Shinto, het spirituele hart van Japan. Deel twee

Laurens van Aarle

• Geschreven op: 25-03-2008
• Reacties: 0
• Waardering: 3,1 Sterren
• Tags:
  • Japan
  • Shinto

Shinto wordt vaak door buitenlanders, maar ook zeker door Japanners zelf, als iets uniek Japans gezien. De essentie ervan zou niet kunnen worden begrepen en ervaren door iemand die niet in Japan is opgegroeid. Motohisa Yamakage, de 79ste grootmeester van het Yamakage Shinto, is echter een andere mening toegedaan. Hij veronderstelt dat hoewel Shinto uniek Japans is, het zeker niet exclusief Japans is. Volgens hem bevat Shinto een filosofie en een manier van leven en zich verhouden tot de natuur die voor ieder mens van waarde kan zijn, en die ook voor ieder oprecht geïnteresseerd mens beschikbaar is. Hij nam dan ook in 1979 als eerste een niet-Japanse student aan.

Dit was een Nederlander die uiteindelijk de eerste buitenlandse shinto-meester zou worden en die hem zou helpen bij het toegankelijk maken van het authentieke shinto-onderricht buiten Japan. Diezelfde Nederlander zou ook verantwoordelijk zijn voor de bewerking van het Engelstalige manuscript voor het boek dat in Tokyo zo mijn aandacht trok.
Het leek mij bijzonder interessant om deze heer te ontmoeten en na enig Googlen lukte het mij met hem in contact te komen en stemde hij genereus toe om mij in Amsterdam te ontvangen om het een en ander toe te lichten. Hopelijk reflecteert dit artikel dat in voldoende mate.

Paul de Leeuw en de Japanese Dutch Shinzen Foundation
In 1981 keert Paul de Leeuw terug vanuit Japan naar Nederland met het diploma van de Yamakage Shinto School waarmee hij de officiële bevoegdheid krijgt om shinto-ceremonies uit te voeren en om iedereen die geïnteresseerd is in een harmonische levenswijze, te instrueren bij het beoefenen van de shinto-oefeningen. Deze oefeningen, enigszins vergelijkbaar met yoga, t'ai chi of aikido, bevorderen de geestelijke en lichamelijke gezondheid.
Om shinto-ceremonies te houden en de cursussen shinto-oefeningen te geven richt hij de stichting Japanese Dutch Shinzen Foundation op. Deze is gehuisvest in een eigen ruimte in het Vierwindenhuis te Amsterdam. Bijzonder is dat zijn activiteiten niet gericht zijn op het imiteren van de typisch Japanse vorm van Shinto, maar dat ze geïnspireerd zijn op de universele waarden van deze eeuwenoude Japanse traditie om onze band met de natuur te herstellen. De activiteiten van de stichting, cursussen shinto-oefeningen en ceremonies, staan daarom open voor alle belangstellenden. Voor Japanse bedrijven in heel Europa voert Paul de Leeuw shinto-ceremonies uit.

Tijdens onze ontmoeting wordt ik geraakt door de rust en de helderheid waarmee Paul spreekt en de woorden zoekt die het meeste recht doen aan het beschrijven van iets wat wellicht eerder ervaren moet worden dan besproken. Hieronder een korte beschrijving van een aantal fundamentele begrippen en oefeningen die Paul met mij besprak en die ons wellicht meer inzicht geven in de essentie van Shinto.

Koshinto
Koshinto of ‘oorspronkelijk Shinto' kent geen duidelijk aan te wijzen oorsprong, geen grondlegger, geen doctrine, geen heilig geschrift en geen eenduidige voorschriften of geboden. De oorsprong van Shinto ligt in de natuur zelf en in de verhouding van de Japanners met en tot het natuurlijke. Hierdoor is het een levensbeschouwing zonder formele structuur en zonder theologie.

Het is vanuit die verbondenheid met de natuur dat de shintoist zin geeft aan het bestaan. De dynamiek en de constante cyclus van vernieuwing en verval die in de natuur plaatsvindt, vormt dan ook een grote inspiratiebron. Dit vertaalt zich onder andere naar het streven om het leven iedere dag opnieuw met een frisse blik te beleven, ieder moment als uniek.

De natuur, het leven, onze omstandigheden en wijzelf staan tot onze dood bloot aan dit proces van verandering en vernieuwing. We kunnen ons hier tegen verzetten, maar Shinto kiest ervoor deze constante vernieuwing te accepteren en als uitgangspunt te nemen voor de manier waarop je je tot je dagelijks leven verhoudt. Je draagt er zorg voor dat jijzelf en het leven om je heen zich constant kunnen vernieuwen en niet stagneren. Zo wordt je levensenergie niet geblokkeerd en ontstaat er een gezonde ‘flow'.
Vergelijk het met een stromende rivier die vol leven zit, en een meer waar geen af- en aanvoer van vers water is. De rivier blijft dynamisch en daardoor vol leven en puurheid. Het meer zal zonder aan- en afvoer vervuilen en gaan rotten. Volgens Shinto geldt dit niet alleen voor de natuur, maar ook voor ons en onze geest. Reinheid is dan ook een ander belangrijk thema binnen Shinto.

Jezelf lichamelijk en geestelijk reinigen en zo gereed maken voor het ervaren van de verbondenheid met de kosmische energie staat centraal binnen koshinto en komt concreet tot uiting in de praktijk van ‘misogi' en ‘chinkon'.

Misogi
‘Misogi' betekent het reinigen van het lichaam en gaat ervan uit dat door de fysieke handeling van het reinigen van het lichaam in water men ook de geest en het hart reinigt. Door deze handeling breng je jezelf naar een gemoedstoestand die frisser, dynamischer en reiner is en daardoor ontvankelijker voor het ervaren en verbinden met de levensenergie binnen ons en buiten ons. Het leven dat door ons en de natuur stroomt.
Als onderdeel van zijn training als shinto-meester moest Paul de Leeuw iedere ochtend om zes uur baden in de zee, om zich te reinigen en te vernieuwen. Iedere dag weer. In Hawaï zou dit wellicht een makkelijke beproeving zijn geweest, maar in de winter in Japan met water rond of net onder het vriespunt vormt dit toch best een aardige uitdaging.
Een wat minder radicale vorm van ‘misogi' is het traditioneel reinigen van de handen en de mond met water bij een speciale waterbron, voor het betreden van een shinto-heiligdom. Een gebruik dat tot op de dag van vandaag nog door vrijwel alle Japanners die een heiligdom bezoeken wordt gerespecteerd.

Chinkon
‘Chinkon' betekent letterlijk de geest tot rust brengen. Temidden van onze dagelijkse activiteiten raakt onze geest makkelijk verdeeld. Ook onze aandacht wordt bewust en onbewust getrokken door zoveel externe en interne impulsen dat we onszelf hierin regelmatig verliezen. We leven dan zonder echte focus en verliezen het contact met onze eigenheid en met het grotere geheel.
De meditatietechnieken die binnen koshinto zijn ontwikkeld om te werken met je eigen energie en met de energie van de natuur en de kosmos noemt men ‘chinkon'. Door systematische training in deze technieken leer je makkelijker contact te leggen met de bron van energie in jezelf, vanuit je kern te leven en te handelen en ook hoe bewuster en directer in te tappen op de energie van de natuur en de kosmos. En wie weet schenkt het je de ervaring dat jij, de natuur en de kosmos zo innig met elkaar verbonden zijn dat er sprake is van een eenheid.

Lees ook deel één van deze serie, deel twee en deel drie

Foto's: copyright Laurens van Aarle

Op zoek naar Shinto in Nederland?

Japanese Dutch Shinzen Foundation in Amsterdam:www.shinzen.nl
Shinto bij Shofukan in Rotterdam:  ww.shofukan.nl
Het boek:The Essence of Shinto: Japan's Spiritual Heart, Motohisa Yamakage:www.amazon.com

Radio-interview van de BOS met Paul de Leeuw over Shinto:www.shofukan.nl
Japanse krant schrijft over Paul de Leeuw: www.kalimited.com

Social media