Met de sanchen in de hand

Anne Kleisen

• Geschreven op: 04-04-2008
• Reacties: 1
• Waardering: 2,9 Sterren
• Tags:
  • Japan
  • Soka Gakkai

Anika van der Aa (29) ging voor haar scriptie antropologie naar Japan om muzikanten op het eiland Okinawa te onderzoeken. Hoewel ze persoonlijk wel geïnteresseerd was in het boeddhisme, deed ze dat aanvankelijk af als niet relevant voor haar onderzoek. Tot dat alle drie de bands waar ze contact mee had lid bleken te zijn van de boeddhistische organisatie Soka Gakkai..
Beluister onder aan de pagina de mp3 met muziek van de bands die Anika heeft ontmoet in Okinawa!

Waarom Japan, muziek en boeddhisme?
'Mijn eerste aanleiding om naar Japan te gaan was muziek. Muziek verplaatst zich makkelijk over de wereld, het is niet tastbaar en daarom een uitgelezen product om de mens en cultuur in de tijd van globalisering te bestuderen. De tweede aanleiding was dat ik graag een taal met een ander schrift wilde leren. Ik ben in de Rough Guide, de muzikale bijbel, gaan kijken en kwam eigenlijk meteen bij Okinawa. Ik had nog nooit van dat eiland gehoord. Ik heb het boek dicht gedaan en dacht 'ik ga naar Okinawa, relaxt'.

Boeddha
‘Ik had heel erg het gevoel alsof boeddha mij daar naartoe stuurde, als die bestaat. In hele korte tijd klikte alles aan elkaar. Ik was toen echt met het boeddhisme bezig, ik was elke dag aan het mediteren. Tijdens een workshop over boeddhisme had ik geleerd dat je jezelf van je ego kunt losmaken door niet te mediteren op 'ik zit' maar op 'zittend zijn' of 'lopend zijn', door jezelf op te laten gaan in die beweging. Dat raakte me heel erg'.
‘Het was niet mijn doel om boeddhisme te gaan onderzoeken, ik wilde wel richting religie maar mijn docenten zeiden 'Dat is niet interessant, je moet gewoon die muziek gaan onderzoeken'. De eerste week in Japan zat Anika in een traditioneel boeddhistisch klooster. ‘Daar zaten twee monniken in een tempel, het was heel hoog en koud, het was zo apart, ik had een echte cultuur schok. De japanners zijn niet echt religieus, ze doen dat meer uit een gewoonte. Het is heel praktisch voor hen, als er iemand dood is of gaat trouwen dan ga je naar de boedhistische tempel, voor andere zaken passen ze het Shintoïsme toe. De boeddhistische monniken onderhielden dan ook de Shinto tempel die gewoon naast hun eigen tempel stond'.

Muziek
Eenmaal aangekomen in Okinawa kwam Anika door de eigenaar van een muziekrestaurant in aanraking met muzikanten die traditionele Okinawaanse muziek maken. ‘Ik heb geprobeerd om enerzijds traditionele en anderzijds cross-over muziek te bestuderen. Een van mijn doelen voordat ik ging was dat ik Diamantes wilde ontmoeten. Dat is een Okinawaanse band die salsa muziek maakt. Ze zingen in het Japans maar ook in het Spaans want de bandleider is opgegroeid in Peru. In Okinawa heeft hij de locale muziek geleerd. Een andere cross-over muzikant die ik heb gevonden is Wake Up Ryukyu (de oude naam voor Okinawa) aangevoerd door Miyanaga Eiichi san. Zijn concert was voor mij was het heel spiritueel, er kwam zo'n sterke positieve energie uit voort, alsof de muziek zei: 'Okinawa is wakker aan het worden na de dramatische ervaring van WO II' Dan was er nog een derde band, Kachima 1551, die maakt ook latin muziek'.
‘Nadat ik deze drie mensen een tijdje gevolgd had, bleek dat ze boeddhist waren. En niet een beetje boeddhist, maar dat ze lid waren van de Sokka Gakkai (SG). In Japan wordt SG echt gezien als een sekte net zoals wij tegen de pinkstergemeenschap aankijken. De SG heeft een eigen politieke partij, de Komeito, en een eigen krant. Als je daar durft uit te spreken dat je bij de SG zit dan ben je echt een social outcast. Ik dacht "wat is dit, ik kom hier voor de muziek en dan heb ik eindelijk mijn muzikanten gevonden, zitten ze allemaal in een boeddhistische sekte!". Terwijl ik zo erg probeerde om mijn persoonlijke interesse niet van invloed te laten zijn op mijn onderzoek. Ik vond het heel raar maar ook erg leuk omdat het een aanknopingspunt was voor mij persoonlijk'.

Okinawa, Japan en de oorlog
'Vroeger hadden de mensen een heel gezonde levensstijl in Okinawa, je komt er mensen tegen van 110 jaar die gewoon nog werken. Maar de jeugd, tot een jaar of 45, is vaak heel dik en depressief. Dat heeft hoofdzakelijk met WO II te maken, het feit dat één derde van de bevolking is omgekomen. Niet alleen door de oorlog, maar mensen hebben elkaar ook in opdracht van het Japanse leger vermoord. Zij zeiden: "de Amerikanen hebben ons overwonnen, je kunt beter jezelf ombrengen dan dat je in gevangenschap wordt genomen". Dat is zelfs verteld voordat het eiland werkelijk overwonnen was door de Amerikanen. Je kunt je voorstellen hoe ingrijpend dat is voor die mensen. Je eigen kinderen vermoorden om reden van een leugen van je eigen staat.
De SG is na de oorlog naar Okinawa gekomen. Een echtpaar dat bij de SG zat heeft veel gedaan voor het eiland en voor veel mensen na de oorlog die hun sociale structuur en netwerk kwijt waren. Veel mensen zijn lid geworden en zijn elkaar gaan helpen. Zij zeggen "dat komt door het chanten" maar die sociale relaties zijn ook heel belangrijk natuurlijk'.

Positieve instelling
'Wat me opviel bij die drie muziekanten is dat ze zo positief waren. Ze zouden niet zeggen "ik ben tegen alcohol", maar je voelt gewoon dat ze er niet achter staan dat jongeren heel veel drinken. Bij hun concerten maken ze bijvoorbeeld bewust de alcohol heel duur. Er mocht ook niet gerookt worden.
Muzikanten hebben er geen belang bij om als missionaris gezien te worden. Daarom houden ze daar hun mond over maar in hun muziek komt het boeddhisme zeker wel tot uiting. Een liedje van Diamantes heet 'Met de sanchen in de hand'. Met mijn sanchen (traditioneel muziekinstrument) in mijn hand ga ik mezelf onderzoeken en zorg ik dat ik bereik wat ik wil. Dat is opvallend, japanners en okinawanen hebben een groepsbewustzijn maar het SG boeddhisme legt heel erg de nadruk op het individu, van wie ben jij, wat zijn jouw talenten en hoe kan je die ontwikkelen. Dat valt ook op, de mensen die naar een optreden komen voelen zich daar thuis. Die komen uit moeilijke situaties en zitten daar echt uit te rusten. Ze voelen zich gezien, die man die zingt niet alleen over de liefde maar ook over dingen waar ik iets uithaal, die mij helpen om morgen weer moed te hebben als ik opsta en mijn eigen weg te kiezen. Door blijheid te creëren met onder andere de muziek proberen ze de positieve kant van Okinawa toe te lichten en het zelfbeeld van de okinawaanse mens bij te stellen. Ik denk dat ze uit het boeddhisme de kracht putten om andere mensen te helpen en dat ze geleerd hebben door boeddhist te zijn dat het belangrijk is om als individu te focussen op je toekomst en niet op je verdriet. Ze gebruiken het boeddhisme om mensen op het goede spoor te brengen'.

 ‘Ik voelde me daar erg thuis op Okinawa. Ik heb het gevoel dat ze mij ook op het goede spoor hebben gebracht. Niet alleen de sekte maar ook de mensen die daar wonen. Hun groepsbewustzijn is echt leerzaam voor iemand uit een individualistische samenleving. Ik was mijn vertrouwen in mensen kwijt, dat heb ik daar hervonden. Ik merkte daarnaast dat het chanten echt kracht gaf, hoe sceptisch ik er ook over was. De SG is best groot in Nederland. Hier is het ook heel anders dan in Japan, ze schrikken een beetje als ik zeg dat het in Japan als sektarisch gezien wordt. Hier is het toch meer aan de New Age cultuur gerelateerd. Ik ben zelf verder niet echt dagelijks praktiserend, maar ik moet zeggen dat ik steeds opnieuw mensen ontmoet die toch weer in de SG zitten en die me dan ook uitnodigen. Op dit moment ga ik naar de bijeenkomsten in mijn eigen buurt, omdat ik het leuk vind en omdat ik de SG als een hele veilige plek ervaar om tot zelfkennis te komen'.

Beluister hieronder de mp3 met muziek van de bands die Anika heeft ontmoet in Okinawa
1) Wake Up Ryukyu van Miyanaga Eiichi-san
2) Diamantes van Alberto Shiroma-san
3) Kachimba 1551

Om dit audio-bestand te kunnen beluisteren heeft u de flash player en JavaScript ondersteuning nodig.

Social media

Tweet