Login

Wat is het nut van meditatie?

$article/block[@lang=$lang]/name

Wat is het nut van meditatie?
Wat is de maatschappelijke waarde van meditatie? Heeft het aantoonbaar effect op het handelen van mensen en zo ja, helpt mediteren mensen beter om hun maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen? Verslag van een symposium van Boeddhisten en Christenen.

Wat is het nut van meditatie?


Meditatie en Maatschappelijke Verantwoordelijkheid
Wat is de maatschappelijke waarde van meditatie? Heeft het aantoonbaar effect op het handelen van mensen en zo ja, helpt mediteren mensen beter om hun maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen?
Symposium van Boeddhisten en Christenen in De BOSkant (RK spiritueel centrum, Den Haag) 9 november


‘We hebben het de afgelopen weken kunnen zien: Birmese monniken die vanuit de stilte van het klooster de straat op gingen om verantwoordelijkheid voor de maatschappij te nemen waarvan  zij een gerespecteerd onderdeel uitmaken. Daarmee bewezen zij dat de weg naar binnen niet los staat van de weg naar buiten.' Aldus de oud-voorzitter van de Raad van Kerken afgelopen vrijdag op een symposium over meditatie en maatschappelijke verantwoordelijkheid in Rooms Katholiek spiritueel centrum De Boskant in Den Haag. De voormalig voorzitter van de Boeddhistische Unie Nederland vertelt dat dit het eerste gesprek tussen boeddhisten en christenen dat officieel vanuit de Raad van Kerken in Nederland georganiseerd is, maar dat er vanaf het ontstaan van het christendom interactie tussen de beide religies is geweest. Het Hellenistische rijk was met zijn handelsroutes tussen oost en west een smeltkroes van culturen en religies waarin mogelijk boeddhistische denkbeelden invloed hebben gehad op het ontstaan van de christelijke kloostertraditie. 

Voorbeeld afbeelding
Ton Lathouers (links)

De weg van Prof. Dr. Ton Lathouwers, leidsman van Maha Karun Ch'an (het Grote Mededogen) die een van de ochtendinleidingen houdt, voerde door de Russische letterkunde naar de Chinese zentraditie. In Japan greep een zenleraar naar Dostojevski omdat die het beste had verwoord waar het in de zen om gaat: in de legende van de groot-inquisiteur uit De gebroeders Karamazov staat de magische zin ‘de hemel zwijgt, je hebt alleen het geloof van je hart.' In het traditionele boeddhisme ziet Lathouwers een gebrek aan engagement. Het ‘wij zijn een spiegel van wat is' is maar de halve werkelijkheid, zei de Japanse leraar. Dat doet geen recht aan de steeds vernieuwende, scheppende kracht in de wereld, die beter in Westerse beelden is uitgedrukt. Ontwaken, of het ervaren van de bodemloosheid van het bestaan en het inzicht dat de kern van onwetendheid rationeel-wetenschappelijk nooit kan worden genezen, is als het eten van de boom der kennis van goed en kwaad. Daaruit weer oprijzen is opnieuw geboren worden, is bekering, is verrijzen uit de dood. Kierkegaard heeft dit begrepen. Het is een immense ommekeer die alles in een ander daglicht stelt en een explosie van leven met zich meebrengt, in het Sanskriet ‘Pratitya samud pad,' maar dat kun je net zo goed op zijn Vlaams zeggen, grapt Lathouwers: ‘Samen d'r uut 't pad.' De verlichte ziel staat midden in de wereld en daalt vanuit een diep gevoel van verbondenheid af tot in het diepste mysterie des doods totdat IEDEREEN gered is - niet velen, maar allen.

In de protestantse traditie heeft meditatieve contemplatie nauwelijks een plek gekregen. Kick Bras, protestants predikant, meent dat het van belang is daar verandering in te brengen en heeft hiervoor een programma binnen de Protestantse Kerk Nederland opgezet, maar hij noemt meditatie desondanks expliciet niet doelgericht. Hij vindt de thematiek van vandaag dan ook wat geforceerd: ‘Wat nou als ik niet kan bewijzen dat meditatie bijdraagt tot het nemen van maatschappelijke verantwoordelijkheid? Moet alles dat doen? Hoe zit het met spelen, sport, de liefdesdaad?' Meditatie laat het object zijn wat het is. Daar is in het westen juist door de nadruk op maatschappelijke verantwoordelijkheid te weinig ruimte voor ingebouwd. Maar nu blijkt uit onderzoek dat mensen die zich spiritueel noemen positieve waarden nastreven voor het samenleven, waaronder het overstijgen van hun beperkte ik. En kankerpatiënten die mediteerden stonden helderder en liefdevoller in het leven.

Meditatie doet tot nu toe vooral opgang via verwesterde vormen van yoga en dergelijke en er wordt in de zaal geopperd dat dat komt door gebrek aan aanbod van christelijke meditatie. ‘De westerse mens heeft gegokt op de mens die de wereld in kaart brengt en de yogi kent nog de navelstreng die hem met de oorsprong verbindt' citeert Lathouwers. Hij benadrukt dat er een echte ontmoeting plaats moet vinden, want alleen van elkaar pikken gaat voorbij aan waar het om gaat. Mediteren is het belangrijke afwachten en daar zit toch een stap zonder garantie bij. De nacht van het niet weten rijkt nieuwe inzichten.

In het slotdebat lijken de gemaakte syntheses weer vergeten. ‘Waarom zijn er zo weinig boeddhisten die zich voor natuurbehoud inzetten?' vraagt een geëngageerde boeddhist. ‘En waarom wordt zelfs boeddhistische kennis gecommercialiseerd?' Een vrouw is juist blij met al die boekwinkels en een derde meent: ‘Als we allemaal onszelf onderzoeken en vriendelijk leren zijn dan verandert de maatschappij vanzelf.' Beheerst het spanningsveld tussen de via activa en de via contemplativa dat zich in de christelijke geschiedenis in de verschillende kloosterordes heeft gemanifesteerd, nu boeddhistisch Nederland? ‘Iedereen is op zijn of haar eigen weg,' oordeelt mijn buurvrouw.

Geschreven door Cilia ter Horst

Houd boeddhisme in beeld, word hier vriend van de BOS

Ook interessant

header_spiritueel_ego.png

Help! Ik heb een spiritueel ego!


Als doorgewinterde mediteerder ken je het vast wel. Je komt thuis van een retraite en wat blijkt? De mensen thuis zijn lang niet zo verlicht als jij. Je voelt een gapende kloof tussen de new and improved you en de oude, onwetende wereld.

Nog interessanter

Laatste artikelen

De big mind (r)evolutie?
06-12
De big mind (r)evolutie?
Genpo Roshi, hoofd van de internationale Kanzeon Sangha, schreef 'Big Mind, Big Heart'. Iedereen kan een glimp van het ontwaakte bewustzijn opvangen, zegt hij.
Zen in Syrië deel 2
29-11
Zen in Syrië deel 2
Cilia reisde naar Syrië en ontdekte dat daar tussen de vele verschillende geloven en culturen ook mensen zijn die yoga, trancedente meditatie en zenboeddhistische retraites doen. Deel twee.
Hoop
20-11
Hoop
Hoe kun je opgesloten zitten en toch vrij zijn? De film 'The Shawshank Redemption' langs de boeddhistische meetlat.
Wat is het nut van meditatie?
13-11
Wat is het nut van meditatie?
Wat is de maatschappelijke waarde van meditatie? Heeft het aantoonbaar effect op het handelen van mensen en zo ja, helpt mediteren mensen beter om hun maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen? Verslag van een symposium van Boeddhisten en Christenen.
In de voetsporen van de Boeddha
03-12
In de voetsporen van de Boeddha
Een voettocht langs de vier belangrijkste pelgrimsplaatsen van Boeddha, aan de hand van manuscripten van Chinese monniken uit de 5e en 6e eeuw.
Karma
26-11
Karma
Karma, je kunt het op verschillende manieren interpreteren. Van 'God straft onmiddelijk' tot de intentie waarmee je handelt. Wat is de boeddhistische interpretatie, en wat heerst er in Nederland voor beeld over?
Zie je de ander als mens?
15-11
Zie je de ander als mens?
Een lezing van Jim Ferell over de kern van conflicten, hoe pak je die aan?
Boeddhisme in alle eenvoud
07-11
Boeddhisme in alle eenvoud
Een klein boekje met daarin op heldere wijze de basisprincipes van het boeddhisme toegelicht.

Pagina 1 | .. | 109 | 110 | 111 | 112