Xenos-boeddha's, een blauwe, een oranje en een groene. Eerst droegen ze waxinelichtjes en lieten ze op late avonden prachtige schaduwen op de muur achter. Na een klein brand-incident dragen ze samen een stapel boekjes.

Ze zijn even westers als oosters. Even vrolijk als sereen. Net als mijn boeddhisme.

Houd boeddhisme in beeld, word hier vriend van de BOS

Laatste artikelen

Boeddha op de yogamat
11-08
Boeddha op de yogamat
Toen Loes rond haar 20ste met yoga begon, dacht ze dat het een boeddhistische traditie was. Maar dat klopt niet: yoga komt uit het hindoeïsme. Toch hebben yoga en boeddhisme veel gemeen en worden ze vaak gecombineerd. Hoe goed gaan die twee samen?
Retraites in de zomer van 2017
13-07
Retraites in de zomer van 2017
Nog bezig met het maken van vakantieplannen? En behoefte aan een paar dagen of een weekje mediteren? Bodhitv selecteerde een aantal leuke retraites voor deze zomer.
Leven zonder smartphone
22-06
Leven zonder smartphone
Bijna iedereen met een smartphone heeft er één: de loop. Dat unieke setje apps die je stelselmatig en in dezelfde volgorde opent, zodra je ook maar drie seconden even niks te doen hebt. Jan Jacobs raakte er zo in verstrikt dat hij besloot zijn smartphone weg te doen.
“We hebben de stilte nodig om onszelf te zijn”
29-05
“We hebben de stilte nodig om onszelf te zijn”
Johannes Schiettecatte is een Belgische monnik. Loes sprak met hem over de aantrekkingskracht van stilte en onze angst ervoor. “Je gaat het ultieme pas vinden als je een verschrikkelijke woestijnervaring doormaakt.”
'We zijn niet gemaakt om in het nu te leven'
03-08
'We zijn niet gemaakt om in het nu te leven'
Zo stond het er. Een kop in The New York Times. "We aren't built to live in the moment". Vijfentwintig eeuwen geleden verkondigde de Boeddha zijn leer precies als protest tegen dit soort van hier-en-nu-fundamentalisme. Tom Hannes frist dat protest even voor je op.
Help! Ik heb een spiritueel ego!
29-06
Help! Ik heb een spiritueel ego!
Als doorgewinterde mediteerder ken je het vast wel. Je komt thuis van een retraite en wat blijkt? De mensen thuis zijn lang niet zo verlicht als jij. Je voelt een gapende kloof tussen de new and improved you en de oude, onwetende wereld.
“Zelfs de vogels maakten een pokkeherrie”
08-06
“Zelfs de vogels maakten een pokkeherrie”
Jan en Manu lijden aan tinnitus. De aandoening waarbij je constant een of meerdere geluiden in je hoofd hoort. Van krekels en spoorwegovergangen tot tandartsboren en industriële afwasmachines. Hoe blijf je daar rustig onder?
Henk Barendregt over meditatie en wetenschap
18-05
Henk Barendregt over meditatie en wetenschap
Google op ‘scientific benefits of meditation’ en je wordt bedolven onder de lijstjes met wetenschappelijke redenen om op een kussen te gaan zitten. Maar wat hebben meditatie en de wetenschap eigenlijk met elkaar te maken? René vroeg het aan wiskundige, logicus en mediteerder Henk Barendregt.

Pagina 1 | 2 | 3 | .. | 109