Stille kracht

Laurens van Aarle

• Geschreven op: 08-05-2008
• Reacties: 0
• Waardering: 2,9 Sterren
• Tags:
  • Boekbespreking
  • tibetaans boeddhisme

The Tibetan Book of Living and Dying
Sogyal Rinpoche

"Perhaps the deepest reason why we are afraid of death
is because we do not know who we are."

Verse pijn
Mijn eerste kennismaking met het boeddhisme was via een boek van Sogyal Rinpoche, ‘The Tibetan Book of Living and Dying'. Ik was negentien jaar oud, anderhalf jaar bezig met mijn studie psychologie en mijn relatie van drie en een half jaar was net beëindigd. De pijn was vers en dezelfde vragen bleven maar door mijn hoofd spelen. Wat te doen met dit gemis en deze verwarring, en waarom was het ons niet gelukt de relatie te redden? Had ik me vergist in haar gevoelens en wat moest ik aanvangen met de mijne?
Ik werd heen en weer geslingerd tussen de vraag of het verleden wel zo was geweest als ik het mij herinnerde, en of de toekomst wel iets beters in petto zou hebben.

Antwoorden en erkenning
Een van mijn beste vrienden was het op een gegeven moment zat en vroeg me wat ik eigenlijk van de antwoorden op mijn talloze vragen verwachtte. Wat had ik echt nodig en zocht ik dat wel op de juiste plek? In hoeverre had ik andermans antwoorden, verklaringen en erkenning nodig om mijn eigen gevoelens onder ogen te zien en te accepteren? Welke zekerheden dacht ik buiten mezelf te vinden? Hij raadde me een boek aan waar hij zelf veel inspiratie uit had gehaald, ‘The Tibetan Book of Living and Dying' en ik ben dit vrijwel direct daarna gaan halen bij boekhandel De Wijze Kater in Utrecht.

"It is only when we believe things to be permanent
that we shut off the possibility to learn from change."

Constanten
Het boek begon weinig hoopgevend met de vaststelling dat de enige zekerheid in ons leven de dood is. Alsof ik nog niet depressief genoeg was! Maar toch, het blijft een moeilijk te weerleggen feit. Vervolgens ging het vrolijk verder met de bewering dat de enige constanten ‘verandering' en ‘vergankelijkheid' zijn. Niet bepaald goed nieuws als je op zoek bent naar wat meer vaste grond onder je voeten. Of toch wel? Hoewel wij de dood normaal als het tegenovergestelde van het leven zien, wijst Sogyal Rinpoche ons erop dat ieder moment tegelijkertijd een element van sterven van wat is bevat, als ook een element van scheppen van wat gaat komen. Hoewel wij deze twee aspecten in ons hoofd bij voorkeur netjes gescheiden proberen te houden, lopen ze in realiteit in elkaar over en door elkaar heen in het eeuwig veranderende nu. Daar moest ik even op kauwen.

Universele waarheid
Het lezen van de eerste hoofdstukken van het boek waren als het horen uitspreken van dingen die je diep van binnen al weet, maar waar je nooit de juiste woorden voor had gevonden of überhaupt niet naar had gezocht. Het stelde vragen die me tot op de dag van vandaag niet meer los hebben gelaten. Vragen die me dichter bij mezelf brachten, in plaats van verder van mezelf vandaan. Het plaatste mijn pijn en verwarring weer in een ruimer perspectief en bood daarnaast de middelen aan om deze niet alleen gemakkelijker te kunnen accepteren, maar ook om de universele waarheid erachter te vinden. Mijn lijden was misschien wel wat minder uniek dan ik zelf wilde geloven. Daarnaast bood het een bewustwording dat alleen mijn eigen ervaring een maatstaf en toetsing kan en mag zijn voor wat voor mij wezenlijk en belangrijk is.

"Most people die unprepared for death,
as they have lived, unprepared for life."

Waarachtig leven
In essentie vertelt Sogyal Rinpoche in dit bijzondere boek dat je niet waarachtig kunt leven als je niet bewust omgaat met de dood. Hierbij zijn volgens de auteur de twee belangrijkst stappen (na het onder ogen zien van de behoefte aan verdieping en meer zingeving) het zoeken van een geschikte leraar en het starten met een vorm van meditatiepraktijk. Zonder beoefening ben je als een hongerig persoon die in een restaurant aandachtig het menu blijft bestuderen, maar vergeet te bestellen. Terwijl je zonder leraar bent als een dorstig iemand verdwaald in de woestijn zonder kaart of kompas.
 Het Tibetaans Boeddhisme, zoals het in dit boek helder en begrijpelijk uiteen wordt gezet, bevat waarschijnlijk de meest gedetailleerde en kleurrijke beschrijving van het stervensproces, wat hierop volgt en hoe je je optimaal op het moment van sterven kunt voorbereiden. Hierbij biedt het praktische oefeningen, meditaties en adviezen voor het omgaan met de gegevens van vergankelijkheid, de dood en verandering. Maar ook hoe compassie te cultiveren en inzicht te verwerven in de essentiële aard van je bewustzijn en van de realiteit.

  "We are fragmented in so many different aspects. We don't know who we really are, or what aspect of ourselves we should identify with or believe in ...... we find ourselves scattered everywhere, in all directions, leaving nobody at home.
Meditation, then, is bringing the mind home."

Stille kracht
Het zou nog een drietal jaar duren na het lezen van dit boek en nog vele andere, voor ik mijn eigen scepsis en vooroordelen kon loslaten en daadwerkelijk begon met mediteren. De ontmoeting met Sogyal Rinpoche tijdens een lezing in 2003 te Amsterdam was daarvoor een sterke prikkel. De stille kracht die door deze man zo mooi werd uitgedragen, raakte mij diep en deed me beseffen dat ik over boeddhisme en spiritualiteit kon lezen tot ik een ons woog, maar dat als ik niet begon met mijn eigen vorm ervan te beoefenen, er een kleine kans was dat het me in de kern zou treffen en voldoende ruimte zou hebben om een wezenlijke verandering en heroriëntatie teweeg te brengen.

Hoewel er periodes zijn waarin het zitten in meditatie me verveelt of waarin mijn meditatie volledig gevuld lijkt te worden met onrust en uitgesponnen gedachteprocessen, blijft het een van de mooiste geschenken die ik, mede dankzij dit boek en de ontmoeting met Sogyal Rinpoche, mezelf cadeau heb gedaan. Ook het dagelijks reflecteren op de dood blijkt het leven juist waardevoller en rijker te maken. 

Volgend weekend is er een tweedaagse retraite met Sogyal Rinpoche op 17 en 18 mei in Amsterdam:
Het overwinnen van moeilijkheden en het transformeren van negatieve gedachten en emoties: www.rigpa.nl/weekendretraite

Het boek: The Tibetan Book of Living and Dying, Sogyal Rinpoche www.amazon.com
De websites van Rigpa, het netwerk van meditatiecentra opgericht door Sogyal Rinpoche:
Internationaal: www.rigpa.org
Nederland: www.rigpa.nl
Lerab Ling, het Tibetaans klooster en retraitecentrum in Frankrijk, opgericht door Sogyal Rinpoche:www.lerabling.org

Welk boek maakte jou opmerkzaam op het boeddhisme?

Social media